Libri de ſomno et vigilia Tractatus primus.
ctu ꝙ cor in hn̄tibꝰ ſanguinē vel aliqͥd ꝓportionabile innō hn̄tibꝰ ſanguinē ē pͥncipiū pͥmū ſeu pͥmordiale ip̄iusſomni ⁊ vigilie. Qd̓ ſic oſtēdit. Quia vt dictū ē in alijsſcꝫ in libro de motibꝰ aīaliū. in libro de aīalibꝰ. ⁊ in librode aīa ꝙ ab eadē ꝑte ē pͥncipiū ſenſus in aīalibꝰ ⁊ motuset ꝑ ꝯn̄s pͥncipiū vigilie ⁊ ſomni Et idē ē pͥncipiū ſenſuset motꝰ. ⁊ ſomni. ⁊ vigilie. vigilie ꝑ poſitiuā influentiā. ⁊ſomni ꝑ pͥuatiuā Sꝫ talis ꝑs ē in aliqͦ triū determinatorum locoꝝ in aīalibꝰ ⁊ ē in medio loco inter extrema. ſcꝫſurſum capitꝭ ⁊ deorſum ventris vel epatis. ⁊ in hn̄tibꝰſanguinē ē ꝑs iſta media circa cor. ⁊ cor ē pͥncipiū ſenſusſenſibilis ⁊ motꝰ. In aīalibꝰ ꝟo nō hn̄tibꝰ ſanguinem etenthonijs q̄ ſunt intꝰ diuiſa ⁊ in nō ſuſcipientibꝰ ſpūm aforis eſt aliqͥd ꝓportionabile cordi in qͦ eſt ſpūs natural̓rꝯplātatus ⁊ inflans ad naturalia ⁊ aīalia ip̄oꝝ. ⁊ nihilominus natural̓r in eis reſidens. gͦ cor vel aliqd̓ ꝓportionabile d̓r eē pͥncipiū originale vigilie ⁊ ſomni. Et ſic cuꝫſomnꝰ ⁊ vigilia ſunt paſſiones ꝑtis illiꝰ ſicut pͥmi effectiui manifeſtū erit in qͣ ꝑticula aīe ⁊ in qͦ loco corꝑis ſicutin efficiente pͥmo ſint ſomnus ⁊ vigilia Minorē ꝓbatph̓s pͥmo de hn̄tibꝰ ſanguinē. Quia ibi ē pͥncipiū ſpūsvbi ē pͥncipiū refrigeratōis. hͦ ē. illud ē pͥncipiū ſpūs qd̓refrigeratōe indiget ⁊ gr̄a cuiꝰ refrigeratio ē neceſſaria .ſꝫhmōi ē locꝰ mediꝰ. ⁊ pͥncipiū tale ē cor in hn̄tibꝰ ſanguinem. Quia natura in aīalibꝰ adepta ē ⁊ adipiſcit̉ ſaluteꝫcaloris. qͥ ē ī corde ⁊ medio extremoꝝ locoꝝ. ꝑ reſpirare⁊ humido refrigerari. niſi em̄ eēt refrigeriū extrīſecū ſtatīſuffocaret̉ aīal. Uel vt d̓t Alb̓. niſi eēt refrigeraº totꝰ calor ⁊ ſpūs efflueret ⁊ corrūꝑet̉ aīal. Nō em̄ h̓ loqͥt̉ inqͥtAlb̓. de r̄frigeratōe q̄ fit ꝑ medicū ſꝫ de refrigeratōe q̄ fitꝑ cāꝫ ſōni naturalē. Illiꝰ eī refrigeratōis cā pͥª ē a cordelꝫ cā ꝓxīa ⁊ efficiēs ſit in cerebro. vt īfra declarabit̉. ſic̄ ſoē cā efficiēs pͥma refrigeratōnis eo ꝙ eleuat vaporē ſurſum ad locū frigidū in medio ſpacio aeris. De hac aūtmedia ꝑte a qͣ eſt calor poſtea ẜm ſe dicet̉ qn̄ de mēbrisaīaliū tractabit̉. Scd̓o ꝓbat minorē in nō hn̄tibꝰ ſanguinē dicēs ꝙ hͦ manifeſtū ē in his q̄ dicunt̉ rotalia q̄ permodū rotaꝝ qͣrundā ꝑ anulos ꝯſecta hn̄t corꝑa. dura exterius ⁊ rugoſa. ꝓpt̓ qd̓ rugoſa ⁊ anuloſa a qͥbuſdā dicūtur. cuiuſmodi ſunt apes ⁊ veſpe ⁊ muſcaꝝ genera ⁊ q̄cunqꝫ hmōi ſunt. Qꝭ āt ſpūs ſit pͥncipiū motus. ꝓbat.qꝛ mouere aūt aliqͥd facere nō ꝯuenit ſine robore. ſed robur hmōi ē a detentōe ⁊ ꝑſeuerātia ſpūs. ⁊ hic ſpūs in reſpirantibꝰ qͥdē coalit̉ a ſpū exteriꝰ ⁊ a foris attracto Innō reſpirantibꝰ ꝟo facit robur ⁊ vigorē ſiue ꝟtutē ſpūsnatura ip̄a eis cōplātata. Et ꝙ talibꝰ aīalibꝰ ſit naturahmōi. ꝯſeruādi ꝟtutē ſpūs cōplātata. declarat ph̓s ꝑ hͦqꝛ hmōi aīalia nō reſpirātia alata dū mouent̉ de loco adlocū. ꝑ volatū vident̉ ſonantia ⁊ hoc nō niſi actōe ſpūs .i.ꝯcuſſione ſpūs ꝯplātati offendētis ad ſuccinctoriū ſiuediaphragmā rotulaꝝ. Maiorē āt qͦ ad pͥmā ꝑtē videlꝫꝙ idē ſit pͥncipiū motꝰ ⁊ ſenſus. ꝓbat tali rōne. qꝛ oē qd̓mouet̉. mouet̉ aliqͦ ſenſu ẜm actū facto. ſiue hoc fiat proprio ſenſu ẜm actū facto. vel rōne alteriꝰ alteꝝ dirigetisſine em̄ ſenſu ẜm actū qͥ eſt ſenſus cōis. nullꝰ ꝑticularisſenſus ſenſibilia cōponit ad eliciendū terribile vl̓ delectabile. Cū gͦ motus pͥmo fiat a corde oportet ꝙ ſenſus nūcians referat̉ ad cor. ⁊ ſic ſenſus ⁊ motꝰ ab eodē originaliter ꝓcedunt ſicut a principio primo.Mouētur autē qͥdam dum dormiunt ⁊ faciunt multa que vigilantium ſunt. nō tamē abſqꝫ
phantaſmate ⁊ aliquo ſenſu. Somnium em̄ eſtquodāmō ſenſatū. dicendū aūt eſt poſtea de ipſis. quoniā vero ſomnia memorant̉ exꝑgefacti.vigilie vero actus nō memorantur vt in problematicis dictum eſt.Hic ꝯn̄r ſoluit dubiū qd̓dā tacitū Dictum ē em̄ ꝙſomnus ſit ligamentū ſenſuū ⁊ tn̄ qͥdā mouent̉ dū dormiunt ⁊ faciunt multa vigilantiū oꝑa Un̄ hoc dubiumſoluēdo d̓t. ꝙ talia nō faciūt abſqꝫ phantaſmate ⁊ aliqͦſenſu Somniū em̄ ē qͦ mouent̉ ⁊ ē qͦdāmō ſenſibile ſimulacrū ꝑ quendā modū qͥ inferiꝰ declarabit̉. Tales āt dūvigilant ⁊ exꝑgiſcunt̉ memorant̉ ſomnia ⁊ nō actus vigilie vt dictum eſt in ꝓblematibusCōſequens autē eſt de his que dicta ſunt ꝑtranſire qͥbus factis ⁊ vnde pͥncipium paſſiōisſit vigilandi ⁊ dormiendi.Hic ꝯn̄r agit de cā efficiente ꝓxima ſomni. Et duofacit. Primo ꝓponit intentōem ſuā. Scd̓o exeqͥtur eaꝫibi (Palā itaqꝫ Quantū ad pͥmū d̓t ꝙ ꝯn̄s ē his q̄ predicta ſunt determinādo ꝑtranſire qͥbꝰ motibꝰ factis fiatſomnꝰ. ⁊ qͥd ſit pͥncipiū vn̄. hoc eſt effectm̄ ip̄ius vigilādi ⁊ dormiendi.Palā itaqꝫ ꝙ qm̄ neceſſariū animali cū ſenſum habeat tunc pͥmo nutrimentū ſuſciꝑe ⁊ augmentū. Nutrimentū āt eſt om̄ibus extremū.His qͥdem q̄ ſanguinē habent ſanguinis natura. His vero que ſanguinē non habēt ꝓportionabilē. Locus vero ſanguinis vene. Haꝝ autēpͥncipiū cor. palā autē quod d̓r eſt ex anatonijsDe foris qͥdem igitur alimento ingrediente inſuſceptiua loca. fit euaporatio ad venas. Ibivero ꝑmutatū in ſanguinē vertitur ⁊ vadit adpͥncipium. dictum eſt autē de his in his que denutrimento. Nunc autē repetendū eſt de ipſishuius gratia vt pͥncipia motus ſpeculemur etꝙ patiēte ꝑticula ſenſitīa accidit ſomnꝰ ⁊ vigiliaHic ꝯſequēter exeqͥtur intentū ſuum. Et duo facitPrimo p̄mittit q̄dam p̄ambula deſeruientia ꝓpoſito.Scd̓o ponit cauſam efficientē ſomni ibi (Sed vt diximus) Quantū ad pͥmum iteꝝ duo facit. Primo ponitp̄ambula. Scd̓o ſoluit quandā dubitatōem ibi (Nō em̄eſt ſomnus) Quantū igit̉ ad pͥmū p̄mittit quinqꝫ pͥambula dicens ꝙ palā vtiqꝫ eſt ex dictis .ſ. in libro de animaꝙ neceſſariū eſt om̄i aīali cum ſenſum habeat pͥmo ⁊ cōuenienti nutrimento ſuſcipere augmentū p̄ter nutritionem. Scd̓m p̄ambulū eſt. ꝙ ꝯueniens ⁊ pͥmū nutrimētum ſeu extremū ⁊ aſſil̓atū eſt ſanguinis natura oībꝰ hisq̄ hn̄t ſanguinē. In nō habentibꝰ aūt eſt aliqͥd ſanguinꝓportionale. Tercium eſt ꝙ vene ſunt locus ſanguinisQuartū eſt ꝙ haꝝ venaꝝ pͥncipiū eſt cor. ⁊ hoc manifeſtum ē ex anatonijs .i. diuiſionibꝰ aīalium. Quintū ⁊ vltimum infert dicens Deforis nutrimento ingredienteip̄m aīal ꝑ diuerſa ſuſceptīa loca digeſtionis .ſ. pͥmo adſtomachu. poſtea ad epar. tūc nutrimēti fit euaporatio ⁊quaſi quedam ſublimatio ip̄ius ⁊ ſic ipſum in ſanguinēvertitur circa gibbum epatis ⁊ tunc qd̓ ſic ſublimatum