Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Tractatꝰ terciꝰ De ſenſibilibꝰ ẜm in ſenſu ſunt

tire vnū. ſil̓ alteꝝ ſenſum aliud. īdiuiſibili ꝟtuteſenſitiua ſꝫ diuiſibili Indiuiſibili tn̄ ꝯtinuatōem diuerſoꝝ ſenſuū ad īdiuiſibilē virtutē ſenſus cōis in oēs velut in quodā īdiuiſibili ꝯtinuant̉. Uel ẜm alios expoſitores ſic. īdiuiſibili. qͥdē ſimpl̓r. ſꝫ eo ꝯtingit aliqd̓ dici īdiuiſibile qꝛ actu ē diuiſum. Uel ſic. ꝯtingitſil̓ plura ſentire vt pͥmū ẜm vnū ſenſum .ſ. ẜm viſuꝫ ꝯtingit plures colores ſentire ẜm diuerſas ꝑtes ſenſibil̓ inbus aliꝰ aliꝰ color īuenit̉ diſcurrēdo ꝑtes ſucceſſiue. ſꝫ ſil̓ oēs apprehēdēdo tāqͣꝫ ſenſibiles formas eiuſdēgn̄is. qꝛ ſentiunt̉ oēs viſu. Et ſi forte qͥs dicat viſuꝫ duos oculos hr̄e. in vno ſentire vnū in alio aliud nihilobſtat ſil̓r in aīa ē pͥmū ſenſitm̄. qꝛ ſicut duo oculi dirigunt̉ ad idē in virtꝰ viſiua ꝑficit̉. ita oēs ſenſus dirigunt̉ ad vnū idē īdiuiſibile in ē pͥma virtꝰ ſenſitiua.Et ex illis forte vnū fit. qꝛ ad vnū aliqd̓ dirigunt̉. qd̓ē vna ip̄oꝝ oꝑatio. Si ꝟo ꝯcedat̉ ꝯueniat ſentire ẜmvnū aliqd̓ qd̓ ex ambobꝰ ſenſibilibꝰ vel pluribꝰ ē. tūc neceſſario vnū ſenſibile erit ẜm ad hoc ē relatū. ſꝫ ſeꝑatucōꝑatū ad hūc ꝓpriū ſenſuꝫ vel ad illū ſil̓r ſe habebit.Et ſic pꝫ ꝯtingit vna īdiuiſibili ꝟtute ſil̓ plura ſentire. Qd̓ āpliꝰ ꝯfirmat̉ pͥmo ſic a ſil̓i ita ſe hn̄t ſenſusad ſenſibilia de qͥbus iudicāt ſicut ſe hn̄t ſcīe ad ſcibilia.Scīe em̄ non plurificant̉. ſꝫ indrn̄tes ſunt in ordine adintellectū agentē tāqͣꝫ pͥmū ſciens. Sꝫ ꝯꝑatōem ad eade qͥbꝰ ſunt plurificant̉. em̄ p̄t aliqͥs actꝰ ſine vitute eſſentiali ſeip̄m ē actꝰ illiꝰ oꝑatrix pͥncipiuꝫet ſic ſenſus ſunt plures accipiētes plura ſenſibilia inordine ad ſenſibilia. ſꝫ in ordine ad pͥmā ſentiēdi virtutēhn̄t indrām. Sꝫ ꝟtutē ītellectiuā ſcīe. ꝯtingit ſil̓ ſel̓acciꝑe plura ſcibilia. virtutē ſenſitiuā ſenſus cōistingit ſil̓ ſemel diuerſa ſentire. Conͣa pꝫ. qꝛ magꝭ ꝯuenit ſenſibilia etiā ſi gn̄e ſint diſtincta ſil̓ qͣꝫ ſcibilia eominꝰ dn̄t ſenſibilia ſcibilibꝰ Et iſtud ꝯfirmat ph̓s talimedio. ibi (Si itaqꝫ) Et p̄t ſic formari. ſi diceret̉ qaīa alia ꝟtute ſentiat dulce alia albū. tūc nulla taliūvirtutū ſit ſe illoꝝ ſenſibiliū opꝫ aliquā ꝟtutē illorūdiuerſoꝝ ſenſibiliū diſcretiuā. Et hāc opꝫ vnā Etp̄t dici ſit vna. qꝛ oīs multitudo qͥē ſub cōi refert̉ad vnū qd̓ ē pͥncipiū ip̄ius ex fit multitudo. Neceſſe ēigit̉ ex his fiat vnū ſenſitm pͥmū ſeu pͥma virtꝰ ſenſitia ē vniꝰ organi. Et ſi q̄rat̉ Cuiꝰ. manifeſtū ē non ſitalicuiꝰ organi ꝓprioꝝ ſenſuū. qꝛ nullū organū ſenſuū ꝑticulariū ē vnū vniformit̉ ſe hn̄s ad diuerſas ꝟtutes ſerſitiuas. Ex qͥbꝰ oībꝰ ꝯcludit nccē ſit aliquā vnā ꝑteaīe oīa ſenſibilia ſentit ꝓprioꝝ ſenſuū ſicut dictū ē pͥusin libro de aīa. Aliud aūt genus ꝓprioꝝ ſenſibiliū ſentit aliud aliud genus ſenſitiuum ꝓpriumIgit̉ ſi qd̓ indiuiſibile ē. ẜm actū vnū ē. dulcis albi Qn̄ ꝟo diuiſibile factū fuerit ẜm actūalteꝝ. vel quēadmodū in rebꝰ ip̄is ꝯtingit ita etin aīa. Idē em̄ vnū nūero albū dulce ē. aliamulta Si ſeꝑabiles paſſiones ab inuicē ſed alteꝝ vnicuiqꝫ. Sil̓r igit̉ ponēdū in aīa idēet vnū nūero ſenſitiuū oīm. ẜm tn̄ alteꝝ etalteꝝ. hoꝝ qͥdē gn̄e. hoꝝ ꝟ̓o ſpē. Quare ſentietvtiqꝫ ſil̓ vno eodē. rōe aut non eodemHic ꝯn̄r oſtēdit ſenſus cōis ſit vnꝰ in ſentiēdodiuerſa ſenſibilia Et ſit vnꝰ dicēs ſenſus cōis

ē vnꝰ ẜm ē indiuiſibilis virtꝰ pͥma ſentiendi dulce et Mealbū. Sꝫ qn̄ fit diuiſibil̓ ẜm actōem vt ſcꝫ referat̉ ad diuerſa agētia ſenſitiua material̓r īſtrumētal̓r ſub ip̄oſunt. ſic efficit̉ alt̓ alt̓ ẜm relatōem ad diuerſos ſenſusꝓprios. Qd̓ ꝓbat ph̓s a ſil̓i. ꝯtingit in aīa ſicut inrebꝰ ſenſibilibꝰ ſꝫ in rebꝰ ſenſibilibꝰ vnum numero ſubiectū inuenit̉ ſubſtans diuerſis qͣlitatibꝰ ſenſibilibꝰ vt vnūet idē nūero ē albū dulce. alia ſenſibilia multa. qͥdeꝫille ſenſibiles qͣlitates ſeu paſſiones. lꝫ vnū ſubiecto ſintſeꝑant̉ tn̄ ab inuicē ẜm ſuas rōes formales. color em̄ē ſapor. ſil̓r erit in aīa vnū nūero pͥmū ſenſitm̄ oīm qꝛtn̄ cōꝑatōem ad illū vel illū ſenſum ẜm fit alteꝝ alterū .ſ. genere vel ſpē ẜm ad diuerſa ſenſibilia refert̉ genere vel ſpē diſtincta. qͣpropter aīa vno eodem pͥncipioſenſitiuo .ſ. ſenſu cōi ſentiet. rōne aūt eodemQm̄ āt ſenſibile magnitudo ē ē īdiuiſibile ſenſibile Manifeſtū ē em̄. vnū qͥdē nonvidebit̉ infinita diſtātia. vnū āt videbit̉ finitaSil̓r āt audibile odorabile. q̄cūqꝫ ip̄agentes ſentiunt Eſt itaqꝫ aliqͥd vltimū diſtātieUn̄ videt̉. pͥmū vn̄ videt̉. Hoc itaqꝫ nccēindiuiſibile qd̓ in vlteriori qͥdē ꝯtingit ſentire exn̄s. in anteriori āt neceſſe ſentire. Si itaqꝫ aliqͥd erit īdiuiſibile ſenſibile ponat̉ in vltimo. vn̄ eſt vltimo qͥdē non ſenſibile. pͥmo aūtſenſibile. ſil̓ accidet viſibile inuiſibile. Hocāt īpoſſibile. De ſenſitiuis qͥdē igit̉ ſenſibilibꝰquo habent cōmuniter ẜm vnūquodqꝫſenſitiuū dictum eſt.Cōſequēter in ſcd̓a ꝑticula vltima huiꝰ ꝑtꝭ oſtendit ph̓s ꝯtra antiqͦs nullū īdiuiſibile ſenſibile ſꝫ omēſenſibile qͣntū. Et tali rōne. ē aliqͣ diſtantia in p̄t aliqͥd videri Infinita ſcꝫ. in ſe. ſꝫ ſi in infinitūtendat̉. Et in ea nihil ꝯtinget videri. Eadē āt diſtantiain ẜm aliā ꝑtē ꝟſus videntē ꝯtingit aliqd̓ videri ē finita Et ſil̓r d̓r de oībꝰ ſenſibilibꝰ ſentiunt̉ mediū extrinſecū ſcꝫ in certa diſtātia pn̄t ſentiri a ſuo ſenſu finitaē. in diſtātia extra illā infinita ē ꝯtingit ea ſentiri.Supponat̉ due he diſtātie ſint ꝯtinue in vno indiuiſibili ꝯtinuāte. ponat̉ in eo viſibile īdiuiſibile. tūcviſibile indiuiſibile erit ſil̓ viſibile inuiſibile qd̓ īplicatimpoſſibile ē Erit em̄ ſenſibile inqͣꝫtū ē in diſtātia finitain ꝯtingit videri. īuiſibile inqͣꝫtū ē in diſtātia īfinitain ꝯtingit videri. inuiſibile inqͣꝫtū ē in diſtātia infinita in nihil ꝯtingit videri. Epilogādo in fine huiuslibri d̓t de ſenſitiuis organis de ſenſibilibꝰ exterioribus ſcꝫ quō ſe habeāt organa ẜm ſe qͣꝫ ſenſibilia ẜm ſeet ſingulatim cōiter ad ſenſum relata. ſingulariter ſe habeāt ſenſus. ſingulariter ad vnūqd̓qꝫ organū ſenſus ſit hoc a nobis determīatū. Iſta em̄ ſufficiunt his in libro de aīa dicta ſunt.Incidūt dubia PrimūUtꝝ ꝯtingat ſenſum cōem ſil̓ ſemel plura ſentire Etvidet̉. qꝛ vna oꝑatio vniꝰ virtutꝭ potētie terminat̉ ſil̓ ad duo Preterea Quia vnꝰ motus vniusſenſibiliū excluderet aliū alterius ſenſibilis ſiue ſint ꝯͣria