De cauſis ſomni

cauſa finali. Et pͥmo ꝓponit dicenda. Scd̓o exeqͥtur. ibi¶Primum qͥdem igitur) Quantū ad pͥmum d̓t ꝙ nuncdd̓m ꝓpter quam cauſam .ſ. finalem ⁊ efficientē acciditſomnus ⁊ cuius paſſio eſt quantū ad cauſam materialēin qua. de qua etiam ſupra dictum eſt. Cuius ratio eſtqm̄ cauſaꝝ ſunt plures modi ſcꝫ cuius gratia aliqͥd fitſiue finis. ⁊ effectiua que eſt pͥncipium vnde motꝰ. ⁊ materia. et ratio ſiue forma. ⁊ hos cauſaꝝ modos dicimuset aſſignamꝰ rebꝰ phyſicis. quaꝝ querimus noticiamPrimū quidē igit̉ qm̄ naturā dicimꝰ gr̄a huius facere. hoc āt bonū aliqͥd qͥetem ꝟo oīm qd̓natura natuꝫ ē moueri cuꝫ nō poſſit ſꝑ ⁊ ꝯtinuemoueri. cū delectatiōe nccāriaꝫ atqꝫ vtilē Sōnō qͦꝫ ꝓpter ip̄aꝫ nccītatē coaptāt metaphoraꝫhāc tāqͣꝫ reqͥes ſit quare ꝓpter ſalutē aīalium exiſtit Uigilia ꝟo finis. nā ſentire et ſaꝑe oībꝰ ē finis qͥbus ineſt alteꝝ eoruꝫ optīa em̄ ē hec. finisꝟo optimꝰ Ꝙ āt nccāriū vnicuiqꝫ aīaliuꝫ ineſtſomnuꝫ. dico āt ex ſuppōne neceſſitatem qm̄ ſiaīal erit hn̄s naturā ſuā ex neceſſitate ineſſe. q̄dā em̄ oportet et his exn̄tibꝰ alia exiſtereHic ꝯn̄r exeqͥtur intentōem ſuam dicens. Qm̄ dicimus naturā agere ꝓpter finem qui ē bonum aliquodneceſſe eſt ip̄ius ſomni eſſe alique finem ⁊ hic duplex ēſcꝫ ſimpl̓r ⁊ quo ad eſſe ⁊ quo ad bene eſſe. quo ad eſſe finis ſomni ē ſalus animalis ⁊ quo ad bene eſſe delectabilis oꝑatio ſenſitiua eius. Cuius ratio eſt. Quia quieseſt neceſſaria aīali ⁊ vtilis. neceſſaria quo ad eſſe ⁊ vtilisquo ad bene eſſe. ſcꝫ ad delectabilē oꝑatōem ſenſitiuamſed ſomnus eſt qͥes quedam. ergo eſt neceſſarius ⁊ vtilis aīali. ⁊ ꝑ ꝯſequens ſalus aīalis ē eius finis ⁊ delectabilis oꝑatio. Maiorē ꝓbat ph̓us. qꝛ quies eſt neceſſaria om̄i eo quod natum eſt oꝑari ⁊ moueri cum nō poſſitſemꝑ ⁊ ꝯtinue ⁊ cum delectatōne moueri Animalia ātſunt hmōi Sine quiete em̄ aīalia ſalua nō poſſunt manere ⁊ ſimil̓r ſine quiete non poſſit delectabiliter oꝑari ẜmſenſum ſentiendo. nec ſic ſuum finem quo ad bene eē aſſequi. Unde quies nō eſt finis ſed vigilia ſiue ſentire eſtfinis ſenſus. ſicut ſapere finis intellectus. qꝛ ſunt vltimūet optimū ſue potentie. Qinorem ꝓbat. qꝛ ſomnus habet coaptatam metaphoram qͥetis. ergo ſomnus eſt tāneceſſarius qͣꝫ vtilis animali. Dicit̉ aūt neceſſariꝰ ſomnus aīali nō ſimpl̓r. ſed ex ſuppone hac videlicꝫ. Nam ſianimal debeat habere naturam ſuam. neceſſe eſt aliquaanimali ineſſe. ſcꝫ ſuſceptōem nutrimenti ⁊ illo inexiſtente oportet alia inexiſtere ſcꝫ euaporatōem ſurſum aſcendere ⁊ ita infrigidari ⁊ ex ꝯn̄ti ſomnum eſſe.Amplius āt qͣli motu in actu ⁊ in corporibꝰaduenientibꝰ accidit vigilare ⁊ dormire animalibus poſt hoc dicendum.Determinato de cauſa finali. Hic ꝯſequenter in hactercia parte determinat de cauſa efficiente. Et duo facit.Primo ꝓponit intentōnem ſuam. Scd̓o eam exeqͥturibi (Alijs quidem igitur) Primo ergodicit ꝙ ampliusp̄ter ea que dicta ſunt. Dicendū eſt quali motu ⁊ actu(per quod tangit cauſam efficientē) ⁊ quali mēbri motu ⁊ actu (ſ. in corporibus. per quod tangit ẜᵐ aliquos

cauſam materialē) accidat animalibꝰ vigilare ⁊ dormireAlijs quidem igitur animalibꝰ quēadmodum nō habentibꝰ exiſtimandū eſt cauſas eſſepaſſionis vel eaſdem. vel ꝓportionabiles. ſanguinem vero non habentibꝰ qui quidem verohominibꝰ. Quare ex his oībꝰ ſpeculandum.Hic exeqͥtur intentōem ſuam. Et duo facit. Primo oſtendit cauſam efficientem ſomni originalem. ſcd̓oponit cauſam ꝓximam. Scd̓m ibi (Conſequens autēex his) Quantū ad pͥmum. iteꝝ duo facit Primo oſtendit quod dictum eſt. Scd̓o ſoluit quandam dubitationem. ibi (Mouetur autē) Quantū ad pͥmum duo facitPrimo p̄mittit quoddam p̄ambulum. ſcd̓o ꝓponit etexequitur intentum. Scd̓m ibi (Quod quidem igit̉)Quantum ad pͥmam partem dicit ꝙ de pͥncipio effectiuo paſſionis huius ſcꝫ ſomni exiſtimandum eaſdem eſſecauſas vel ꝓportionabiles in animalibꝰ alijs .ſ. ſanguinēnō habentibꝰ. ſicut in animalibus ſanguinem habentibꝰEt in his que ſanguinem habent exiſtimandū eſt eaſdēvel ꝓportionabiles eſſe cauſas que ſunt in hominibꝰ. etergo ex cauſis ſomni in hominibus ſpeculandum eſt inalijs animalibus.Ꝙ quidem igitur ſenſus pͥncipium fit ab eadem parte animalibꝰ a qua quidem ⁊ motus determinatum eſt prius in alijs. Ipſa vero eſt trium determinatoꝝ locorum. qui medius capitiset deorſum ventris. habentibus quidem igiturſanguinem. hec eſt que circa cor pars. Omniaem̄ habentia ſanguinem cor habent ⁊ pͥncipiuꝫmotus ⁊ ſenſus pͥncipalis huic eſt. Motus qͥdem igitur ⁊ ſpiritus manifeſtum quoniā principium et omnino refrigeratōnis eſt hic. Et reſpirare autē ⁊ humido refrigerari ad ſalutē eiusqui eſt in hac particula caloris nata adeptaeſt. dicetur autē ⁊ de ipſa poſtea ẜm ſe. Nō habentibus vero ſanguinem ⁊ enthonijs ⁊ nō ſuſcipientibus ſpiritum in ꝓportionabili plantatus ſpiritus īflans ⁊ reſidens videtur. Palamautē hoc in his que ſunt rotalia puta veſpis etapibus ⁊ in muſcis ⁊ quecūqꝫ huiuſmodi ſunt.quoniā autē mouere quidem aliquid aut facereſine robore non eſt poſſibile. Uigorem auteꝫ facit ſpiritus detentio ⁊ reſpirantibus quidem q̄deforis. non reſpirantibus vero que cōplantata et volantia alata videntur. cum moueanturattractōne ſpūs offendentis ad ſuccinctoriū rotulaꝝ. Mouetur autē omne aliquo ſenſu factocōueniente vel in alieno ī pͥmo ſenſitiuo. Si vero eſt ſomnus et vigilia paſſio partis huius inquo loco quidem et in qua ꝑticula pͥma fit ſomnus et vigilia manifeſtum eſt.Hic ꝯn̄r exeqͥtur intentū ſuū pͥncipale dicens in effe-

G iiij