Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Li. de ſen. et ſenſa. Trac.iij. orielibili exteriori. ſiꝫ

Sed ꝯtra. d̓r in fine textus ſapores ſicut odores diſfundunt̉ mediū ſucceſſiue Sol̓o. vtiqꝫ verū eſt ſapores ſucceſſiue in humido diffundi vt d̓r in textu. qꝛ ſtꝭlitates ꝯtrariū hn̄tes. extēſibiles etiā ad extēſione ſubiecti. ſil̓r d̓r de qͣlitatibꝰ tāgibilibꝰ. Sꝫ non eſt tn̄ tēporalis ordo prioritatis quo prius ſit in medio qͣꝫ in ſenſu. cuꝫmedium ſit intrinſecum organoTerctum dubium eſtUtrū audiēs ſil̓ audit audiuit. vel aliqͦ ſenſu ſentiēs ſilſentit ſenſit. Et videt̉. qꝛ intellectus noſter intelligit cōtinuo tꝑe. maxime ſenſus ſentit tꝑe cōtinuo. actus aūt ꝯtinuo tꝑe mēſurat̉ hꝫ ſil̓ fieri factūeſſe. ita ſentire ſit in tꝑe non vident̉ ſil̓ eſſe ſentire etſenſiſſe. Sol̓o. cuiuſlibet ſenſus ſentire ſil̓ eſt cuꝫ ſenſiſſe.vt d̓t ph̓s in textu. Cuiꝰ eſt. qꝛ in om̄i mutatōe inſtātanea. ſil̓ in nūc tꝑis ſtꝭ mutari mutatū eſſe. Nūc tꝑisdico qꝛ inſtāti nature mutatio mutatū precedit. cuꝫergo ſentire ſit inſtātaneū in nūc tꝑis fiat. ſimul ſunt inſtanti tꝑis ſentire ſenſiſſe. licet inſtāti nature Adrōem dd̓m ſentire accipit̉ dupl̓r. Uno ꝓut eſt patiēdo formā rei ſenſibilis ſuſciꝑe ſic fit in inſtāti tēporisScd̓o accipit̉ actōe hmōi paſſionē ſequēte quo ſentire d̓r de ſenſibili ſenſibile iudiciū hꝫ. hoc fittinuo tꝑe. ſicut cuiuſlibet potētie organice oꝑatio. licꝫ em̄paſſio firmata ſit in eodē motu actiōe. ꝯn̄s rōe motus ſeu mutatōis. inſtātanea ſit paſſio vel tꝑalis. etiamactio. ecōuerſo. vt ſi in mutatōe fundent̉ ſunt inſtantanee. etſi in motu ꝓprie dicto ſunt ſucceſſiue. tn̄ qͥa ſentire eſt actio inferes paſſionē ſenſus a ſenſibili ſed ſequit̉Ideo repugnat actionē ſentiēdi tꝑalem paſſioneꝫeſſe inſtātanea. Et rōne iſtius actōis tꝑalis ſentiēdi taminteriori qͣꝫ exteriori ſenſu d̓r intellectus humanus intelligere ꝯtinuo tꝑe. Uerū tn̄ ꝓprie intellectus dicit̉intelligere cōtinuo tꝑe qͣſi intellectio dicat̉ mēſuraritēpore vel etiam potētia ſenſitiua ſibi ſubſeruiens. Sedquia non intelligit ſine phātaſmate. phātaſma aūt eſt reigēporalis cōtinuitate quantitatis habentisQuartum duorum eſt.Utrū idem ſonus numero veniat ad aures diuerſorum. Et videt̉ ſic. qꝛ diffuſio ſoni ſit modū motus ꝓiectoꝝ vt d̓t. p. ſed ꝓiectū ē vnū idē nūero in toto motu.ſonus erit vnus numero. Et hoc ꝯfirmat̉ dicto platōnis dicētis. Unū idē verbū numero fieri in auribꝰ diuerſoꝝ. In oppoſitū eſt dcm̄ ph̓i pluriū alioꝝ dicentiū hoc eſſe impoſſibile. Sol̓o. diſtinguendū eſt de ſono. ſonus accipit̉ dupl̓r. Uno ẜm reale qd̓ hꝫin medio motū localē. Scd̓o modo ẜm eſſe intētionale.Primo ſonus accipit vnitatē numeralē ab aere veluta ſubiecto. ꝓpterea ſi aer maneat ꝯtinuus videturmanere ſonus vnus numero. ſed ad diuiſionē aeris diſcōtinuat̉ ſonus. Uerū ſi aer cōtinuus māſerit. tn̄ ſonꝰſit in aere ẜm vnū motū. iteꝝ erit vnus ſonus. ſicuteſt vna albedo eſt in diuerſis ꝑtibꝰ parietis indiuiſi.modo fuerit ſitualis diſtinctio albedinis. Et qd̓ plus eſtſi motus localis quo defert̉ ſonus in aere ſit diuerſas inundatōes multiplicatus tūc etiā nccārio erit ſonꝰ multiplicatus iuxta inundationes diuerſas ſicut motus ibimultiplicat̉. eſt em̄ aer ſubiectū qd̓ ip̄ius ſoni. niſi perſubiectum. qd̓ eſt motus violētus ip̄ius aeris Et qu

non venit ad aures diuerſoꝝ ſub continuitate vnitatevnius motus aeris. eſt vnus ſonus ad diuerſas aures ꝓlatus. Si vero cōſideret̉ ſcd̓o. tunc dd̓m aliꝰſit alius numero. ẜm illos dicunt intentiōem ſoni inmedio ſubiectari. Scd̓m illos aūt dicūt intentiōemindiuiduari mediuꝫ nec habere eſſe numerale in medio.cōtrariū dici p̄t Un̄ ꝓprie ẜm illā opinionē loquēdo intentio d̓r habere vnitatē numeralē. Illa em̄ cōpetit rebꝰ.intentio aūt eſt res ſed rei intentio ſeu ſil̓itudo.hꝫ rei realis vnitatē neqꝫ diuerſitatē. ſicut nec virtus adrem d̓r eſſe res ſed ad. Ad rōem dd̓m. eſt ſimile. qꝛ proiectū velut res q̄dam mobilis manet vna eadem totū motū. ſed ſonus eſt id qd̓ mouet̉. ſed aer.ſonus aūt exiſtēs in aere moto eſt in aere ip̄o. ſicut acen̄sin ſuo ſubiecto et ſicut paſſio ex eius motu cauſata. itaeſſe ſoni et eſſe motus ſimulſunt. Ad dictū aūt platonis dd̓m ea facilitate qua aſſumitur cōtemniturQuintum dubium eſtUtrū lumē ſit ad aliquid ſicut videt̉ innuere ph̓s in textu. Sol̓o. ſit qͣlitas ſimplex pͥmi corꝑis alterantis habēs ſe modū habitus vel diſpōnis. talis aūt nequit eſſe adaliqͥd niſi forſan fundamētaliter. Et ſil̓r nec viſibile qd̓ eſt in actu lumē d̓r adaliqͥd niſi ẜm refert̉ adſenſuꝫ viſus ſub rōe obiecti nec vt ſic ē adaliqͥd ẜm ſedẜm dici. Ad rōem dd̓m lumē d̓r ad aliquid ſicut admotū localē corꝑis lucidi. qͣſi motū ſequat̉ vt cōtinuꝰeſt. vt eſt in rōne mutari acceptus ſed rōe mutati eſſe.ſeqͥtur em̄ finē motus qui ſit indiuiſibilis in momento. etiā illuminatio indiuiſibil̓ eſt et in momēto. Un̄hoc corpus lucidū cōtinue mouet̉ non ſeqͥtur lumīsdiffuſio ſit ꝯtinua. qꝛ lumē fit pn̄s medio. ſil̓ in inſtātitota ꝑte ad quā extēdit ſe vis illumīatīa corꝑis lucidi. vteo inſtāti ſol pn̄s ē hemiſperio. totū ē ſubito illumīatūSextum dubium eſt.Utrum cōtingat aliquā alteratiōem eſſe inſtantaneam. Et videt̉ ſic. illumīatio inſtātanea ē Et cōfirmat̉ auctoritate ph̓i in textu adducētis etiā de hoc exemplū de ꝯgelatōe. ꝯtingit em̄ inqͥt totam aquā ſil̓ ꝯgelari. Sol̓o. Alteratio ꝓprie dicta eſt motus ꝓprie dictuseſt tꝑaliter ſucceſſiua ſicut motꝰ local̓. qꝛ q̄libet talis alteratio eſt de ꝯͣrio in ꝯͣriū. Un̄ ſicut in motu locali tp̄smēſurat̉ diſtātie magnitudīs ſuꝑ quā fit motꝰ ita in motu alteratōis ꝓprie dicte tp̄s ꝯmēſurat̉ diſtātie intenſibilis forme fluetis de ꝯͣrio in ꝯͣriuꝫ. Un̄ plus tꝑis reqͥrit̉ad hoc ex calido fiat frigidū qͣꝫ tepidū. Oīs alteratio eſt inter ꝯͣria ꝑmiſcibilia ad inuicē ſꝑ ē ſucceſſiua. Illa aut eſt de pͥuatione in habitum ſeu de ſubiecto inſubiectū eſt inſtātanea ſicut illumīatio eſt motus ſꝫmutatio quedā Et talis alteratio eſt ab aliqͦ fine motuset non eſt a motu continuo. ſic etiaꝫ qꝛ generatio eſt abaliquo fine motus alterationis ipſa eſt inſtātanea. Etper hoc patet ſolutio ad primā rōem. Ad ſcd̓am dicēdum cōtingit aquā ſimul cōgelari non ſic quaſi ſubitoforma frigiditatis congelatiue fiat in aqua. quoniā eſt decōtrario in ꝯtrariū inter que eſt mutatio nec alteratioque poteſt eſſe ab aliquo fine motus. Sed ſic intelligiturqꝛ vna ꝑs prius alterat̉ alia. et ſic non eſt ſucceſſio quoad ꝑtes alterabilis. ita vna ꝑs aq̄ prius congeletur. etſic ꝯn̄ter alia ſed eſt ſucceſſio totius ꝑtis cōgelabilis aq̄