Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Liber de ſomo et vigilia Tractatus primus

Hic in tercia ꝑticula ponit verā ſolutōnem dicensp̄dicte ſolutōes ꝯuenientes ſunt vt fiat infrigidatioet ꝯn̄s infrigidatōe vapoꝝ ſomnꝰ. ſupͣ dicto. quinimmo locꝰ ē circa cerebrū ꝓpiꝰ ē ad refrigerandū vapores ſurſum aſcendētes quēadmodū dictū ē in alijs .ſ. inlibro de natura aīaliū. vapoꝝ īfrigidatio a cerebrofacta cauſat ſomnū. cerebrū e frigidiſſimū mēbrumoīm mēbroꝝ in corꝑe aīalis inueniunt̉. In hn̄tibusāt cerebrū ꝑs ꝓportionabil̓ cerebro frigidiſſima eſt. Etiſtud declarat ph̓s ſil̓e in maiori mūdo. ſicut humidū ſiue vapor euaporans a caliditate ſolis ſurſuꝫ. cuꝫvenerit ad ſup̄mū locū. ſimpl̓r ſꝫ reſpectiue .ſ. ad mediā regionē aerꝭ ꝓpt̓ illiꝰ loci frigiditatē infrigidat̉geſtus deorſum fertur pluuialiter vel alio mo. fit rurſus aqua. Sic ē in eleuatōe calidi humidi ſeu vaporisad cerebrū. ꝓpter frigiditateꝫ em̄ cerebri infrigidat̉ ſicſuꝑ flua euaporatio in aquoſum phlegma redigit̉. In ſignum cuiꝰ catarrei īfirmitates ſil̓es ex ſuꝑfluo phlegmate vident̉ fieri ex capite in hn̄tibꝰ multū de phlegmate. Un̄ d̓t Alb̓tꝰ phlegmā ē humiditas nutriēsſꝫ exteriꝰ fluens nares. Illa āt humiditas ē nutritīaexterioꝝ mēbroꝝ egrotatiuā aliqͣntulū ꝯgeſtat vſqꝫ ad pͥmū ſenſitm̄ vt ex ea refriget̉ qd̓ calidū ſcꝫ organum pͥmi ſenſitiui ſic fit ſomnꝰ. qꝛ frigiditate ſua ꝓpellit calorē ſpūs ad ītra ab exterioribꝰ mēbris Et ſubditph̓s diſpōes coadiuuātes ex ꝑte corꝑis ſcꝫ diu duret īfrigidatio hmōi. ꝯn̄s ſomnus. facile ſuſcipiant̉ euaporatōes ē tenuitas artitudo venaꝝ circa cerebrū. Cōcludendo final̓r ponit ſolutōem dicte dubitatōis. dicens qͣnqꝫ euaporatōes ſurſum aſcendāt.ſunt tn̄ īfrigidatōis ſꝫ frigiditas loci cerebri vt dictūeſt. Ex videt̉ īnuere ph̓us ad hunc locū copioſa aſcēdens euaporatio a calido nutrimēto. cerebri frigiditateinfrigidata vehementer dormire facit. magꝭ qͣꝫ ea quea nutrimēto adeo calido euaporatiuo reſoluiturExꝑgiſcunt̉ em̄ cum digeſtio facta fuerit etobtinuerunt impacta fuit caliditas. ī anguſtomulta ab eo circūſtabat diſcreti fuerint corpulentior ſanguis atqꝫ puriſſimus. Eſt autē tenuiſſimus ſanguis puriſſimꝰ in capite denſiſſimus turbidiſſimus in inferioribꝰ ꝑtibꝰ.Om̄is vero ſanguis pͥncipiū ſicut dictum ē hicet in alijs eſt cor. hoꝝ aūt qui in cordis vtriſqꝫthalamis. cōis qui mediꝰ. qͦrum vterqꝫ ſuſcipitex vtraqꝫ vena. et ex ea que vocatur magna. et ēadorti. in medio fit diſcretio. Sꝫ definire qui de his alioꝝ ſermonū eſt ꝯueniētiꝰ Quia vero fit maxime ſanguis poſt nutrimēti oblatōeꝫindiſcretus ſomnꝰ fit quo ad ſecernat̉ ſanguisHoc quidē puriſſimū ſurſuꝫ. illud vero turbidiſſimū deorſuꝫ. āt acciderit exꝑgiſcunt̉abſoluta ex nutrimēti grauitateHic ꝯn̄r in ſcd̓a ꝑte pͥncipali huius capl̓i ponit cāmexꝑgefactōis. Et pͥmo facit qd̓ dictū eſt. Scd̓o epilogat dicta ſunt de ſomni. ibi (Que qͥdē) Quātūad pͥmā ꝑtē d̓t ph̓s tūc exꝑgiſcunt̉ aīalia cuꝫ digeſtiofacta fuerit ip̄ius nutrimenti. obtinuerit victoriam

ſuꝑ frigiditatē caliditas multa. in ſomno erat īpactaadunata in loco anguſto circa mēbra nutritīa ex frigidocircūſtante. Et diſcreti fuerint ſanguis puriſſimus etcorpulentus ſeu turbilentꝰ. De hoc aūt diſtinguendoſubdit tenuiſſimus ſanguis ſeu puriſſimus eſt ē ſurſum in capite. denſiſſimus vero turbidiſſimꝰ ē. in inferioribꝰ ꝑtibꝰ inuenit̉. Oīs aūt ſanguis ſiue denſi ſiueſubtilis pͥncipiū ē cor. ſicut pͥus dictū eſt. in alijs dicet̉ſcꝫ in libro de aīalibꝰ. Cor at vt ꝓbat anatomia tres hꝫthalamos ſeu ꝯcauitates. dextꝝ. ſiniſtrū. mediū. medieſt cōis vtriqꝫ extremoꝝ thalamoꝝ. vterqꝫ extremorum ſuſcipit a medio ventriculo ſeu thalamo ex vtraqꝫvena ſiue vtrāqꝫ venā. quaꝝ vna vocat̉ magna. aliavocat̉ adorti. vna aſcēdit altera deſcēdit In medio oventriculo fit ſanguis diſcretio aſcendentꝭ ad nutritōeꝫmēbroꝝ ſuꝑioꝝ deſcēdētis ad inferioꝝ nutritōem Dehis āt definire hoc eſt certitudinē determinare aliorūſermo eſt. ſcꝫ libri aīaliū. Et qꝛ oblato cibo vel nutrimento maxime fit ſanguis indiſcretꝰ. ſomnus fit durat qͦaduſqꝫ diſcernat̉ ſanguis ſeparet̉ ſanguis purꝰ abimpuro. fiat hoc qͥdē puriſſimū ſurſum. hoc aūt turbilentiſſimū ē deorſum. Et factū fuerit tūc exꝑgiſcūt̉aīalia abſoluta a vinculo ſomni ſeu a gͣuitate nutrimēti.Que qui igitur cauſa dormiēdi dictum ēqꝛ a corpulēto quod ſurſuꝫ fert̉ ingenitū calo ſubito ad pͥmū ſenſiteriū. Et quid eſt ſomnꝰqm̄ primi ſenſiterij ꝯprehēſio vt poſſit exneceſſitate quidem factū. em̄ cōtingit aīaleſſe niſi accidētibꝰ ip̄m perficiunt. propter ſalutem vero ē. ſaluat em̄ quiesHic ꝯn̄r ph̓us epilogando ꝯcludit dicēs. Que igit̉ſit dormiendi dictū eſt. qꝛ ſcꝫ eſt reditio vaporis infrigidati ad pͥmū ſenſitm̄. vapor a cibo ab ingenito caloreſurſum fert̉. Patꝫ etiā qͥd eſt ſomnus qm̄ ē apprehēſio pͥmi ſenſitiui vt poſſit agere Dictū eſt etiā ſomnus factus ē ex neceſſitate ſuppōnis qm̄ ꝯtingit aīaleſſe vel poſſe ſaluari exn̄tibꝰ ꝯgruentibꝰ accn̄tibꝰ ipſum aīal ꝑficiunt. ſomnus nccārius eſt ꝓpter ſalutemaīalis. qꝛ eſt quies q̄dam. qͥes aūt ſaluat animalCirca hunc textū moueihec queſtio Utrum primū ſenſitiuū ſit ſomnivigilie principale ſubiectumArguit̉ pͥmo. Quia in ſomno ligant̉ ſenſus exteriores. ſed pͥmū ſenſitm eſt ſenſus interior. Nec ī ſomno ligat̉ vt teſtant̉ ſomniales apparitōes non fiunt niſimediante pͥmo ſenſitiuo. Scd̓o Somnus videt̉ paſſiovegetatiue potentie igit̉ eſt ſenſus cōis paſſio. An̄sptꝫ Quia oēs potētias quaꝝ eſt aliqd̓ opꝰ ẜm naturamdeterminatū exceſſerint tp̄s neceſſe ē langueſcereeſcere. ſꝫ talis qͥes eſt ſomnus. etiā ſomnꝰ eſt paſſiotis nutritiue. Confirmat̉. qꝛ ſomnus fit ex euaporatiōe nutrimēti. eſt paſſio ꝑtꝭ vegetatīe Tercio Senſus qͥlibet ē paſſio ſeu potētia cōis corꝑi aīe. ſꝫ ſomnuseſt ſolū corꝑis aīe. ē ſenſus cōis paſſio Qinorpꝫ. qꝛ cauſe efficientes finales formales oēs vident̉corporee. Effectus aūt p̄t excedere cām. igit̉ ſomnꝰſolū ē corꝑis Cōfirmat̉. qꝛ vt d̓r ph̓ycoꝝ Natura