Libri de memoria et reminiſcentia Tracta. ij.
tn̄ organi ſpecifica nō reqͥrit vnitatē ſpecificam potentieNā tactus eſt materialiter organice vnus. ſed formaliterplures. ⁊ gͦ nō eſt ꝯuertibilis vnitas potētie ⁊ organi inquo ſubiectat̉. Sed ꝯtra. Actus actiuoꝝ ſtꝭ in patiente ⁊ p̄diſpoſito. gͦ diuerſe potētie reqͥrunt diuerſa ſubiecta organica. Soº. nō repugnat qn̄qꝫ vnū organū materialiter acceptū. eſſe diſpoſitū vt ſit ſubiectū pluriū ꝟtutum ⁊ potentiaꝝ inqͣntū ꝯtingit in organo vno materiali inueniri plures medietates ꝯtrarioꝝ ſenſibiliū. ſicut inorgano viſus. auditꝰ. ⁊ guſtꝰ. ⁊ olfactꝰ eſt medietas qͣlitatū tāgibiliū: ⁊ ꝑ ꝯn̄s tactus. Et qꝛ in organo vno materiali qd̓ eſt neruꝰ tactiuꝰ eſt duplex medietas. iō eſt materialit̓ vnū organū tactus ſed nō formalit̓. Un̄ formalit̓eſt organū tactꝰ duplex ſicut ⁊ tactꝰ formalit̓ duplex eſſed̓r. Quapropt̉ etiā ꝓ tāto vnitas potētie ⁊ organi ꝯuertibiliter ſe hn̄t ¶ Minor ptꝫ. reminiſcibile ⁊ mēorabileſtꝭ res ipſa in p̄terito ſenſata. ad quā tn̄ nō eqͣliter ſehn̄tqꝛ ꝯtinue ip̄am app̄hendit mēoria. Diſcontinue aūt reminiſcētia Arguit̉. mēorie obiectū ⁊ reminiſcētie non ēvnū ⁊ Idē. qꝛ obiectū ſenſitiue app̄henſiue potētie manifeſtat̉ ip̄i potētie ꝑ formā in potētia exn̄tē. nō eſt aūt eadēforma in mēoria ⁊ remīſcētia. gͦ nō hn̄t idē obiectū. Sol̓olicet in reminiſcētia nō ſit eadē forma qͣ formalit̓ mēoria ⁊reminiſcētia ſtꝭ in actu eſt tn̄ idē finaliter app̄henſum Finaliter dico qꝛ qd̓ ꝓxime ⁊ īmediate app̄hendit̉ intētōein mēoria exn̄te. hoc mediate ⁊ qͦdaꝫ diſcurſu app̄hendit̉intētione in remīſcētia exn̄te. Remīſcētie em̄ eſt ex intentiōe exn̄te in ea diſcurrere de noti noticia ad ignoti noticiā. ⁊ app̄henſionē eius qd̓ pͥncipalit̓ ⁊ finalit̓ q̄ſituꝫ eſt. iōnō eſt eadē intētio ex qͣ fit remīſcētia ⁊ mēoria. vt patꝫ exdictis. ¶ Cōcl̓o iſta ſeqͥt̉ ex p̄miſſis. Mēoria em̄ ⁊ reminiſcētia organicā nō hn̄t diuerſitatē ꝓpter vnitatē ſpecificā obiectoꝝ q̄ ſtꝭ mēorabile ⁊ remīſcibile. vt ſup̄ on̄ſuꝫ eſt¶ Preterea. eiuſdē potētie ē ꝯſiderare pͥncipia ⁊ ea q̄ expͥncipijs educunt̉. cū igit̉ pͥncipia remīſcētie ſint mēorataſequit̉ ꝙ potētia mēoratīā ⁊ remīſcitīa ſtꝭ eadē ⁊ vna potētia. Drn̄a gͦ ſi q̄ fit inter remīſcētiā ⁊ mēoriā nō eſt eēntialis ⁊ ſpecifica ſꝫ accn̄tal̓ ſolū nō ſolū ex ꝑte habituū etactuū. ſꝫ etiā ex ꝑte orgmoꝝ. Eſſential̓ em̄ actus vtriuſqꝫ eſt p̄teriti apphenſio. que accn̄taliter eſt altera ⁊ alteraqꝛ ꝯtinua eſt p̄teriti app̄henſio in mēoria. Diſcōtinua ātet cū diſcurſu eſt ip̄ius reminiſcētie Sil̓r habitus vtriuiqꝫ eſt intētio. ſꝫ drn̄ter ſe hn̄s. qꝛ in mēoria eſt intētio ꝑfecte repn̄tatiua. qͣlis nō eſt in remīſcētia. Ex ꝑte organorūdiſtinguunt̉. qꝛ organū mēorie plus ꝑficit̉ ſicco ⁊ duro. reminiſcētie vero molli hūido facile mobili. ¶ Ad rōnesan̄ oppoſitū Ad primā dd̓m ꝙ argumentū ꝓbat mēoriāet reminiſcētiā eentialiter nō diſtingui. ſed accn̄taliter ſiue accipiātur ꝓ actibus vt in argumēto ſiue ꝓ potentijsſiue pro habitibꝰ vt dictum eſt. Uerū tamē cōtingit qn̄qꝫ reminiſcētiam ⁊ memoriā aliquo mō in habitu eſſentialiter diſtingui inquantū nō eſt eadeꝫ intētio vn̄ ꝓximeꝓcedit memoria memorādo. ⁊ reminiſcētia reminiſcēdotūc tamē reſpectu eiuſdē finalis obiecti eadē fit intentiovtriuſqꝫ. reminiſcētia em̄ non app̄hendit finaliter memorabile niſi reſumendo intentionē ip̄ius quam prius habuit. ¶ Ad ſcd̓am dd̓m ꝙ neganda eſt ꝯſequētia. qꝛ iterum addiſcere eſt motus oīno diſcōtinuus. ex pͥori nō dependēs neqꝫ eideꝫ ſubordinatus in id quod om̄ino a memoria excidit. Reminiſcētie autem motus etſi non ſit cōtinuus in ipſum reminiſcibile. eſt tamē priori apprehenſioni ſubordinatꝰ in remīſcibile qd̓ oīo nō excidit a mēoria.
Ad terciā dd̓ꝫ ꝙ argumentū ꝓbat reminiſcentiā nōdiſtīgui eēntial̓r a memoria. Nō em̄ ē potētia īmaterial̓et ītellectual̓ ꝑ eſſentiā. ſꝫ ſolū ꝑ ꝑticipatōem rōis in memoriā redundantis ⁊ eā qͦdāmō ſublimātꝭ Ad ꝯfirmationē dd̓m ꝙ illis aīalibꝰ ineſt naturalis q̄dā cognitio ſine diſcurſu vel ꝑticipatōe rōnis ꝯiuncte. ſicut in homine. ſꝫ intelligentie ſeꝑate ꝑ modū naturalis inſtinctꝰqͦ eſtimatiua in eis regit̉ ⁊ hec maior eſt in vno aīali qͣꝫ inalio ꝓpter ſenſitiuaꝝ interioꝝ viriū ꝯuenientiorē habitudinē ⁊ diſpōnem in vno qͣꝫ in alio reꝑtā Et hoc forſanvoluit ph̓s verbis ſuis innuere. Nō eſt em̄ ꝟa reminiſcētia de qua locuti ſumus. ſꝫ ẜm qͣndā ſil̓itudinē ex ꝑticipatōe luminis intelligētie totū opꝰ nature mouentꝭ cuius luminis reſonantiā altiori qͦdā gradu ꝑticipāt ꝗdāaīalia qͣꝫ alia Si āt arguat̉ ex dicto Auguſtini. xio. detrinitate dicentꝭ ꝙ aſcendētibꝰ nob̓ introrſus ꝑ ꝑtes aīeoccurrit nob̓ qd̓ nō ē cōe nob̓ cū brutꝭ. cū gͦ hmōi ſit reminiſcentia. qꝛ eā bruta nō hn̄t videt̉ ītellectual̓ potētia.Dd̓m ꝙ dictū Auguſti. intelligit̉ de illis viribꝰ que necptāte nec ſubiecto cōes ſunt nob̓ ⁊ brutꝭ. In illis em̄ incipit rō. Reminiſcētia āt nob̓ ꝑ beſtijs cōis ē ſubiecto ſꝫnō ptāte ſicut ⁊ alie potētie. Un̄ in hoīe oēs potētie corꝑales maioris efficiunt̉ ptātis qͣꝫ ſunt ī brutꝭ ⁊ alijs rebꝰet hͦ ex ꝑticipatōe rōis. lꝫ nō ex natura ſui ꝓprij ſubiectiIncidūt dubia PrimūAn memoria ſit dignior reminiſcētia Et videt̉ ꝙ nōqꝛ reminiſcentia addit memorie rōnis ꝑticipatōem q̄ ꝑficit̉ memoria. Preterea Hoīes bn̄ reminiſcitiui ſtꝭſimpl̓r melius diſpoſiti qͣꝫ bn̄ memoratiui Sol̓o. SicEt hoc ex eo. vt d̓t Auicēna Alexāder Theomixtiuset Alphorabiꝰ. qꝛ memoria ꝓ actu accepta emotꝰ ꝯtinuus non interceptus. reminiſcentia vero eſt motusinterceptus. ⁊ diſcōtinuus cum quodā diſcurſu vt dictum ē. Et p̄terea reminiſcētia ad memoriā ordinat̉ ſicutvia ad terminū Ad rōnes Ad pͥmā dd̓m ꝙ reminiſcentia penes intrinſeca ⁊ q̄ ſibi ẜm ſe ꝯueniunt memorieꝯꝑata excedit̉ a memoria. lꝫ extrinſece .ſ. rōnis ꝑticipatōne memoriā excedat. Et ꝑ hoc ptꝫ ſol̓o ad ſcd̓am. qꝛ hōnō d̓r ſimpl̓r meliꝰ diſpoſitꝰ. qꝛ nobiliores habꝫ ſenſus.Nā hoīes hn̄tes optimū olfactū cōiter ſunt fatui. vt ſupra dictū ē. ſꝫ qꝛ ſenſus hn̄t ꝯuenientiꝰ diſpoſitos ꝑ habitudinē ⁊ relatōem ad vſum ⁊ exercitū intellectus Adexercitū āt intellectꝰ plus valet bona reminiſcētia qͣꝫ bona memoria. vn̄ bn̄ memoratiui raro ſunt bn̄ diſcurſiui.Scd̓m qͥd gͦ ⁊ ꝑfectōe intrinſeca bn̄ memoratiui meliꝰdiſpoſiti ſunt bn̄ reminiſcitiuis. ſimpl̓r āt ⁊ ꝑfectōne extrinſeca bene reminiſcitiui bene memoratiuis ſunt melius diſpoſiti.Secundum dubium eſtCQuō intelligendū eſt dictū ph̓i in textu dicētis ꝙ in nobis de nouo fiat ſcīa qn̄ fit paſſio in vltimo īdiuiduo.Sol̓o Uerba ph̓i dupl̓r ītelligi pn̄t. Primo ſic vt dictū ē ẜm cōiter loquētes ꝙ ſcīa fit in nob̓ qn̄ in nobis fitpaſſio .ſ. ꝑfectiua intellectꝰ. ſuſcipiendo ītelligibilē ſpēmrei intelligibilis. ⁊ hͦ in vltimo inſtāti .ſ. tꝑis qd̓ eſt nuneterminās tp̄s qͦ qͥs ad ſcīam mouet̉. Scd̓m Alb̓tū ātſic ītelligunt̉ ꝙ paſſio diſcipline fit in nobis in vltimo indiuiduo. hͦ ē in vltīo īdiuiduāte formas qd̓ ē intellectꝰꝯiunctus phātaſie. qꝛ hͦ ē vltimū hn̄s ⁊ īdiuiduās ip̄aꝫ