Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

aicū ientiendi perficiunt

ſenſibilia ſiue diſꝑata ꝯͣria. ſiue ſint eiuſdē gn̄is ſiue diuerſoꝝ geneꝝ Preterea ꝯtingit plura ſil̓ ītelligere. ij. cōpicoꝝ. ꝯtingit plura ſil̓ ſentire. Con̄a pꝫ. qꝛaltior ē potētia ītellectiua qͣꝫ ſenſitiua. ad plura ſe extēdit In oppoſitū ē ph̓s in textu Sol̓o Sic Senſuscōis em̄ inqͣꝫtū pͥncipiū finis ſenſuū ꝑticulariū pluraſentire p̄t ſunt eiuſdē gn̄is diuerſoꝝ geneꝝ ſil̓ ſemel. tn̄ modū pluriū. ſꝫ modū vniꝰ inqͣꝫtum ſcꝫponit ꝯuenientiā drām ſenſibiliū ad īuicē ſiue ſint eiuſdem ſenſus ſiue diuerſoꝝ. Et ꝯuenit ei ex duobꝰ. primo ex ꝑte ſenſus. ſcd̓o ex ꝑte obiecti ſenſus cōis Ex ꝑteſenſus pꝫ. Quia ſenſus cōis inqͣꝫtū hmōi pͥncipiū ē oīmſenſuū. ita ad diuerſos ſenſus ſenſibilia oīm dijudicat. Ex ꝑte obiecti. obiectū ſenſus cōis ē magnitudo in plures ſenſibiles qͣlitates ꝯiungunt̉ ita ſentiendo ſenſibile cōe ẜm illis qͣlitatibꝰ ſubeſt ꝯſiderat ſenſibiles qͣlitates ẜm in ea ꝯueniūt vel dn̄t Adnes in oppoſitū. Ad pͥmā dd̓m ẜm Auerrōim cōmētatorē Alphorabiū oꝑatio illiꝰ ꝟtutꝭ ẜᵐ eſſentiā vna ē. p̄t terminari ad duo. neqꝫ p̄t ſuꝑ duo Huiuſmodi āt ē pͥmū ſenſitm̄ ſeu ſenſus cōis Eſt em̄ ſenſus cōis eēntialit̓ vnꝰ. ſed ẜm diuerſificat̉. ita oꝑatioeiꝰ vna exn̄s ẜm cōꝑat̉ ad eſſentiā potētie ſenſitiui primi ſeu ſenſus cōis efficit̉ plures ex ꝑte ea in diuerſocōꝑat̉ ad ſenſus ꝓprios. ſicut centru vnū in eēntia exn̄splura ē ẜᵐ terminādo pͥncipiādo lineas egrediunt̉ex ip̄o. Uel ſcd̓o dd̓m aliter duo ꝯtīgit referri ad vnāvirtutē dupl̓r. vnoº referunt̉ ad ip̄am ſicut fines.impoſſibile ē vna virtꝰ ſeu potētia ẜm actū ſue oꝑationis accepta ſit ſil̓ oꝑando ſuꝑ duo vel circa duo. qm̄ hoc veꝝ ē actꝰ oꝑatōes ſuis finibꝰ drn̄t. diuerſosfines efficiunt̉ diuerſe oꝑatōes motꝰ vel ſunt ſil̓in vno oꝑante. Aliqn̄ ꝟo ꝯꝑant̉ ad ip̄am ſicut finesſꝫ ſicut ea int̓ fecit ꝯꝑatōem diuerſitatꝭ ꝯueniētie. etſic vna virtꝰ p̄t oꝑari circa diuerſa ſuꝑ diuerſa. Reducit em̄ ea ad vnū in vniunt̉ vel ſeꝑant̉ ſicut ad ſubiectūvel cōpōem. in illo vno accepta cōponit ea diuidit.alias cōꝑatōes inter ea facit. niſi em̄ plura ad vnū reducerēt̉. īpoſſibile eēt vnā virtutū ẜm actū oꝑari ſuꝑ ea vnaoꝑatōe nūero eodē nūc tꝑis Et talis virtꝰ p̄t illa e multū material̓ ſicut ſenſus exterior ꝓpriꝰ. qm̄ ꝟtushmōi exterior. ſcꝫ ꝓpriꝰ ſenſus nullo ē pluriū niſi eorum ſunt vniꝰ gnis diuiſim. opꝫ em̄ ſit formadam vniens plures materiales ꝟtutes qͥs accipit plura modū dictꝰ ē. Ad ſcd̓am dd̓m motꝰ vniusſenſibilis expellit motū alteriꝰ qn̄ accipiunt̉ ſenſibilia vtſimpl̓r diuerſa motꝰ eoꝝ accipiunt̉ vt diuerſi ita qͥlibet ſit. Sꝫ qn̄ accipiunt̉ ābo ſenſibilia vt reducta ad vnūtūc neutꝝ ē vt finis. tūc neutꝝ ẜm ꝟtutē ꝓpriā mouet. Ad terciā dd̓m intentōes ꝯͣrioꝝ ſint ꝯͣrie. obſtāte ſenſus cōis moueat̉ a ꝯͣrijs tn̄ ineo fiunt ꝯͣria. ſꝫ ꝯͣrioꝝ intētōes repugnāt ſibi. Sicut em̄ in intellectu repugnāt ſibi rōes ꝯͣrioꝝ neqꝫ ſibi ꝯͣriant̉. ita nec intentōes ſeu ſil̓itudines ſenſibiliū ꝯͣriorū. Si em̄ ẜm materiale ſubijceret̉ aīa formis rerumꝯͣrijs ẜm certā potentiā. oꝑteret ꝑtē fieri albā vel nigram. lapidē. lignū. ita ſenſibilia ꝯͣria eiuſdē gn̄isſiue diuerſoꝝ geneꝝ pn̄t ſil̓ ſentiri. Et qͣnqͣꝫ organarundā ſenſuū ꝓprioꝝ accipiant ſpēs ſenſibiles materiales ſeu formas ſenſibiliuꝫ material̓r ſicut guſtꝰ tacͣttn̄ qd̓ reddūt pͥmo ſenſitiuo īmo proxime ꝑficit̉ ſenſatio exterior hꝫ niſi intentionale ſimplex. Et

etiā qn̄ ſenſus cōis diuerſa ſenſibilia ſentit eiuſdē generꝭ miſcent̉ illa ſenſibilia ad inuicē. alias diſtincta ſenſibilia ꝑciperet ſil̓ ſemel qd̓ falſuꝫ ē Ad quartā dd̓m ꝯtingit intellectū ſil̓ ſemel plura intelligere mo pluriū. ſꝫ bn̄ plura modū vniꝰ. Et hoc diuerſimode in pͥma in ſcd̓a in tercia oꝑationibꝰ intellectꝰ In pri plura vnita modū definitōis definiti ſeu determinatōis determīabilis. In ſcd̓a cōponēdo vel diuidēdo. In tercia plura vnita in forma argumētatōis mediovel forma ꝯn̄e. Sicut etiā ꝯtingit ſenſum cōem plura ſentire niſi aliqͦ vnita vt dictū eſtSecundum duo tum elUtꝝ motus vniꝰ potētie īpediat motū alteriꝰ potētieEt videt̉. qꝛ ꝯtingit ſil̓ ſemel ſentire appetereintelligere velle ẜm locū moueri. Preterea Dicit̉in textu ꝯtingit ſil̓ ſemel apprehendere ſenſibilia diuerſoꝝ ſenſuū Sol̓o In potentijs ſibi eēntialiter nonſubordinatꝭ motꝰ vniꝰ īpedit motū alteriꝰ. Sꝫ in ſubordinatꝭ ſe ꝓmouent. Primū pꝫ. qꝛ potentie diuerſe ineodē ſaltē ſunt vniꝰ eſſentie indiuiſibilis ſe potentiāoꝑando ad aliqͥd diuertit. Indiuiſibile at q̄cūqꝫ ſe diuertit total̓r diuertit ſimpl̓r ſe diuertit. qn̄ ē in actuvniꝰ potētie remittit̉ ab actu alterius illi coordinateeſſential̓r. qͣꝫto in actu illiꝰ potētie plus intendit̉ tantoin actu alterius potētie coordinate plus remittit̉ Siqͥdē motus maiores depellūt minores. Scd̓m pꝫ ronem pͥmā an̄ oppoſitū. Intellectus em̄ ſenſus appetitus ſunt potētie ſibi ſubordinate. vna remittit̉ex oꝑatōe alteriꝰ qn̄ ſaltē inferior cooꝑat̉ ſuꝑiori ſibi ſubſeruiendo. ex qͥs fortiter re cognoſcit minorat̉ appetitus ſꝫ auget̉ vt ex hoc medicꝰ attente reſpicit vrinā deficit vel remittit̉ eius intellectꝰ iudicādode ſanitate. Secus ſiqͥs vna potētia ſeorſum ſeꝑatimvtat̉ vt alteri coordinata. ſic em̄ fortiter ſpeculandovel imaginādo afficit̉ appetitꝰ ſꝫ potius remittit̉.Ad ſcd̓am dd̓m ꝯtingit diuerſa illa ſenſibilia vtdiuerſa ſil̓ ſemel apprehendere diuerſas potētias niſi ẜm ille diuerſe potētie in vna potētia radicāt̉ .ſ. ſenſus cōis. ſe ad illa ſenſibilia exterioꝝ ſenſuū ad ſenſusexteriores ptātiue extēdētis. Un̄ ſenſus cōis app̄hēdit illa plura ſil̓ vt plura ſimpl̓r. ſꝫ ẜm in vno aliqͦ ꝯueniunt vt in mixto ꝯueniūt ſimplicia. ſꝫ ẜm ad inuicem referunt̉ ſub rōne ꝯueniētie drn̄e vt dictū ē. Si em̄accipiant̉. vt oīno diuerſa ad inuicē relata ſil̓ ſemela ſenſu cōi cognoſci poterūt. Et ſicut cognoſcunt̉ ſil̓a ſenſu cōi ſenſibilia diuerſoꝝ ſenſuū exterioꝝ. Ita ſenſibilia diuerſa ſenſibiliū interioꝝ cognoſcunt̉ ſil̓ ſemel aphantaſia ẜm mentē Alb̓ti. oīm ſenſuū ſil̓ interioꝝ etexterioꝝ ſenſibilia. etiā ip̄ius phātaſie cognoſcunt̉ ab intellectu. p̄t oīm ſolū ſenſibiliū. ſꝫ intelligibiliū quorūlibet ꝯuenientiā drām ponere.Terctum oubtum elrUtꝝ ſenſus cōis ſit ſimplicior īmaterialior ꝑticularibus ꝓprijs ſenſibꝰ. Et videt̉. qꝛ mouēs ē formale reſpectu eiꝰ qd̓ ab ip̄o mouet̉. ſꝫ exteriores mouēt ſenſum cōem eodē mouent̉ a ſenſibilibꝰ ſuis. em̄ſenſus cōis iudicare poſſet ſenſibilia ꝓprioꝝ ſenſuū altera vel eadē. niſi ad ip̄m exteriores ſenſus tranſiret.ſenſus cōis ab exterioribꝰ ſenſibꝰ moueat̉. videt̉ ma

E iij