Libri de memoria et reminiſtētia Tractatꝰ primus
Circa iam dicta mouerQueſtio. Utꝝ definitio memorie ſit bene tradita ab Areſtotele.Et arguit̉ pͥmo ꝙ nō. qꝛ definit̉ ꝙ ſit paſſio pͥmi ſenſitiui. ſed hoc eſt falſum. qꝛ memoria eſt vna potentia abalijs diſtincta. ſꝫ vna potentia ab altera diſtincta non d̓ralterius paſſio Qd̓ ꝯfirmat̉. qꝛ cū paſſio ſit in eo cuius eſt paſſio ſi memoria eſſet paſſio pͥmi ſenſitiui eēt ip̄ain pͥmo ſenſitiuo qd̓ falſum eſt. Scd̓o Eſt q̄dam memoria intellectualis q̄ nō eſt pͥmi ſenſitiui paſſio. gͦ maled̓r in generali ꝙ memoria ſit paſſio pͥmi ſenſitiui Tercio Qemoria eſt potētia. ergo nō eſt paſſio QuartoMale d̓r. cū factū fuerit tp̄s. qꝛ q̄libet interior potētiaa ſenſu cōi videt̉ paſſio pͥmi ſenſitiui cū factū fuerit tp̄s.qꝛ in abſentia ſenſibiliuꝫ apud quēlibet īteriorē ſenſumīmo etiā apud exteriorē. manet paſſio Quinto Paſſio cū ſit effectꝰ ⁊ illatio actōis. ſil̓ tꝑe ē cū actōe. etiā motu. qd̓ ampliꝰ eſt. gͦ cū ſenſus cōis nō ſit ſenſibilis p̄teriti neqꝫ agat circa ſenſibile p̄teritū. ſed patit̉ a pn̄ti. gͦ nonvidet̉ vn̄ paſſio iſta inferri dicat̉ In oppoſitū eſt ph̓usin textu. Pro reſponſione ordinant̉ duo diſcurſus cuiꝰpͥmi pͥma ꝓpoſitio ⁊ maior hec eſt.Maior Memoria nō eſt p̄ſentis neqꝫ futuri ſed ſolum ſenſibilis preteriti. MinorEt ideo ꝑ ſe eſt partis ſenſitiue ⁊ ꝑ accidens intellectiue. Cōcluſio Igit̉ ꝯuenienter deſcribit eā ph̓us ꝙ nec ſenſus eſt nec opinio ſꝫ hoꝝalicuiꝰ habitꝰ aut paſſio cū factū fuerit tempꝰ.Prima ꝓpō eſt ph̓i in pͥmo capl̓o Et ꝯfirmat̉. qꝛ memoria eſt ſenſibilis rei. ⁊ ſub certa tꝑis dra apprehendit̉.ſꝫ nō eſt ſenſibilis ſub drā tꝑis pn̄tis cuius eſt ſenſus exterior. vel aliqͥs interior alius a memoria. neqꝫ futuri. qꝛeius eſt opinio vel ſcīa diuinatiua ſeu ſperatiua. gͦ ē preteriti Sed ꝯtra. Cōtingit interiori ſenſu ſentire hocqd̓ abſens eſt. ⁊ qd̓ in p̄terito exteriori ſenſu apprehenſum eſt. gͦ nō ſolū memoria eſt p̄teriti. Sol̓o Licꝫ interior ſenſus alius a memoria ſentiat id qd̓ p̄teritū ē nōtn̄ vt in p̄teritōe. Et ſil̓r memoria bn̄ apprehēdit id qꝛ̓p̄ſens eſt. nō tn̄ ſub forma pn̄tꝭ. ſꝫ ſub forma p̄teriti Solum gͦ memoria eſt ſenſibilis p̄teriti ſub ratōne p̄teriti.Scd̓a ꝓpō ſic oſtendit̉ qͣꝫtū ad pͥmā partē. Quia oīspotentia tꝑis cognoſcitiua ſub determinata eius drn̄aeſt potentia ꝑtis ſenſitiue ꝑ ſe. Memoria āt hmōi ē.eſt ꝑ ſe potentia ſenſitiue ꝑtis. Qaior pꝫ. qꝛ eiuſdē potetie eſt apprehendere tp̄s cuiꝰ eſt apprehendere magnitudinē ⁊ motū. Motus aūt ⁊ magnitudo cognoſcunt̉ꝑ partē ſenſitiuā. gͦ ⁊ tꝑis drn̄e. Scd̓a ꝑs ꝓpōnis patꝫ.ꝙ ſcꝫ ſit ꝑ accn̄s ꝑtis intellectiue ⁊ nō ꝑ ſe. Quia ſi eſſetꝑtis intellectīe ꝑ ſe. nō ꝯueniret brutꝭ aīalibꝰ qd̓ falſumeſt. Preterea Intellectus eſt vl̓is qd̓ eſt vbiqꝫ ⁊ ſꝑ alom̄i drn̄a tꝑis remotū. Quia oīs dr̄a tꝑis materiā ꝯcernit a qua abſtracta eſt forma intellectualis. Inqͣꝫtū autēintelligibilia nō intelligunt̉ ſine phantaſmate. ſic ꝑ accidens eſt ꝑtis intellectiue ad ſenſibilē memoriam reflexeEt hoc eſt qd̓ d̓t cū Areſtotele Gregorius nixenꝰ q̄ſenſibilia ẜm ſeip̄a memorant̉. ītelligibilia vero ꝑ accn̄sSꝫ ꝯtra. Intellectus intelligit quātitatē ⁊ drās eiꝰ
gͦ etiā eius eſt cognoſcere tp̄s ⁊ drās eius. ⁊ ꝑ ꝯn̄s memoria q̄ eſt tꝑis facti ſeu p̄teriti videt̉ eſſe ꝑtis intellectiue. Qd̓ ꝯfirmat̉. qꝛ intellectus ẜm ph̓m. iij. de aīa ꝯponit veꝝ ⁊ falſum ẜm oēm drām tꝑis. gͦ cognoſcit tꝑs etdrās eius. Et ſi dicat̉ ꝙ intellectꝰ nō apprehēdat magnitudinē motū ⁊ tp̄s. ⁊ hoꝝ drās ſub eſſe qͣꝫtitatꝭ. qͣntitatiue extenſe quo mō apprehendunt̉ a ſenſu. ſed ſolumẜm ſimplicē rōnem ſue eſſentie ⁊ qͣntitatis (Ut d̓t Albertus in libro de hoīe) hoc nō valet. Quia ītellectꝰ determinatiſſime hec oīa cognoſcit īmo ꝑfectiꝰ ip̄o ſenſu.Un̄ qn̄ intellectus cōponit vel diuidit p̄dicatu tꝑale dere tꝑali ſub drā certa tꝑis tunc nota tꝑis quā apprehendit intellectus nō eſt ſeꝑata a motū ⁊ magnitudine. licethoc forſan fiat qn̄ cōponit vel diuidit vl̓ia. Sꝫ intellectꝰcōponens ⁊ diuidens tꝑalia determīatiſſime apprehendit tp̄s. Et iō aliter dd̓m. ꝙ talis determinatio tꝑis accidit intellectui cōponenti ẜm ꝙ ꝯuerſus eſt ⁊ reflexus adſenſibilē memoriā ꝑ intentōes ⁊ imagines in rē in p̄terito ſenſatā ſe reflectentē. ⁊ ex hoc ꝯcludit̉ ꝙ ſit ꝑtis intellectiue ꝑ accn̄s ⁊ nō ꝑ ſe. ¶ Sed ꝯtra Memoria eſt ꝑſe ꝑtis intellectiue. ꝓbat̉ qꝛ Auguſtinꝰ in libro de trinitate ponit memoriā ꝑtem imaginis q̄ ꝯfiguramur trinitati ꝑſonaꝝ. Talis aūt memoria ꝑtę intellectiue ē. īmoẜm ſup̄mā eius ꝑticulā qua reſpicimꝰ ea q̄ ſup̄ nos ſuntSol̓o Argumentū deficit penes eqͥuocatōem. qꝛ memoria eqͥuocat̉ ad memoriā ſenſitiuā q̄ eſt potentia ſenſitiua ꝯſeruatiua intentionū q̄ reflectit̉ in rē ſenſibilē inp̄terito acceptā a ſenſibilibꝰ ꝑ intentōes ⁊ imagines. dequa memoria loquuti ſunt ph̓i. ⁊ p̄cipue Areſtoteles h̓et qͥdā ſancti ſicut Gregoriꝰ nixenus ⁊ Damaſcenus.Equocat̉ etiā ad memoriā intellectualē q̄ eſt potētia cōſeruatiua pn̄tis. p̄teriti. ⁊ futuri. īmo illius qd̓ ſeꝑatū eſtab his differētijs. Et hanc dn̄s Albertꝰ vocat intellectū agentē qͥ eſt theca oīm natural̓r intelligibiliū. Alij dicunt eā potentiā ab agente ⁊ poſſibili intellectu diſtīctāſicut btus Thomas. Alij dicunt ip̄m ītellectū poſſibilēfecundatū ſpēbꝰ intelligibilibꝰ ẜm ꝙ ꝑ eas fertur in remſicut in p̄terito intellectual̓r apprehenſam. Un̄ d̓t ꝙ hecmemoria eſt p̄teritoꝝ qͣꝫtū ad p̄teritōem actꝰ. ſed nō obiecti. ſicut memoria ſenſitiua q̄ eſt p̄teritoꝝ qͣꝫtū ad preteritōem actꝰ ⁊ obiecti ſil̓. Et ſic hec memoria qualitercunqꝫ ꝯſiderata potentia ē ⁊ paſſio ꝑtis ītellectiue ſimpliciter ⁊ ꝑ ſe. Quo tn̄ nō obſtante intellectus poſſibilis p̄t dici memoria ẜm ꝙ ꝯuerſus ad ſenſibilē memoriam. actus memoratōis exercet circa ſenſibilia in p̄terito apprehenſa. Et ꝓ tanto memoria ſenſibilis p̄t eē ꝑtis intellectiue indirecte ⁊ minus pͥncipalit̓. Pro declaratōe ꝯcluſionis ꝯſiderandū. Ꝙ memoria ſenſitiuade qͣ ſermo diuerſimode accepta .ſ. vel ꝓ habitu. potentia. vel obiecto a diuerſis ph̓is ⁊ ſanctis. definit̉ diuerſisdefinitōnibꝰ. ex qͥbus tn̄ hec Areſtotel̓ definitio intellecta. videt̉ oībꝰ melior ⁊ artificialior. Nam Algazel ph̓sꝯſiderans potentiā memoratiuā ꝑ cōꝑatōem ad ꝓpriūhabitū ſic definit eā. Qemoria eſt ꝯſeruatrix haꝝ intētionū quas apprehendit eſtimatiua. Un̄ arca eſt intentionū. ſicut imaginatiua imaginū. Habitus em̄ memorie ꝯſtituit̉ ex intentionibꝰ q̄ pͥus ſunt accepte ꝑ phantaſiam ⁊ eſtimatōem. Et ꝓpter hoc etiā d̓t Areſto. ꝙ memoria ſit paſſio ſenſus ⁊ phantaſie. vt infra declarabiturlatius. Ueꝝ tn̄. qꝛ imagines ꝓximiores ſunt rebꝰ ip̄isintentionibꝰ. inqͣꝫtum reuertitur memoria in rem. IdeoAreſto. ꝓ tanto d̓t. ꝙ memoria phantaſmatꝭ ē ⁊ ima-