Libri de ſomno et vigilia Tractatus primus

neqꝫ ſomnū neqꝫ vigiliam. ſiue em̄ ſenſitm̄ ſit ſeꝑabile avegetatiuo. potentia ſolum. ſiue etiam definitōne ⁊ nonſubiecto. tamē vegetatiuum a ſenſitiuo ſeparabile eſt vtdictum eſt ſupraSimiliter aūt manifeſtū eſt quoniam nihileſt qͦd ſemper vigilet aut ſemper dormiat ſed eiſdem inſunt animaliū vtreqꝫ paſſiones he. Neqꝫ em̄ ſi eſt aīal habēs ſenſuꝫ. hoc cōtingit neqꝫdormire neqꝫ vigilareConſequenter ſoluta ſcd̓a queſtione ſcꝫ cuius ꝑtispaſſio ſit ſomnus. In hac pͥncipali ſcd̓a parte ſoluit queſtionem quintā. Et diuiditur in duas ꝑticulas. In prima ꝓponit intentum ſuum. Scd̓o exeqͥtur ibi (Utraqꝫem̄) Quantū ad pͥmam ꝑticulam ꝓponit duo ꝓbandaſeu duas ꝯcluſiones ꝓbandas. Dicit ergo ꝓponendopͥmam ꝯcluſionē ꝓbandam. ꝙ ſimil̓r manifeſtū eſt noneſſe animal quod ſemꝑ vigilet aūt ſemꝑ dormiat. Sꝫ inſunt eiſdē animaliū viciſſim vtreqꝫ dicte paſſiones. ſomnus ſcꝫ ⁊ vigilia. Scd̓am ꝯcluſionē ſimiliter ꝓponendoſubdit ꝙ ſi animalhabeat ſenſum īpoſſibile ip̄m eſt neqꝫdormire neqꝫ vigilare.Utraqꝫ enim paſſio hec circa ſeuſum primi ſenſitiui.In hac ſcd̓a ꝑticula ꝓbat dictas ꝯcluſiōes ⁊ pͥº ſecūdam. ⁊ ſcd̓o pͥmam. Et ẜm hoc ſubdiuidit̉ in duas ꝑticulas. Scd̓a tangitur ibi (Non ꝯtingit aūt) Quantūad pͥmā ꝑticulā ꝯcluſionē ſcd̓am ꝓbat breuit̓ in effectutali ratōne. Subiectū nequit eſſe ſine ꝓpria paſſione Sꝫpaſſio vtraqꝫ .ſ. ſomnus ⁊ vigilia ſunt circa pͥmū ſenſitm̄velut circa ſuū ſubiectū. pͥmum aūt ſenſitm̄ ineſt cuilibꝫaīali. gͦ nullū ē aīal qd̓ neqꝫ dormit neqꝫ vigilat.Nō cōtingit aūt neqꝫ alteꝝ horū ſemper ineſſe eidē veluti aliqd̓ genꝰ aīaliū ſemper dormire vel ſemper vigilare Ampliꝰ quorūcūqꝫ ē aliqd̓ opus ẜm naturā quādocūqꝫ exceſſerit tēpꝰin quāto pn̄t aliquid facere vel aliqͥd eorū q̄ poſſunt tēpore facere. neceſſe deficere vt oculos videntes ⁊ qͥeſcere facientes hoc Sil̓r aūt manūet aliud omne cuiꝰ eſt opus aliqd̓ Si itaqꝫ alicuius eſt opus ſentire et hoc vtiqꝫ excedat quāto erat tēpore potēs ſentire ꝯtinue deficiet ⁊ nōamplius faciet hoc. Si igitur vigilare definit̉ſolutione ſenſus. ꝯtrariorū vero hoc quideꝫ alterū ad eſſe Illud vero nō Uigilare aūt ei qd̓ ēdormire cōtrariū et neceſſariū omniū alterū ineſſe neceſſariū vtiqꝫ erit dormire. Si igitur huiuſmodi paſſio ē ſomnꝰ Hoc aūt eſt in potētiapropter exceſſum vigilādi. Uigilandi aūt exceſſus quandoqꝫ ab egritudine. quandoqꝫ abſqꝫegritudine fit. quare īpotentia et diſſolutio ſil̓rerit. neceſſe omne quod vigilat cōtingere dormire Impoſſibile enī ſemꝑ agere. Similiter ātneqꝫ dormire ſemꝑ nihil cōtingit Somnꝰ em̄

paſſio quedam ſenſitiue ꝑticule eſt vt vinculū ⁊immobilitas q̄dam. quare neceſſe eſt oē dormiens habere ſenſitiuā ꝑticulā. ſenſitiuū aūt quodpōt ſentire ẜm actū. Agere autē ſenſu ꝓprie etſimpl̓r impoſſibile eſt dormire ſimul. Ideo neceſſarium ēſomnuꝫ oēm excitabilem eſſe.Hic ꝯn̄r ꝓbat pͥmā ꝯcluſionē ⁊ duo facit Primo facit qd̓ dictū eſt. Scd̓o reuertit̉ ad declarandū ꝯcluſionēſcd̓am iam ꝓbatā ibi (Alia qͥdem igitur) Quantuꝫ adpͥmum. ꝯcluſionē repetendo d̓t Ꝙ nō ꝯtingit alterumhoꝝ .ſ. ſomnū vel vigiliā ſemꝑ ineſſe animali quaſi ſit aliqd̓ genus animaliū qd̓ ſemꝑ vigilet vel ſꝑ dormiat Etpͥmo ꝓbat pͥmum. ſcd̓o ſcd̓m. Primo ꝓbat pͥmum ſcꝫ.Qꝭ nō ſit aliqd̓ animaliū quod ſꝑ vigilet. Sed aliquādo neceſſario dormit. Et hoc duabꝰ ratōnibꝰ Quaruꝫpͥma ſic formari poteſt. Quorūcūqꝫ animaliū eſt aliqd̓opus ẜm naturā viriū que ſunt in ip̄is quādocūqꝫ exceſſerint tp̄s in quo poſſunt illud opꝰ vel ſi exceſſerint aliquod eoꝝ que poſſunt in aliquo tempore facere ẜm ſuāfacultate neceſſe eſt ip̄a in hmōi oꝑatōne deficere. vt exempli gr̄a. vt oculos videntes oportꝫ qͥeſcere qn̄ exceſſerint tp̄s ſue viſionis Simil̓r d̓r de manu. ⁊ quocūqꝫ aliocuius eſt aliqd̓ opus determinatū. Sed ſentire eſt oꝑatio animalis determinata a natura. ⁊ ergo qn̄ aīal excedit tp̄s in quo natū eſt exercere oꝑatōem hmōi ⁊ in quonatu eſt aīal ꝯtinue ſentire tunc deficiet ⁊ nō erit ampliꝰin illo opus hoc ſentiendi. ⁊ ꝑ ꝯſequens neceſſe eſt ineēimpotentiā que eſt ſomnus. Cum igitur vigilare definiatur ꝙ ſit ſolutio ſenſuū ⁊ ſimiliter ip̄m ſentire. impoſſibile eſt animal ſemꝑ vigilate. Et qꝛ neceſſe eſt ſemꝑ alterum pͥuatiuoꝝ vel contrarioꝝ eidem ineſſe. ideo cumnō poſſit animal ſemꝑ vigilare neceſſe eſt ip̄m aliquādodormire. Scd̓a ratio ſic formari poteſt. Somnus ē paſſio huiuſmodi qualis nunc dicta eſt ⁊ ꝑ ꝯſequens definitiue eſt impotentia ſentiendi ꝓpter exceſſum vigilandi.Ille aūt exceſſus nō ſolum eſt ꝓpter laboris exceſſum.ſed quādoqꝫ ab egritudine. ⁊ quādoqꝫ ſine egritudine.quare etiā impotentia ſentiendi ⁊ diſſolutio ſenſuū qͥ opponunt̉ ⁊ ꝓportionabiliter variant̉. ⁊ ergo neceſſe eſt oēqd̓ vigilat aliqn̄ dormire Impoſſibile em̄ eſt ſemꝑ agereet vigilare ꝓpter exceſſum nedū abſqꝫ egritudine. ſꝫ etiāex egritudine. Oſtenſo ergo pͥmo ſeu pͥma ꝑte ꝯcluſiōisꝓbata. ꝓbat etiā ſcd̓m ſeu ſcd̓am ꝯcluſionis ꝑtem .ſ. ꝙnō ſit aliqd̓ animal quod ſꝑ dormiat. Et hoc tali ratōeQuia ſomnꝰ ē paſſio ſenſitiue ꝑticule vt vinculū ⁊ q̄daꝫimmobilitas eius. ⁊ cū ꝓprietas nequit eſſe ſine ſuo proprio ſubiecto. neceſſe eſt om̄e dormiens in quo eſt ſomnꝰhabere ꝑticulam ſenſitiuā. ſed ſenſitm̄ d̓r quod natū eſtſentire ẜm actum. ⁊ cum impoſſibile ſit ſimul agere ſenſu ſeu ſentire ⁊ dormire. ideo neceſſariū eſt oēm ſomnumexcitabilē eſſe ⁊ ꝗē aīal aliqn̄ nō dormire. ſed vigilareAlia qͥdem igitur pene oīa ſomno cōmunicant et natatilia et volatilia atqꝫ greſſibilia. etenim genera piſciū oīm et que malachioꝝ viſaſunt dormiētia. et alia omnia q̄cūqꝫ habēt oculos Etenī que habēt oculos duros manifeſtaenthonia qd̓ dormiūt. breuis aūt ſomni ſtꝭ huiuſmodi oīa Ideoqꝫ latebunt vtiqꝫ q̄dam mul-