Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De ſenſibilibus in ſe conſideratis

totus cantus audiat̉. cuius diaſis ꝑs eſt. ita totū ſenſibile eſt actu. ſed diſtātia tn̄ minimaꝝ partiū medij qd̓ intereſt latet. eſt inſenſibilis ẜm actuꝫ. Et ſil̓iter dd̓m ē deſenſibilibꝰ alijs alioꝝ ſenſuū. qꝛ in oībus ꝑua ſunt potētiaſenſibilia actu ſicut bipedale ineſt potentia in pedali.Alb̓tus aūt aliter textū exponēdo ꝓbat locū a minori dicēs. greſſibile qd̓ definitōem ꝯuenit homī qn̄qꝫ potētia virtute ineſt bipēdi actu. id qd̓ eſt potētia ſenſibile p̄t fieri in actu ſenſibile. Qn̄ em̄ abūdantieet excellētie ſenſibiliū ſeꝑant̉. tūc reſoluunt̉ in cōtingentiaque ſtꝭ virtute tm̄ ſenſibilia non actu ſicut rheumon ſeparat̉ diuidit̉ ſubtiliſſimus nari infuſus. etiā diuidit̉in ea tm̄ potētia ſtꝭ odorabilia. Uel vt cōiter dici ſolꝫẜm ꝟba textꝰ ꝓut in exēplaribꝰ modernis hēmꝰ ſic .ſ. Qn̄abūdātie excellētie ſenſibiliū diuidūt̉. reſoluūt̉ in ꝯtinētia ſic̄ minimꝰ ſapor infuſus mari Un̄ abūdātia ipſiſenſibil̓ actu ſit ſeꝑata tūc ſentit̉ ſenſibile. et qͣꝫdiu diuiſionē ſenſibil̓ manet ꝑtes diuiſionē derelicte ſuꝑabūdātes ad mouendū ſenſum. tādiu pn̄t eſſe actu ſenſibilesſed qn̄ diuidunt̉ in ꝑtes mīmas actu hn̄tes abūdantiā mouēdi ſenſum. tūc ſtꝭ potētia ſolū ſenſibiles non actu. Ex qͥbus ſic ſuppoſitis ꝯcludit ph̓s pͥncipale ꝓpoſitūet ſolutōem dubij .ſ. q̄dā magnitudines paſſiōes ſeuſenſibiles qͣlitates latent ꝓpter paruitatē tāqͣꝫ actu inſenſibiles. ſenſibiles tn̄ potētia. Quapropter qͣlitates actuſenſibiles poſſunt diuidi in infinituꝫ ſed ſunt numerodeterminate. vt determīate ſtꝭ ꝑtes coloris ſaporis ſoni. Sed potētia ſenſibiles qͣlitates. diuiſibiles ſunt ad diuiſionē magnitudinis rerū naturaliū. non ſunt numerodetermīate. Senſus igit̉ ſentire determīata ſunt ẜm eaque actu ſtꝭ ſenſibilia. nihilominꝰ qͣlitates ſenſibiles ſtidiuiſibiles ad diuiſionē corpoꝝ ſenſibiliū in quibꝰ ſtꝭ. Et diuiduntur in inſenſibilia ſimpliciter. actu et potētia.ſed actu tm̄. que tamen ſunt potentia ſenſibilia. et inqͣntum potentia ſenſibilia. a nobis cognoſcibilia ſunt primoſenſu. ex cōſequenti intellectuIncidūt dubia. PrimūUtrū qͣlitas ſenſibilis ſit diuiſibilis. Et videt̉ non.quia eſt ſimplex forma que diuidi poteſt Preterea.quāta eſt. ergo non eſt diuiſibilis. nihil em̄ diuidit̉ niſi quantū Solutio. ſic. dupl̓r. ſcꝫ ſe in ꝑtes ſubiectiuas. in ꝑtes integrales accidens ad diuiſionē ſubiecti cui ineſt. Om̄is em̄ ſenſibilis qͣlitas eſt terminus alterationis eſt nata intēdi et remitti extēſionē quātitatisp̄ter intenſionē radicatōem eius in ſubiecto Adnes Ad primā dd̓m. licet ſit diuiſibilis ſe in partes quātitatiuas et integrales. vtiqꝫ tn̄ accidens diuidi etiam poteſt in partes eſſentiales definitiuas. vt dictū eſt. Non em̄ d̓r ſenſibilis qͣlitas quaſi ꝑticulariter accepta que diuidit̉ in partes ſubiectiuas ſed vl̓ ter accepta Ad ſcd̓am patet ſolutio ex dictis. quia eſt accn̄squanta et per accidens diuiſibilis.Secundum dubium eſtUtrum ſit diuiſibilis in infinitū. Et videt̉ ſic. quia accidens eſt quāta. ergo diuidi p̄t per accidens in infinitū. Solutio. non. Nec quo ad ꝑtes ſubiectiuas. necquo ad ꝑtes integrales. quantū ad ꝑtes ſubiectīas.qꝛ ille ſolū ſunt determinate. vt pꝫ inductiue de ſenſibilibus qͣlitatibꝰ omniū ſenſuū tam viſus qͣꝫ auditus alio

rum ſenſuū. Et hoc quidē verū eſt ſi loquamur de partibus que accipiunt̉ ẜm debitā ꝓportionē. vt ſupra dictuꝫeſt. que ſunt determinate ſpei ab extremis. qꝛ al̓s intercōtraria poſſent accipi infinite ꝑtes ẜm potētiam. ſo ex ꝑte ſpacij qd̓ eſt in genere quātitatis et eſt quātitasin mobili. ſed quantū ad intenſionē forme que formalit̓in motu fluit. Nec etiā quantū ad ꝑtes integrales quashꝫ accn̄s. qꝛ in illis ꝑtibus qͣlitas ſenſibilis finitate habet infinitateꝫ ẜm exigentiā ſubiectiſeu rei naturalis inqua eſt. Res autē naturalis finita eſt. p̄t diuidi ininfinitas ꝑtes eiuſdē quātitatis. In ꝑtes aūt eiuſdē proportionis diuidi p̄t res naturalis qͣlitas ſenſibilis in eaexiſtēs in infinitū ſub rōne corꝑis mathematici. ſubne phyſica generica ꝓut eſt ſpēm determīata. cuꝫqͣlitas ſenſibilis eſt in corporibꝰ ꝓut ſunt ꝯſiderationes mathematice ſed phyſice. Ideo ad diuiſionē corpoꝝẜm rōem mathematicā non p̄t qͣlitas ſenſibilis diuidi ininfinitū ſeu in infinitas ꝑtes. Uerum qꝛ qͣlitas ſenſibilisnon cōſeqͥtur rem naturalē ẜm ſpēm determīata eſt.ſicut ꝓprietates ſequētes ſpēm. Ideo videt̉ velle Alb̓tus poſſit qͣlitas ſenſibilis in ꝑtes infinitas diuidi ẜm potentiā. ſolū nobis quo ad nos ſed ſimpl̓r. Sicut expreſſe habet Areſtoteles ſexto phyſicoꝝ. loquens de alteratione que eſt ad qͣlitates ſenſibiles dicit in alteration an̄ om̄e alterari eſt alteratū eſſe in cōmuni. eſt dabilis pͥma alteratiōis pars. Licet ergo qͣlitas ſenſibil̓poſſit in infinitū diuidi ꝓut eſt in aliqua re naturali determinata ſpēm. tn̄ rōe ſui ſubiecti cōis. phyſice accepti p̄tdiuidi in infinitū in ꝑtes eiuſdē ꝓportionis. tn̄ oēs diuiſionē accepte ſunt actu ſenſibiles ſed potētia vel actu. Si aūt ꝯtrariū dicat̉ ſequet̉ fieret ex ſenſibilibꝰactu potentia aliqd̓ ſenſibile. ita aliqͥd fieret ex nihiloqd̓ falſum eſt impoſſibile. videt̉ dicendū ſicutdam aiūt hunc textū exponentes. qͣlitas ſenſibilis nonpoſſit in infinitū diuidi in ꝑtes eiuſdeꝫ ꝓportionis. Namdet̉ ꝑs indiuiſibilis. ſi ergo diuidatur corpus in quo eſtmanet ꝑs qͣlitatis indiuiſibilis tūc ſenſibile erit cōpoſituꝫex mathematicis qd̓ eſt platōnizare. ꝯn̄s illa ꝑs indiuiſibilis eſſꝫ integraliter ex partibꝰ corꝑis inſenſibilibusactu potentia. Nam mathematica nec actu nec potentia ſunt ſenſibilia vt hmōi. Si aūt diuidat̉ ergo eſt indiuiſibilis. Aduertendū tamē ſolum eſt diuiſibilis in infinitū modo nunc dicto ſenſibilis qualitas ẜmeſt qͣnta accn̄s extēſiue. ſꝫ etiā eſt qͣnta intēſiue. eo ſiqͥ eſt diuiſibil̓ ſicut qͣnta Sed ꝯͣ. potētia ſenſitiuaet actꝰ ꝓportionant̉ obiectis ſtꝭ ſenſibiles qͣlitates. ſꝫ potētie ſtꝭ determīate. ꝯſequunt̉ em̄ ſpecificā formā Sol̓o.potētie ꝓportionant̉ obiectis ẜm ſtꝭ in actu et ita ſtꝭtes qͣlitatis actu ſenſibiles. etiā actu determīate ſic̄ poneTerctum dubium eſtUtrū ꝑtes qͣlitatis ſenſibil̓ ſint pͥus ſenſibiles qͣꝫ tota qͣlitas Et videt̉ ſic. qꝛ totū hꝫ ex ꝑtibꝰ. tota ſenſibilis qͣlitas erit ſolū ſenſibilis ꝑtes Sol̓o.. Cuiꝰeſt. qꝛ ꝑtes in toto hn̄t in potētia. qn̄ aūt ſeꝑant̉ accipiunt actu. nihil ſentit̉ niſi in actu. ꝑtes ſenſibilis pͥus ſentiunt̉ toto. ſed totū ſe ſentit̉. ꝑtes ꝯn̄s inqͣntū ſunt in toto ſub actu totius. Ex quo patꝫ falſitasdicti qͦrundā mathematicoꝝ dicentiū. nullum totū ſimul videat̉. ſed viſus currat ꝑtes ip̄ius viſibilis quaſi videre eſſet cōtinuū ſicut moueri. Decipiunt̉ em̄ illi