De diuiſione memorie in naturalē et artificialē
ſcīam. Sꝫ ꝯͣ. d̓t Alb̓tus pͥmo poſterioꝝ ponēs ſpēs intelligibiles in ītellectu nō īdiuiduari Sol̓o Licꝫ ſpēsintelligibiles q̄ ſe tenēt ex ꝑte intelligibil̓ nō indiuiduētin ītellectu ſicut in vltimo īdiuiduāte ẜm mentē Alb̓ticū nō habeāt eē reale. ſꝫ intētionale. qͣpropt̓ nō ſunt resſꝫ reꝝ intētōes. vtiqꝫ tn̄ in eo ſcīa īdiuiduat̉ q̄ nō eſt formaliter ſpēs ſꝫ habitꝰ ꝓmpte vtēdi ſpē. inqͣntū ſcꝫ ſpēshmōi manifeſtat ſubiectū in ſe ⁊ in ſuis pͥncipijs pͥmo. ⁊poſtea in ſuis ꝓprietatibꝰ. Dicūt tn̄ aliqͥ ſpēs ſeu reꝝ intentōes īdiuiduari ꝑ id in qͦ ſunt de qͦ diligētior inqͥſitōꝑtinet ad librū de aīa. Uel dd̓m ⁊ meliꝰ ẜm intentōemph̓i. ꝙ lꝫ ſpēs nō indiuiduent̉ ſimpl̓r ſicut alie forme materiales in ſuo ſubiecto. aliqͦ mō tn̄ īdiuiduant̉. qꝛ in ītellectu ſuſcipiunt̉. ⁊ tales ſpēs non ſunt paſſiones ſimpl̓rcuiuſmodi ſunt paſſiones corruptiue. ſed ẜm qͥd. qꝛ ſuntſolū paſſiones ꝑfectiue. nec etiā ſunt ꝓprie habitus ſcīe.ſed habitus fundamentū vt dictum eſt.Terctum duotum eliAn oꝑteat reminiſcentē bis addiſcere. Et videt̉ ꝙnō. qꝛ reminiſcēs nō addiſcit. gͦ nō oportet eū bis diſcere Sol̓o Sic. vt d̓t ph̓s in textu. Cuius rō ē. qꝛ reminiſcentē oꝑꝫ pͥus diſcere anteqͣꝫ reminiſcat̉ ꝑ doctrinā vel inuentōem nouā a re cuiꝰ poſtea erit vel memoria vel reminiſcētia. Scd̓o mō opꝫ ex noticia noti in memoria exn̄tis. moueri in noticiā ignoti eius qd̓ a memoria excidit. cuius pͥus diſcendo memoriā accepit Adrōnem dd̓m. ꝙ reminiſcens nō addiſcit de nouo bis rminiſcendo. ſꝫ pͥmo an̄qͣꝫ reminiſci poterit addiſcit ſuſcpiendo intentōem rei ſenſibil̓. ⁊ ſcd̓o reminiſcēdo addiſcit aliqͥd ẜm id qͦ a memoria excidit. ⁊ ſic non addiſcit denouo reminiſcendo. ſꝫ hoc addiſcere de nouo reminiſcentie preſupponitur.Quartum dubium eſt.Un̄ ꝓuenit ſemel ſumptos motus velocius reminiſcialijs ſepe in nob̓ factis Sol̓o. ẜm Albertū. Huiꝰ eſtduplex cā. Una qͥdē ē etas. qꝛ inuenit aīam minꝰ occupatā. qͣpropt̓ paruus motꝰ phātaſmatꝭ in ea ꝓfundat̉et hac ſola de cā pueri diu quorundā reminiſcunt̉. Etmeliꝰ reminiſcunt̉ qͣꝫ memorant̉ ꝓpt̓ humiditatē organmemorie qͣ meliꝰ diſponunt̉ ad reminiſcentiā qͣꝫ ad memoriā. Et ad hoc etiā ꝯfert iuuenibꝰ ammiratio quamhn̄t plerūqꝫ in motu phantaſmatū. Alia cā ē diſpoſitiorei mouētꝭ aīam. ⁊ hec ē duplex. ē ſcꝫ delectatio vehemēset abominatio vehemens. Hec em̄ ꝓfunde intrāt ī aīaꝫ⁊ diu manent. ⁊ ꝓpterea vt d̓t Tulliꝰ. q̄dā ſemel vidētesdiutius memoramur qͣꝫ alia q̄ multotiēs vidimꝰ vl̓ cognouimus Motum āt hic vocamus formam īpreſſaꝫ ꝑmotum inquit Albertus.Quintum dubium eſtQuare ꝯtingit dum aliqͥs q̄rit diligent̓ reminiſci. reminiſci nō p̄t ⁊ poſtea dū nō vult reminiſcit̉ Sol̓o. qꝛ indiligentia quā qͥs reminiſcēdo hꝫ ſunt multi motꝰ indiſtincti īpedientes ordinē. qͥbꝰ ſedatꝭ diſtincte īcipit reminiſci. ⁊ inuenit̉ qd̓ q̄rit̉. Etiā ꝓuenit ex nimio motu organi memorie. ⁊ ꝓpterea vt tangit̉ in textu noui .ſ. infantes ⁊ ſenes multū. nō ſunt reminiſcibiles. nimiꝰ em̄ motus īpedit intentionū ⁊ imaginū ordinatā apparitōem.
Iuuenes qͥdē īfantes ꝓpt̓ humidū augēs nimis fluidūrōne vicinitatꝭ ip̄iꝰ ſpermatꝭ. vn̄ nō tenent ſenſibiliū ſimulacra. niſi ꝑ āmiratōem vel affectū magni doloris velgaudij ꝓfundent̉ in eis. Senes ꝟo ꝓpter motū decremēti ⁊ ꝓpt̓ extraneā humectantē humiditatē. Illi āt qͥ etate mediocres ſunt in qͥbꝰ humidū ꝓpt̓ augmētū vel decrementū nō ē nimis fluidū ſicut iuuenes ⁊ virilē agentesetatē ſunt bn̄ reminiſcibiles ⁊ durat in eis reminiſcētiavſqꝫ ad longā etatē quā vocat ph̓s etatē ſenilem.Sextum dubium eſt.An ꝯuenient̓ diuidat̉ memoria ſiue reminiſcētia ꝑ naturalē ⁊ artificialē. Et videt̉ ꝙ n̄. qꝛ natural̓ memoria aut ēvis aīe q̄ memoria ē. aut habitꝰ qͦ ꝑficit̉ vis illa. nullo āthoꝝ modoꝝ accepta ſic diuidi p̄t. Nō pͥmoº. qꝛ potētiaaīe nō ꝯdiuidit̉ habitui eiuſdē potētie. memoria āt artificial̓ videt̉ eē habitꝰ. Nō etiā ſcd̓m. qꝛ habitꝰ memorabiliū nō ē ꝯnatural̓ nob̓. ⁊ iō vt ſic nulla ē artificial̓ memoria. Scd̓o ſic. Nō ē aliqͣ imaginatīa artificial̓ neqꝫeſtimatīa. gͦ nō ē aliqͣ memoria artificial̓. Con̄a pꝫ a ſil̓i.Tercio Memoria artificial̓ ſi q̄ ſit adqͥret̉ ſtudio ordinatōis locoꝝ. intētionū ⁊ imaginū. Sꝫ hͦ nō. qꝛ imagines ⁊ intētōes īfinite ſunt. ⁊ loca. ⁊ iō taliū ordinatio debita ſub arte cadere nō p̄t In oppoᵐ ē autoritas Tullij in ſcd̓o rhetorice ī fine. libro 3º. Sol̓o Sic. ſicut d̓tTulliꝰ Nā memoria natural̓ ē qͣ qͥs bonitate ingenij deuenit in rē pͥus ſcitā. Artificial̓ ꝟo ē qͣ diſpōne locoꝝ ⁊imaginū artificiali qͥs in rē pͥus ſenſibilit̓ cognitā mouetur. Et ita in hac diuiſione h̓ nō diſtinguit̉ memoria a reminiſcētia Qemoria natural̓ ẜᵐ Tulliū d̓r eē q̄ nr̄is anmis īſita ē ⁊ ſil̓cū cognitōne nata. Artificial̓ ꝟo d̓r abeodē illa quā ꝯfirmat īductio q̄dā ⁊ rō p̄ceptōis. Licetem̄ oīs memorie facultas habitual̓. tā natural̓ qͣꝫ artificialis ex īductōe ꝓcedat ex ꝑte obiectoꝝ ſui habitꝰ ex illisobiectꝭ relicti. tn̄ ẜm ꝙ ꝯſiderat̉ memoria q̄ntū ad actūmemorādi ⁊ retinēdi memorabile. nō generat̉ tm̄ īductōne. ſꝫ a p̄ceptionibꝰ multꝭ pͥncipioꝝ ad hͦ facientiū Sūtem̄ duo hec ad memoriā faciētia .ſ. īductio ex ꝑte imaginum. ⁊ p̄ceptio ex ꝑte pͥncipij vn̄ ꝓgredi īcipit in arte memorādi ⁊ reminiſcēdi. ad apprehendēdū id qd̓ excidit ꝑtim. vel qd̓ pͥus apprehenſum eſt Quapropt̉ p̄ceptio generat̉ a memoria ex ꝑte memorabiliū pͥus ꝑ īductōnemacceptoꝝ ſꝫ iuuat ad ip̄am ẜᵐ ꝙ ꝑ actu memorādi reditin ip̄m memorabile. Ad rōes Ad pͥmā dd̓m ꝙ ꝑ memoriā naturalē ītelligit̉ potētia memoratīa ꝑ habitu naturalē ꝑfecta ⁊ nō ip̄a potētia ī ſui nuditate accepta Dicunt̉ em̄ natural̓r memores qͥ hͦ hn̄t ꝑ naturā vel totū.vel fere. qd̓ alij ꝑ artē ⁊ exercitiū artꝭ memoratiue. ſicutd̓t ph̓s de ītellectu in actu ꝙ intelligat oīa ꝑ ſeip̄m. ⁊ ſicmemoria vt potētia habituata vtiqꝫ diuidi p̄t in naturalem ⁊ artificialē Ad ſcd̓am dd̓m ꝙ memoria ptātiueimplicat īferiores potētias. Et iō ſicut memoria q̄dā d̓rnatural̓ ⁊ q̄dā artificial̓. Ita ꝓportionabil̓r loquēdū eſtde alijs potētijs. Utiqꝫ em̄ habituant̉ potētie ſaltē interiores per imagines exercitio debito artificiali. Ueꝝ qꝛmemoria vltima potētia qͦdāmō ē. iō ex ꝑticipatōe rōnis plus nata ē habituari qͣꝫ alie. qͣnto em̄ potētia fueritvltimior tāto plus fit rōnis ꝑticeps Ad terciā dd̓mꝙ lꝫ īfinite ſint ītētōes ⁊ imagines iuxta īfinitatē reꝝ ſenſibiliū. ꝯtingit tn̄ in illis īueniri rōes certas. ītentōes etimagines ſumēdi ⁊ ordinādi. ⁊ taliū ē ars memoratiua.
G i