Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Soli homini cōuenit vſus reminiſcentie

variabile. Immo forti motu memorie afficit̉ vna velalia intentōe remittit̉ apparitio p̄exn̄tis intentōnis in eaexn̄tis. qn̄qꝫ oīno abſtergit̉. et ſil̓r d̓r de imagīe in ꝟtuteimaginatīa. ſunt etiā intentōes oīno īmateriales ſicut nec imagines. manēt in ſuis ſubiectis īmobilit̉̓ſicut ſpēs intelligibiles in intellectu. Arguit̉. Multaꝑdit mēoria reminiſcētiā inueniri reſumi poſſuntSoº. veꝝ ē. em̄ oīm inuētrix ē remīſcentia ꝑdiditmēoria. ſed ſolū qͦrundā ſcꝫ aliqͦ māſerūt in mēoriaſcꝫ ẜm ſui ꝑtē. vel in ſil̓i vel in ꝯͣrio. vel ī eo qd̓ cōſuetudīealteꝝ a mēoria elapſuꝫ inferreſolet. Sed alia reſumūtur remīſcentiā. ſed nouā addiſcitōem nouā actio ſenſibil̓ in ſenſum Minor pꝫ. qꝛ reminiſcētia fitqͦdā diſcurſu reminiſces mouet̉ de noti noticia in ignotinoticiā .ſ. ex noticia pͥncipij vn̄ ꝓcedit in noticiā ignotiſiti pͥncipalis qd̓ a mēoria excidit. talis aūt eſt ordinatus remīſcentia ē ordinata inueſtigatio. Ordinata qͥdemym naturā obliti vel ẜm ꝯſuetudinē memorātis. Cui eſt. qꝛ vt d̓t Alb̓. in ꝯmēto. Ordo ipſius pͥncipij reminiſcibilis illiꝰ qd̓ q̄rit̉. vel ſumit̉ ex ꝑte remīſcentis vl̓ exꝑte remīſcibilis. Si pͥmū tūc eſt ordinata ẜm ꝯſuetudinem. Si ſcd̓m. hoc eſt dupl̓r. qꝛ aūt eſt ordo neceſſitatisaūt ꝓbabilitatis. Si neceſſitatis tūc ex ipſo ſtatim venit̉in qͣſitū. Quāto ordo reminiſcētie ad q̄ſitū fuerit eēnalior to velocior eſt remīſcētie motꝰ. Si ꝟo fuerit ordoꝓbabilis. aut erit ꝓbabil̓ ꝓbabilitate dialectica vt inpluribꝰ. aut ꝓbabilitate rhetorica. Primoº fit ex ſil̓i. exꝯͣrio. ex ꝓpinqͥtate. vel alia hītudine loci dialectici. Scd̓o fit locū rhetoricū inuētio rei q̄ſite pͥncipiū remīſcētie in mēoria ſeruatū. Et qꝛ qͣnto ordo pͥncipij remīſcibilis pͥncipal̓ q̄ſiti fuerit certior. tāto remīſcentia eſt regularior. ordo eſt ex ꝑte reminiſcibil̓ ꝯſuetudinisſil̓ eſt certior eo eſt ex altero tm̄. eſt ex ꝑte remīſcibilis certior regularior eſt. eo eſt ex ꝯſuetudine. Et quieſt nccārius certior eſt eo ex ꝓbabilibꝰ ē Et ꝓbabil̓eſt ꝓbabilitate dialectica certior regularior eſt eobabil̓ ē tm̄ ꝓbabilitate rhetorica. Et ſi ſit mēoria artificialis qꝛ tn̄ ars naturā imitat̉. ordo ille ex aliqͦ hoꝝ dietoꝝ modorū attēdendus eſt .ſ. pͥncipij remīſcibilis ad idqd̓ remīſcētie actu q̄rit̉. Circa hoc notandū. ad bn̄remīſcendū ad remīſcētie inqͥſitiuus motꝰ fiat faciliter. reqͥrunt̉ qͣttuor Primū eſt ordo debitꝰ remīſcibiliū ſiue ſit ex ꝯſuetudīe ſiue ſit ex ꝑte remīſcibiliū. nccārivel ꝓbabil̓. Et qͣnto ordo iſte fuerit infallibilior tāto reminiſcētie inqͥſitio ē facilior. Scd̓m eſt remīſcēs attendat diligēter ad imagines intētiones. eas retorquēdoad res qͦꝝ ſtꝭ vel imagines vel intētiones. qͣntū poſſibile eſt ammiratōe vel intentōe aliqͣ boni vel mali delectatōe vel triſticia Terciū. frequēs meditatio intentionis ꝓut ad q̄ſitū remīſcibile refert̉. Quartū ꝓcedat apͥncipio. Cuiꝰ ſignū eſt. qꝛ volētes remīſci alicuius verſus in pſalmo incipimꝰ a pͥncipio. Sicut em̄ de mōte deſcēdens tāto mouet̉ impetuoſiꝰ qͣnto ab altiori ſitu inceperit. ſic tāto remīſcēs remīſcit̉ celeriꝰ qͣnto plus a prīcipio inceperit. Cōcl̓o pꝫ. qꝛ inqͥſitio remīſcitīa eſt qͥdadiſcurſus ꝓcedit̉ de noti noticia ad ignoti noticiaꝫ. velde magis noto ad minꝰ notū. ꝯn̄s ordinata ē. Rōisaūt eſt ordinare ſoliꝰ hoīs ē vſus ſeu oꝑatio remīſcentie Eſt āt iſte diſcurſus ip̄ius rōnis ad mēoriaꝫ reflexeqm̄ ſeu intellectꝰ ẜm ſe. ſe circa intelligibilia verſat̉. circa ſenſibilia. vel ſenſibiliū ꝯditōnes phantaſmataſeu intentōes. actus iſte ē rōnis ad mēoriā pͥncipaliter

reflexe. ex ꝯn̄ti ad alios interiores in hoc actu reminiſcētie mīſterialit̓ ſeruiētes ſicut ſtꝭ phātaſia. eſtimatiua. etimaginatīa vt ſupͣ dcm̄ eſt. Et qꝛ remīſci eſt actus rōisad ſenſibilem memoriā reflexe. cōuenit brutis neqꝫetiā puris intellectualibꝰ ſubſtātijs ſꝫ ſoli hōi ꝓpriū eſt remīſci in ſpūalia ſenſibilia ꝯiūgunt̉. ꝯn̄s actus īteſlectus ſenſus in hoīe ꝯueniunt. Sed ꝯͣ. iſta inqͥſitioordinata videt̉ eſſe motꝰ mēorie ẜm idētificat̉ remīſcētie vel ẜm d̓r remīſcētia. eſt rōnis ad memoriā reflexe. Sol̓o Iſte motꝰ inqͥſitōis diſcurſiue eſt rōnis memorie ſeu remīſcentie. ſꝫ drn̄ter. Rōnis qͥdē pͥncipaliter.memorie miniſterialit̓. Miniſterialit̓ qͥdē. Tuꝫ pͥmo. qͥaintellectus p̄t circa ſenſibilia ſimulacra diſcurrere inqͥſitiue niſi ꝯuertēdo ſe ad intentōem in mēoria exiſtenteꝫ.Quēadmodū em̄ dicimꝰ quēlibet intelligentē phantaſmata ſpeculari. ſic dicimꝰ quēlibet remīſcentē intentiōesin mēoria ꝯſeruatas ſpeculari. Ad memoriā aūt non p̄tſe illo ꝯgnitiue ꝯuertere. niſi mēoria viuaciter oꝑante circa intētiones. ſic intellectui ſubſeruiēte tantomīſterialiter diſcurſiue inqͥrit. Tum ſcd̓o diſcurſiue inqͥrit qm̄ mēoria ex redūdantia ꝑticipatione rōnis efficit̉ qͥdāmodo rōnalis. etiā actus inqͥſitionis ſub ꝑticipatione rōnis elicit̉a mēoria ẜm remīſcentia d̓r. Etlicet actus iſte a mēoria elicitus ẜm ſtat ſub ꝑticipatōerōnis ſit diſtinctus ab actu elicito intellectus ad memoriā reflexi. tn̄ qꝛ vnus eſt in aliū ordinatus. ideo non ſuntſimpl̓r duo dicēdi. ſed eſt vnus vnitate ordinis ꝑfectuset cōpletus. Et ſolū hanc eminentiaꝫ ſortit̉ memoriain hōibus ex ꝑticipatōe intellectus cui finalit̉ ſubordinatur. ſed om̄es ſenſitiue vires appetitiue qͣꝫ app̄henſiueꝑticipatione rōnis ꝑfectionē habet ꝓportionabilē. Appetitiue quidē. qꝛ ſint participationē rōnales efficiunt̉virtutū ſubiecta .ſ. tꝑantie fortitudinis. App̄hēſiue vero interiores ſil̓em excellentiā ſortiunt̉. eſtimatiua inbrutis ſit in hōibus ꝑticipatiōe rōnis cogitatiua. imaginatiua in hōibus poteſtatē hꝫ cōponendi imagines etdiuidēdi ab inuicē. quod cōtingit imaginatiue in brutis. Propter quod btūs Thomas imaginatiuā in hominibꝰ dicit phantaſiā illā ſe habere ad imaginatiuaꝫ ẜmſe ſicut cogitatiua ad eſtimatiuā. Simil̓r patꝫ de app̄henſiuis exterioribꝰ. Nam ex rōnis participatōne ſolum homines delectant̉ in cognitione illoꝝ ſenſuū. maxime viſus auditus ſunt pre ceteris ſenſus diſcipline. Bruta aūt non delectant̉ in cognitōe. niſi inquantū cōfert addelectabile guſtus vel tactus. ad cōſeruatōeꝫ indiuiduiſeruiens. vel ad eſſe cōſeruatōis ſpeciei Secūdus diſcurſus Maior Realis obiectoꝝ actuū indiuiſio facit hoꝝ potētias vniri in ſubiecto Minor Mēorabile remīſcibile ſic ſe hn̄t inter ſe. Cōcl̓o Ergo mēo.ria remīſcentia ſunt vna organica potentia Prima ꝓpō pꝫ. qꝛ ẜm ph̓m ſcd̓o de aīa. Actus obiecta ſpecificat potētias. eoꝝ diſtinctio potētias diſtīguit oppoſitū. obiectoꝝ actuuꝫ realis ſpecifica indiuiſioq d̓r realis a ratitudine exiſtēdi. facit potētias hmōieſſe diſtinctas. Et quia vna potētia ſenſitiua reqͥrit vnūorganū. ideo ſpecifica vnitas memorie reminiſcentie reqͥrit vnitatem organi tanqͣꝫ ꝓprij ſubiecti. Uerum tamenqͣnqͣꝫ vnitas formalis et ſpecifica potentie requirat vnitatem ſpecificam organi tanqͣꝫ ſubiecti proprij. vnitas