Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

rei preterite et abſentis. ſcd̓m quid vero preſentis.

Ad quartā dd̓m lꝫ qͥlibet interior ſenſus eſſe poſſitſenſibil̓ abſentis p̄teriti. tn̄ vt p̄teriti abſentis. ſedpotius vt pn̄tis vt dcm̄ eſt. Ad qͥntā dd̓m paſſio inmēoria a pͥmo ſenſitiuo eſt niſi mīſterialit̓. eſt aſenſitiuo repn̄tatōem ſui obiecti ꝓprij vel forme ſenſibilintētionaliter in pͥmo ſenſitiuo exntis. ſed eſt ab ip̄o īſtrumētalit̓ originalit̓ imp̄ſſionē ꝓprij obiecti ip̄ius mēorieqd̓ eſt ſenſibile in p̄terito ſenſatū. qd̓ licet ſit tn̄ fuit. itaeius p̄t eſſe aliqͣ imp̄ſſio ex actione quaꝫ habuit in p̄teritoper ordinē in diuerſis potentijs apprehēſiuis. et proximepatit̉ inſtrumētaliter a virtute eſtimatiuaIncidūt dubia circa textum expoſitū. Primū eſt. Utrum futura ſint ſenſibilia. Et videt̉ ſic. qꝛ inuenit̉ q̄dā potētia ſenſitiua pn̄tiuꝫq̄dā p̄teritoꝝ ſicut mēoria. quedā erit futuroꝝ. ita futura erūt ſenſibilia Scd̓o. Bruta aīalia ītellectu carētia futura cognoſcūt circa futura ſibi ꝓuidēt. vt ptꝫ deformicis colligunt̉ in domibꝰ ſuis ꝑcipiētes pluuias futuras Tercio ſic. Si futuroꝝ eſſet ſenſus poſſitaliū haberi aliqͣ noticia. hūana ſaltē. qm̄ oīs noticia hūana eſt vel ſenſitiua. vl̓ mīſterialit̓ ea cooꝑante naſcit̉ Inoppoſitū eſt auctoritas ph̓i in textu dicētis. pn̄tiū ē ſenſus. p̄teritoꝝ mēoria. futuroꝝ aūt eſt opinio vel ſcīa ſperatiua. Sol̓o non. qꝛ nihil eſt ſenſibile niſi ſit natū mouere ſenſum. ſed futura neqꝫ exteriorē neqꝫ interiorē ſenſum mouere pn̄t. ſunt ſenſibilia. Minor ꝓbat̉. qꝛ futurū in ſe eſt. ſed ſolū in. ita p̄t ꝯgnoſci ſil̓itudinē ꝓpriā. ſed ſolū ſil̓itudinē cauſe inquantū ſic ſuāſil̓itudinē ꝯgnita refert̉ in cauſatū futurum. qd̓ fit niſicollatōe relatione cauſe ad cauſatū. Sꝫ ſic ꝯferēdo cognoſcere ſolū ꝑtinet ad intellectū ſeu potentiā intellectua. ſenſus em̄ eſt vnū alteri cōferre Nec eſt ſil̓e de p̄terito. qꝛ p̄teritū manet in ſenſu picturā ex p̄terito derelictam. vn̄ lꝫ p̄teritū vt preteritū moueat ſenſum mouettn̄ inquantū aliqn̄ fuit pn̄s. Ad rōnes. Ad primā dicendū. valet ꝯn̄a. vt pꝫ ex dictis. qꝛ futura ſufficiūt mouere ſenſum ſicut pn̄tia p̄terita ſed ſolū moueniſenſum in cāſenſibili ex qua poteſt ſenſus in effectumapprehēſiue moueri. hoc ſit diſcurrere qd̓ rationis eſt. Ad ſcd̓m dd̓m. illa cognoſcūt niſi in pn̄ti ſicutin vapore. calore. vel aliquo hmōi. hoc non ꝓprie. ſed ſolum aliquo inſtinctu nature ex qͥbus ſignis p̄ſentibꝰ de futuris quodā naturali inſtinctu circa futura que non cognoſcunt̉ operant̉. Ad terciā negāda eſt ꝯn̄tia. qꝛ futura p̄cognoſci pn̄t intellectū ad ſenſum ꝯuerſum affectus eſt vel afficit̉ ſil̓itudine cauſe vn̄ futurus effectus vtneceſſario vel vt in pluribꝰ ſequi cognoſciturSecundum dubiumQuādifferēter futurū dicit̉ a ph̓o opinabile ſperabileSol̓o ẜm Albertū. futura opinabilia ſunt que expectantur ſolū vt vera. Sperabilia aūt ſtꝭ expectant̉ vt proficua. Exēplū pͥmi vt eclipẜ ſolis vl̓ lune vl̓ terremotꝰ ⁊c̄Exemplū ſcd̓i. vt fertilitas anni. victoria belli. vel hmōi.Sub ſperabilibꝰ aūt timēda ꝯtinēter expectant̉ vt mala nociua. Eſt em̄ q̄dā ſcīa ſperatiua ſicut qͥdā mathematicoꝝ dicūt diuinatōem ſperatiuā ſcīam. maxime eſt aſtroꝝ pōem motū. eo illa ſuꝑ certiora fundat̉ pͥncipia. Sunt aūt tales necromātia hydromantiapyromātia. chiromātia. geomātia. aerimatia. Un̄ hec

dictio mātia idē eſt diuinatio. ꝯponit̉ alijs dcōibꝰet ſyllabis ad ſignificandū diuerſaꝫ ſpēm artꝭ diuinatiueTerctum dubium eſtQuādifferēter intellectus ſenſus cognoſcūt tp̄s Solutio Alb̓ti. Tēpus ſentit̉ dupl̓r. Uno in ſe ẜm eſtnūerus motus ẜm pͥus poſterius. ſic intellectus intellectū hn̄tia cognoſcūt tēpus. Alio ſentit̉ tp̄s inporali ſe. tunc ſentit̉ ſub determinata tꝑis drn̄a.ẜm quā adiacet rei tꝑali. hoc eſt obſcure ꝑcipere tempus. Et ſic ſentit̉ in p̄terito qn̄ res p̄terijt ſicut oues capre vertunt̉ ad caulas. cognoſcētes caulas vbi habitauerunt in tꝑe p̄terito. formice colligunt̉ in domībꝰ ſuis ꝑcipiētes pluuias in futuro. Sed tn̄ minꝰ ſentiūt bruta futurū qͣꝫ p̄teritū. ſentiūt em̄ p̄teritū picturā p̄teritoꝝſunt in ip̄is. futura aūt p̄ſentiūt niſi ſigno aliqͦ pn̄ti ſicut vapore vel calore vel aliqͦ hmōi Et ita videt̉ dd̓m detꝑe ſicut de nūero. Sicut em̄ bruta aīalia ꝯgnoſcūt nūe ẜm eſſe materiale. Intellectualia āt rōnalia ẜm eſſeformale. Ita etiaꝫ ẜm materiale ꝯgnoſcūt bruta tp̄s.ſed ẜm formale. qūo cognoſcit̉ ab intellectū hn̄tibꝰ.Un̄ dupl̓r intellectꝰ vt ex pͥoribꝰ et nūc dictis colligi p̄ttp̄s ꝯgnoſcit. pͥmo ẜm rōem ſue eēntie qͥdditatis. ſcd̓oẜm rōem determinataꝫ cuiuſlibet ꝑtis tꝑis ẜm inuenitin pͥmo motu ẜm extrinſecus alijs qͥbuſlibet tꝑalibꝰapplicat̉. Et hoc ſecūdo intellectus intelligit tempus niſi cōuerſionē ad ſenſum memorie. ꝯn̄ter ad ſenſitiuū poteſtatiue exteriores cōtinenteQQuartum dubium eſt.Utrū neceſſe ſit quēlibet intelligentē phātaſmata ſpeculari. Sol̓o. quēlibet hūanitus intelligentē neceſſe eſt (licet drn̄ter) phātaſmata ſpeculari. Dixi hūanitus intellugentē. qꝛ ſube ſpūales ſeꝑate intelligūt ſine phātaſmatuꝫſpeculatōe. Et ſil̓r poſtqͣꝫ ſtudio virtutū exercitio intellectualis oꝑationis ſingula infra ſe ſunt de pͥncipalivniuerſi cōſtitutōe intellexerit. adepto toto lumīe intellectꝰ agētis ad ſe ad ſeꝑata ꝯpleta iocūda reditione redierit. tūc em̄ ad modicū tp̄s ſubito ad modū raptus aliqn̄ ſine phātaſmate ſe ſeꝑatas cōtuet̉ ſub̓as.no a phātaſmatibꝰ auerſus. Sed an̄ ſtatū hmōi pauciſſimus ꝯuenientē nccārio intelligit ꝯuerſionē ad phātaſmata. Et hoc dupl̓r. Primo ſcꝫ ex ꝑte intellectus intelligētis. Scd̓o ex ꝑte rei intelligibil̓. Ex ꝑte intellectus. qꝛintellectui noſtro accidit eadē paſſio accidit deſcriptioni. vt d̓t. p. in textu. hoc eſt diſcrete diſtincte ꝯgnitioni. fit inqͥt Alb̓tus qn̄ applicat̉ vl̓e ꝑticularibꝰ. vt ex ꝓprijsꝑticulariū habeat̉ diſtincta ꝯgnitio. et etſi intellectꝰ vtintellectus q̄ntitatē intelligat ẜm ſe abſolute ẜm rōemqͥdditatē qͣntitatis. ẜm eſt qͣntitas ſic vel ſic figurata. tn̄ qn̄ reducit qͣntitatē ad res. diſcreta cognitōe. tūcponit an̄ oculos qͣntitatē. qꝛ refert ad rem figuratā tali vel tali figura que rebꝰ cōpetit pͥus ſenſum acceptis.Et hec paſſio adeo vehemēter ſeqͥtur intellectū poſſibilē ex ſenſu noticiā accipit Dionyſius ariopagita d̓t qn̄aliqͥs intelligit aliqd̓ diuinoꝝ ip̄m adaptat ad qͣntitatēfigurā in qͥbus manifeſtat̉ actū ſuū. ſicut motorē intellectiuū attribuimꝰ figure circulari ſimplici mote ab ipſoEt de plenior ꝓfundior reſolutio circa. iij. de aīa dari hꝫ. Ex ꝑte aūt rei intelligibil̓ ncc̄e eſt phantaſmata ſpeculari qn̄ intelligibilia ſtꝭ ſub ſenſibilibꝰ ꝯditionibꝰ. cuiuſ-

F ij