Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De immutatōe viſus et auditꝰ a ſuis ſenſibilibus

in forma frigiditatis congelatiueSeptimum dubium enQuare in abſentia illuminantis manet lumen inſpicuo ſicut in abſentia calefacientꝭ manet calor in calefactibili calefacto Sol̓o Quia illa forma paſſo ab agēte impreſſa manet in paſſo mobili qn̄ ſuſcipit̉ ab agenteimmobili paſſo. vt in ꝓprio ſubiecto. ita ſit ſubiecto aduenticia. Lumen aūt fit a corꝑe lucido in ꝑſpicuotanqͣꝫ qͣlitas eius aduenticia ſuſcipit̉ in ip̄o vt inprio ſubiecto ſicut alie qͣlitates ad quas eſt alteratioprie. manet in abſentia illuminantis. Minor patꝫqꝛ forme ſubſtantiales ſint pͥncipia qualitatū oīmactionū earundē. ideo illa qualitas recipit̉ ẜm eſſe naturale in aliquo. vt in ꝓprio ſubiecto que diſponit ipſum ſubiectu ad forma ſubſtātialē illam cuius eſt talisqͣlitas inſtrumentū. ſed diaphanū eſt ſuſceptiuū forme ſub̓alis corꝑis lucidi eſt pͥma radix luminis. necreceptōem luminis diſponit̉ ad formā agentis .ſ. corꝑislucidi. recipit̉ lumen vt q̄dā qualitas aduenticiamanet abſente illuminante. nec eſt pͥncipiū actōis in aliud. ꝓprie vna ꝑs aeris illuminat̉ ab alia. ſꝫ totꝰa pͥmo illumināte. Proprie dico. qꝛ reflexionē ꝯtingitvnā partē ab altera illuminari. Secus aūt eſt de calidoet frigido. calidū recipit̉ in aqua. qꝛ calidū ꝯſeqͥturformā ignis ad quā diſponit aquā vel aque materiāeſt in naturali potentia ad formā ignis. vna ꝑs aq̄calefacta etiā aliā calefacit. Sil̓r d̓r de odore ſonis ethmōi qͣlitatibꝰ. Sꝫ ꝯtra Lumē ſeqͥtur formaꝫ ignisad quā ꝑſpicuū aeris eſt in potentia. eſt lumē qualitas aduenticia Sol̓o Lumē ſeqͥtur formā ignisvt hmōi neqꝫ aliquā qͣlitatē elementare. Immo p̄ceditetiā diaphanū ſuſceptiuū luminis qͣlitates elemētaresSꝫ inuenit̉ in igne inqͣꝫtū aliquo accedit ad naturāceleſtis corꝑis ad cuius forma nullū corpus eſt in potētia ſuam materiā. Uel dici p̄t melius eo quoaliqͥd eſt in potentia ad formā ignis lucētis. Ita etiaꝫ ēin potentia ad lumē tanqͣꝫ ad qͣlitatē aduenticiā. Sꝫqꝛ ignis lucet in materia ꝓpria. Ideo ex hoc aliquain ignē mutant̉ fiunt lucida. ſꝫ ex hoc nata ſunt trāſmutari ad mixti in quo dominat̉ ignis in talibꝰ ē lumen lucens qualitas quodāmodo naturalisEſt autē q̄dam obiectio alia talis circa ſenſus. Utꝝ ꝯtingit duos ſimul ſentire in eodē etindiuiſibili tꝑe vel non Si autē ſemꝑ maior motus minorē depellat propter quod delata ſuboculis non ſentiunt ſi fuerint vehemēter in aliquid intēdentes. vel timētes. vel audiētes multum ſonum. hoc itaqꝫ ſupponatur. Et vnūquodqꝫ magis eſt ſentire ſimplex exiſtēs. qͣꝫmixtū velut vinum intemꝑatū. mel coloremet notā ſolam qͣꝫ in diapaſon que obſcurant ſeinuicem. Hoc aūt faciunt ex quibꝰ vnum aliquid fit. Si igitur maior minorem motum depellit. Neceſſe ſi ſimul ſint ip̄m minus ſenſibilem eſſe qͣꝫ ſi ſolus eſſet. Aufert̉ em̄ aliqͥd minoris cōmixtione. Siquidē oīa ſimplicia ma-

gis ſenſibilia ſunt. Si igitur equales fuerint alteri exiſtentes. neuter erit ſenſibilis. Obſcuratem̄ alter alterū. ſimplicē aūt eſt ſentire. Quare aūt nullus erit ſenſus aūt alter ex vtriſqꝫ. qd̓qͥdem videtur fieri ex cōmixtis in quocunqꝫcōmiſceant̉. Qm̄ ergo ex qͥbuſdā qͥdem fit aliqͥdex qͥbuſdā vero non fit. Talia āt ſunt ſub alioſenſu. cōmiſcentur em̄ quorum vltima contraria. Non eſt āt ex albo acuto vnū fieri niſi ẜmaccidēs. ſed non ſicut ex acuto graui ſymphonia. ergo nec ſentire ꝯtingit ip̄a ſimul. equalesem̄ exiſtentes ip̄oꝝ motus exterminabunt inuicem qm̄ vnus fit ex illis Si vero inequalesmelior faciet ſenſum. Adhuc ſic magis duo ſil̓ſentiet vtiqꝫ aīa vno ſenſu quoꝝ vnꝰ ſenſus velut acutū graue. Magis em̄ ſimul motꝰ vnius tꝑe ip̄ius qͣꝫ duoꝝ. puta viſus auditꝰ Unoaūt ſimul duo eſt ſentire ſi mixta fuerint.Mixtura em̄ vult vnū eſſe. Unius āt ſil̓ vnusſenſus. vnus aūt ſimul tꝑe. Quare neceſſe ſil̓mixta ſentire. qꝛ vno ſenſu ẜm actū ſentit. Unius qͥdem em̄ numero qui ẜm actū vnus. Specie aūt qui ẜm potentiā vnus Et ſi vnus. ergoſenſus ẜm actū vnū. illud dicit cōmiſceri. ergo neceſſe ip̄a. qn̄ ergo non fuerint mixta duoerunt ſenſus qui ẜm actum. ſed ẜm vnam potentiam indiuiſibile tempꝰ vnā neceſſe eſt oꝑationem. Unius aūt qui ad ſemel vſus motꝰvnus. vna aūt potentia. Non ergo contingitduo ſimul ſentire vno ſenſu. Atuero ſi ea ẜmvnū ſenſum ſimul impoſſibile ſi ſint duo. palaꝫqꝛ minus adhuc que ẜm duos ſenſus cōtingitſimul ſentire velut albū dulce. Uidet̉ em̄ qd̓qͥdem vnum numero aīa vllo alio dicere niſi ineo quod ſimul. aūt vnū ſpē iudicante ſenſuip̄o. Dico āt hoc qꝛ forte albū nigꝝ alteꝫqd̓ ꝓprium idem iudicabit ſpē. ip̄e iudicabit.dulce amaꝝ idem qͥdem ip̄e. ab alio aūt aliusſed alter vtrūqꝫ ꝯtrarioꝝ. Eodē aūt ſibijpſis coelementaria puta ſicut guſtꝰ dulce. ita viſus album. ſicut iſte nigꝝ ita ille amaꝝ. Amplius ſi ꝯtrarioꝝ motus ꝯtrarij. ſimul aūttraria in eodē atomo non ꝯtingit eſſe. ſub ſenſu aūt vno ꝯtraria ſunt velut dulce amarum.Non vtiqꝫ continget ſentire ſimul. Simil̓r aūtpalam neqꝫ non ꝯtraria. hic qͥdem em̄ albiſunt. hic aūt nigri. in alijs ſimil̓r velut ſaporhic qͥdem dulcis. hic vero amarus. Necmixtaſimul. ꝓportiones em̄ ſunt oppoſitoruꝫ

E i