Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Deſenſibilibus prout ſunt in motu ad ſenſum

num vel thus vel ignē eundē et vnum numeroſentiūt oēs. Id aūt quod propriū alterū numero. ſpecie aūt idem. quare ſimul multi vidētet odorāt audiūt. Sunt autē neqꝫ corꝑa hec.ſed paſſio motus quidā. em̄ vtiqꝫ hoc accideret. neqꝫ ſine corꝑe. De lumīe aūt alia eſtPer ineſſe em̄ aliqͥd lumē eſt. ſed motus aliqͥd. Oīno aūt nec ſil̓r in alteratione ſe hꝫ latione. Lationes nāqꝫ rōnabiliter in medio pͥus attingūt. Uidet̉ aūt ſonus eſſe lati cuiuſdaꝫ motus. Quecūqꝫ vero alterant̉ adhuc ſil̓r. contingit em̄ ſil̓ totū alterari. dimidiū prius.velut aquā ſil̓ oēm coagulari. Attn̄ ſi fuerit mul qd̓ calefit aut coagulat̉. habitū ab habito patit̉. Primū aūt aūt ip̄o faciēte trāſmutari neceſſe eſt ſil̓ alterari ſubito. Eſſꝫ aūt vtiqꝫ guſtare quēadmodū odor ſi in humido eſſemꝰ et remotiꝰ an̄ tāgere ip̄m ſentiremꝰ. Rōnabilit̓ aūtquoꝝ eſt intermediū ſenſitiuū non ſil̓ om̄e patiniſi in lumine ꝓpter p̄dicta. ꝓpter hoc autē dicimus videre. Lumen autem facit videre. In hac ſcd̓a ꝑte pͥncipali ponit. p. verā ſolutionē dicte dubitatōis. Et in effectu ſol̓o ſtat in hoc oīa ſenſibilia ſentiunt̉ mediū extrinſecū pͥus īmutāt mediūſenſum excepto ſenſibili ſenſus viſus .ſ. lumīe colore ſeuviſibili. Et euidētia huiꝰ ſolutōis ponit. p. duas drāslumīs viſibil̓ ad qͣlitates ſenſibiles ip̄ius auditꝰ olfactus ſcꝫ odores ſonos. Prima ē rōnabile eſt accidere circa ſonū odorē .ſ. ſucceſſiue veniāt ad ſenſuꝫ ſuūqꝛ aer aqͣ ſunt media ſoni odoris. lꝫ ꝯtinuitatē habeant a pͥmo ſonāte odorem ſpirāte vſqꝫ ad ſenſum. tn̄ ineis ſtꝭ motus ſucceſſiui ẜm ꝑtes ſuas ẜm aerem etaquā odor ſonꝰ diffundunt̉ quēadmodū ſit in motuiectōis de dcm̄ eſt. viij. phyſicoꝝ ſint multi motꝰ ſibiſuccedētes ꝓpter diuerſitate ꝑtiū medij ſuꝑ ſe inūdantiūet ſicut in motu ꝓiectōis idē ē ꝓiectū qd̓ diuerſis motibꝰſucceſſiue mouet̉ ita ſonꝰ odor ſic qͦdāmō veniāt ſucceſſiue mediū videt̉ qͦdāmō idē ſonꝰ quē audit ſtans.pinquiꝰ iuxta pͥmū ſonās extremꝰ eſt diſtātior. etdāmō idē. ſil̓r videt̉ idē odor quē ꝑcipit ꝓpinqͥor odorabili et diſtātior. qͦdāmō idē. Qūo aūt ſit idē ſona diuerſis ſic auditus et quomō idem. ſil̓r qūo odoridē idē declarat ꝯn̄r. p. dicēs qͥbuſdā videt̉ impoſſibile idē nūero ſenſibile aliā aliā ꝑtē medij. audiat̉.videat̉. vl̓ odoret̉. Quia forma ſenſibil̓ qͦddā hꝫ in medio. Oīs aūt forma diuerſificat̉ ẜm diuerſitatē eiꝰ in ē.Cum igit̉ diuerſe ꝑtes medij ſint diuerſa ſubiecta p̄tidē ẜm idē in diuerſis ꝑtibꝰ medij. Et ita p̄t idē ſonus ferri ad aures diuerſoꝝ. idē odor ad oīfactū diueſoꝝ. etiā ſil̓r qͦdāmō diſtantiū. Nec eſt ſil̓e de ꝓiecto. qꝛiectū idē manet. qꝛ hꝫ eſſe formale in medio ſicut ſonet odor. Licet moues pͥmū ſcꝫ ſonās vel odorabile. ſcꝫcotanū vel thus ſit idē numero. intercipit̉ tn̄ in mediodiuerſificat̉ ſtatim multiplicat̉. Et ſil̓r lumē ſic diuidit̉ẜm ꝑtes ab inuicē diuiſas. Et ſic ꝑcipit̉ a diuerſis ſentientibꝰ idē ſenſibile ſpē. ſed numero. ita eſt idē ſpē

idē numero em̄ hmōi forme ſenſibiles ſunt corꝑaſicut ꝓiectū. ſed paſſiones motōes formales pͥmorumſenſibiliū. hoc eſſe habēt ſine corꝑe. neqꝫ idē eſſe in diuerſis corꝑibus. Sic ꝯtingit ſil̓ ſubito audire olfacere ſed ſucceſſiue. Sed ſonus odor in medio ſunt an̄qͣꝫ in ſenſu. pͥus in vna ꝑte medij qͣꝫ in alia. De lumīe ātet viſibili eſt alia. In eo em̄ aliqd̓ aliud eſt. lumen eſt quidē ſit relatiuū. ſed eſt ad aliqͥd eo. qꝛ ſꝑ eſt alicuiꝰ .ſ. motꝰ localis lumīoſi corꝑis illiꝰ finē ꝯſeqͥtur illumīatio ꝑſpicui ſubito. ita lumē diffundit̉ in inſtāti. et ēalteratio ſubitanea ſil̓ eſt mutato motus local̓ corporis lucidi. Scd̓a drn̄a ſumit̉ ex diuerſitate motus local̓ad motū alteratōis vnius alteratōnis ad aliā. Un̄ d̓t eſt ſil̓e de alteratōe motū locali ad eſſe ſucceſſiuūQuod ꝓbat. qꝛ oīs motus localis eſt ſucceſſiuus pͥusmobile eſt in vna ꝑte medij qͣꝫ in alia. ita ſonus fitmotu locali eſt alicuius localit̓ moti ſcꝫ aeris. ideo diffuſio eius neqͥt eſſe inſtātanea. Sic aūt eſt in alteratōneqͣlibet. Cōtingit em̄ ſil̓ totū mobile alterari. non dimidiū pͥus vel vnā ꝑtem an̄ aliā ſicut ꝯtingit totaꝫ aquā ſil̓cōgelari ſeu coagulari. Et ſil̓r dici poſſet ꝯtingeret aliqd̓ ẜm ſe totū ſil̓ calefieri vt qn̄ multuꝫ de aqͣ ſil̓ coagulat̉vel calefit. tūc em̄ vnū habitu trāſmutat̉ ab altero. hoc ēvna ꝑs magna ſeu multa coagulata vel calefacta ſil̓ coagulat̉ ab altera ſibi ꝓxima ſe hꝫ ad aliā ſicut qd̓dā habitū. Et qꝛ pͥma ꝑs alterata eſt tota ſil̓ ſine ſucceſſionetiū ſuaꝝ. ꝑs tota ſil̓ ſubiecto alterata eſt. eſt tn̄ neceſſariū oīa ſil̓ alterari ſubito qꝛ oīs alteratio facta ēa fine motus alicuiꝰ ab ip̄o motu. Si em̄ ſubito fieret oīs alteratio. tūc etiā guſtatio ſiue guſtabil̓ diffuſio inhumido lingue eſſet ſil̓. odoris diffuſio in medio in humido aeris aqͣ qd̓ falſum eſt. qͥa in iſtis medijs ſentimꝰodores ſapores pͥus in eo qd̓ remotiꝰ eſt alibi an̄qͣꝫ tangamus ip̄m in ſenſu. qꝛ pͥus ꝑcipit ꝓpe ſtās qͣꝫ ſtans longe. qn̄ lōge ſtamus dep̄hendimus ſigno ſenſibili for ſenſibilis pͥus eſſe in ꝓpinquo qͣꝫ in remoto Cōcludit ex oībꝰ his. p. rōnabile ē dicere ſenſibilia īmutāt ſenſum mediū extrinſecū in hn̄t aliqd̓ eſſe. ſil̓ totū ſineſucceſſione ꝑtiū eſſe in medio. in ſenſu. p̄ter lumē qͣlitates viſibiles. ſcꝫ colores. que tamē non agunt̉ in mediūſenſum niſi ratione luminis. ita rōe luminis ſubito īmutant. lumen em̄ facit videre coloresInciont duoīā. PrimūQuid mouit Empedoclem ad dicenduꝫ viſibile priuseſſe in medio qͣꝫ. in ſenſu. et prius in parte medij qͣꝫ in toto. Solutio. quia dixit lumen et radiū luminis eſſe corpus. Om̄e aūt corpus mouet̉ in tempore. vt ꝓbatum eſtſexto phyſicoꝝ. Et quod in tēpore mouetur taleꝫ habetdiuiſione in tꝑe qualē in ſpacio ſi eque velociter moueat̉.et ad minus ſpaciū ꝑuenit citius. ad maius tardiꝰ.Secundum dubium eſtIQuare non mouet ph̓us difficultatem de ſenſibilibusſenſus tactus. guſtus. ſicut de ſenſibilibus aliorū triuꝫſenſuum. Solutio. quia ſenſus guſtus et tactus ſentiunt per medium intrinſecum. et ideo de ſenſibilibusillorum ſenſuum eſt difficultas. quia ſimul ſunt in medio et ſenſu. Sed alij tres ſenſus ſentiunt ſua ſenſibiliaper medium extrinſecum. ideo de illis difficultas eſt. etmaxime de qualitatibus viſibilibus.