Libri de ſonino et vigilia Tractatus primus
quieſcunt in matricibꝰ embrya pͥmum. Et ideoamatores ſomni qui occultas habent venas.etiam ⁊ magna capita habentes. Nam horuꝫvene anguſte vt nō facile defluat que deſcendithumiditas. gnanoſis vero magnaqꝫ capita habentibus ſurſum impetus multus ⁊ euaporatōfit. Manifeſtas vero habentes venas nō ſomnolenti propter amplitudinē venaruꝫ niſi aliquam aliam paſſionē habuerint contrariā. Neqꝫ melancholici. infrigidatus em̄ eſt locus intus quare non fit ip̄is multitudo euaporatōis.propterea edaces ⁊ duri exiſtentes. quēadmo/dum em̄ nullo fruentia afficiunt̉ eis corpora.nigra vero cholera cum naturaliter frigida ſit ⁊nutrimentū locum frigidū facit ⁊ alias ꝑticulasvbicunqꝫ exiſtit poteſtate huius ſuꝑfluitasHic ꝯſequēter ꝓbat fumalē euaporatōem eſſe vt dictum eſt cauſam effectiuā ſomni ꝑ ſex ſigna. Primū eſtꝙ ſomnifera om̄ia grauedinē capitis faciūt meatus ſpirituū ſenſitiuoꝝ oppilādo nimio humore ſeu vapore autcōplexionali frigiditate. ſicut cibi ſomniferi ⁊ potꝰ ſomniferi. ſicut opium mandragora. vinū. loliuꝫ. ⁊ cetera huiuſmodi. Opium eſt ſuccū ſiue lac papaueris cuius folium ſi ponatur in cibo alicuius multum dormire facitMādragora eſt herba cuius cortex ſi cōmiſceatur in cibo vel in potu alicuius efficiet̉ quaſi inſenſatus Loliumaūt eſt herba que creſcit in bladis ⁊ vocatur zizania Unde ⁊ illi qͥ ferunt̉ deorſum ẜm capita ſua ꝓpter grauedinēdeſcendentibꝰ humoribꝰ qͥ ſcꝫ dormiunt vidētur hoc pati. declinant em̄ caput ⁊ nō poſſunt ip̄m leuare. Concidunt etiam palpebre eoꝝ. eo ꝙ vicine ſunt hmōi humoribus. ⁊ ideo citius frigiditate illa ligātur. ⁊ hmōi ſomnus maxime fit poſt cibaria eo ꝙ multa tunc a cibis eſteuaporatio. Scd̓m ſignū quod tangit̉ ibi (Ampliꝰ aūtex laboribꝰ) eſt. ꝙ amplius manifeſtū eſt ex qͥbuſdam laboribꝰ ꝙ ſomnus cauſet̉ ex euaporatōne. Cuius rōnemaſſignat. qꝛ labor colliquatiuū quoddā eſt interioris humidi. motus em̄ excitat calorē intus. ⁊ tunc euaporat etliquatur humidū cibi. vel ꝯgelati. vel viſcoſi ſeu nutrimētum indigeſtū. ſi non fuerit nimis frigidū ⁊ ſic vaporesaſcendendo inducunt ſomnum. Tercium ſignū ponitibi (Egritudines q̄dam) Dicens ꝙ egritudines q̄daꝫque cauſant̉ a ſuꝑfluitate calida ⁊ humida faciunt id qd̓inducūt ſomnum. ſicut accidit febricitantibꝰ febre humida. ⁊ in lethargicis qͥ ſomno excitabili dormiunt. Quartum ſignū quod tangitur ibi (Ampliꝰ aūt) Eſt ꝙ prima etas eſt valde ſomnifera. Pueri em̄ vehementer dormiunt eo ꝙ totum nutrimentū vel maior pars ſurſumfertur. ergo ſomnus cauſatur ex euaporatōne. Qꝭ autēnutrimentū in pueris plurimū ſurſum feratur. probatph̓us ꝑ duo ſigna. Primū eſt. ꝙ magnitudo ſuperiorisin pͥma etate ſiue in pueris excedit inferiora. In primaem̄ etate ad hanc partem fit augmētū ꝓpter fortitudinēcaloris humidū ſubtile nutrimentale ſurſum eleuantisEx quo infert duo corollaria. Primum ponendo d̓t ꝙꝓpter hanc cauſam .ſ. ꝙ multum de nutrimento ſurſumin pueris aſcendit pueri ſepe fiunt epilentici. Simile em̄eſt ſomnus epilentie. qꝛ ex euaporatōne cauſatur. lꝫ no-
adeo ſubtili. ⁊ ita eſt quodammō epilentia. quaproptermultis accidit dormientibꝰ pͥncipium huius paſſionis.ſcꝫ epilentie. ⁊ ea dormientes capiunt̉ ⁊ moriunt̉. vigilantes aūt nō. Quod ſic declarat. Nam cum fert̉ multus vapor ſeu ſpūs ſurſum deorſum deſcēdēdo poſt eiꝰinfrigidatōnem ⁊ ingroſſationē venas tumefacit ꝓptergroſſitiem ſuā. ⁊ iſtis ſic tumefactis coartat poꝝ quo fitreſpiratio quo facto ſequitur mors. Scd̓m corollariuꝫeſt ꝙ pueris nō ꝯferunt vina neqꝫ nutricibꝰ pueroꝝ. qͥanihil differt ſiue pueri bibant ſiue nutrices. Debēt autbibere vinū aquaticū et modicū. Cuius cauſa eſt. qꝛ vinum ſpirituoſum eſt ſeu vaporoſum ⁊ maxime vinu nigrum ſiue rubeum. Scd̓m ſignum eius ſcꝫ ꝙ multumde nutrimento ſurſum aſcendit in pueris eſt ꝙ ſuꝑiorain pueris adeo plena ſunt nutrimento ꝙ in pͥmis quinqꝫ menſibꝰ caput neqꝫ collum vertere poſſunt. quemadmodū em̄ ebrijs ſic iſtis multa humiditas ſurſum fert̉.quapropter nec iſti nec illi poſſunt vertere caput Et hecpaſſio .ſ. euaporatio ſurſum aſcendens rationabil̓r cauſaeſt quare pͥmo qͥeſcunt embryones in matricibꝰ. qꝛ ſcꝫeuaporatōne nimia aſcendente ligat̉ in eis motiua virtus. Quintū ſignum aūt ad pͥncipale ꝓpoſitum qd̓ ponitur ibi (Et ideo amatores) eſt. ꝙ habentes venas exꝑuitate occultas ⁊ ſtrictas ⁊ magna capita ſunt amatores ſomni. qꝛ illi .ſ. habentes artas venas frigidi ſunt ethumidi. quapropter nō eſt in eis calor ꝑforans ⁊ amplificans venas. ⁊ ideo cum humor eleuatus ⁊ inſpiſſatusnō poteſt facile defluere neceſſe eſt hoīes hmōi diu dormire. Et ideo gnanoſi ⁊ magna capita habentes. qͥa ineis eſt multus ſurſum aſcendentiū euaporationū impetus. ſunt ſomniatores Habentes aūt venas manifeſtasnō ſunt amatores ſomni ꝓpter amplitudinē venaꝝ niſialiquā aliam paſſionē habeant ꝯtrariā eis vnde efficiātur ſomnolenti .ſ. ꝓpter nimiā groſſitiē euaporationumobturantiū etiā latas venas in eis. Sextū vero ⁊ vltimū ſignū quod tangit̉ ibi (Neqꝫ melancholici) Eſt ꝙmelancholici nō ſunt amatores ſomni. Quia in eis interior locus infrigidatus eſt. quapropter nō fit in ip̄is euaporatōis abūdatia ſeu multitudo. inducēs ſomnū. Un̄edaces ſunt ⁊ duri nulla gaudia hn̄tes ⁊ corꝑa eoꝝ efficiunt̉ ſicut oīno nihil iucūditatꝭ hn̄tia. Que iucūditasinqͥt Alb̓tus ꝓuenit ex tenui ⁊ ſubtili ſanguine quē mouet calor tꝑatus. iſtoꝝ aūt groſſum ſanguinē cōpͥmit frigiditas. Iſti em̄ oīno ꝯrie diſpōnis ſunt. hn̄t em̄ groſſuꝫet grauē ſanguinē que cōpͥmit multa frigiditas ꝯplexionis. Signū āt eiꝰ qd̓ diximꝰ ē ꝙ .ſ. pueri ⁊ iuuenes ſubtili ⁊ tꝑato ſanguine calido abundates multū ſunt luſiui ⁊ iucūdi. Senes āt exiccati. frigidi. graues ſunt ⁊ ſeueri. Nigra em̄ cholera q̄ ē melācholia cū ſit naturaliterfrigida locū nutrimēti ⁊ digeſtionis frigidū facit. ⁊ ſil̓rꝑtes om̄es alias. vbicunqꝫ exiſtit poteſtate excellēti huiuſmodi ſuꝑfluitas humoris melancholiciQuare manifeſtū eſt ex his que dicta ſunt qſomnus eſt qͥdam ꝯuentus caloris intrinſecꝰ ⁊naturalis reciprocatio ꝓpter p̄dictā cām. ideomultus motus dormientis vn̄ āt deficit infrigidat̉. ⁊ ꝓpter infrigidatōem ꝯcidunt palpebre ⁊ſuꝑiora qͥdem infrigidant̉ ⁊ exteriora. non interiora vero ⁊ inferiora calida velut que circa pedes ⁊ que intrinſecus.