Tractatus ſecūdus de ſenſibili exteriori ſcꝫ

tior tanto videt remotius. aues hmōi ad tantā diſtantiā videre poterāt. Uel d̓t ꝙ forſan validis ventis poterant fumi ad tantā diſtantiā ꝓpelli. Has igit̉ ſolutionesAuicēne Alb̓tus nō reijcit. licet opinionē eius falſam fateat̉. Immo d̓t ꝙ ꝓpter hoc experimentū nō oꝑteat dicere odorē nō diſtingui a fumali euaporatione. ſed potiusd̓t hoc ſcꝫ ꝙ odor nō ſit fumalis euaporatio ⁊ ꝙ ſit ab eoſeꝑabilis. Pro cuius intellectu ponit aliud experimentūde cāphora. qꝛ in aqͣ miſſa ꝑua ꝑticula cāphore inficituraqͣ. multo lōgius qͣꝫ cāphora poſſet ꝑ fumū extēdi Odorergo ſicut alia ſenſibilia diffundit̉ ſine om̄i materia ꝑ eſſeſpūale. Nec valet dcm̄ qͦrundā volentiū vtriqꝫ opinioniet Areſtotelis ⁊ Platōnis ſatiſfacere dicentiū ꝙ odor ſiteuaporatio ſpūalis ⁊ nō materialis Quia ſi vocāt ſpūalēeuaporatōem corpus raꝝ ⁊ tenue ſicut eſt aer. tūc om̄iseuaporatio ſpūalis eſt. Si aūt ſpūalem euaporatōem vocant alteratōem medij que fit ſola ⁊ ſimplici qͣlitate odoris. tunc non ſaluāt Platōnē. qꝛ ipſe hoc negat. Et inſuper improprie loquunt̉. qꝛ ſpūs in phyſica corpus ſubtileeſt ⁊ aereū. Sed in ꝯtrariū arguit̉ Pomū qd̓ diu odorat̉ ꝑ exiccationē odoris leuius efficit̉ ⁊ citius putreſcit.Sil̓iter odores venenoſi aīalia necāt ⁊ hoīes. Pretereaodores ꝑ ventos impediunt̉ qd̓ non fieret ſi ſpūaliter tm̄diffunderent̉ ſicut color. Solutio. argumēta qͥbus Auicenna ſuū ꝓpoſitum ꝓbare niſus eſt concludunt ꝙ odornō reſoluit̉ a corꝑe odorifero niſi mediāte ſumali euaporatione. quapropter ſupͣ dictū eſt ꝙ odor non reſpicit nutrimentū immediate ſicut ſapor. ſed mediāte fumali euaporatione. cuius reſolutione minorant̉ corꝑa a qͥbus reſoluunt̉. ⁊ qꝛ illis mediantibꝰ odor diffundit̉ a corꝑe odorifero ſeu a nutrimēto. ideo inquantū hmōi fumales euaporationes ventis impediunt̉ etiā odores ꝑ ventos impediunt̉. Nec eſt ſil̓e de colore. qͥa odor hꝫ eſſe in medioad certā diſtantiā reale. nō aūt color ſed ſoluꝫ ſpūale. Etqꝛ ſumus a corꝑibus venenoſis reſolutus venenoſus ē.Ideo vt ſic inſpiratꝰ ꝑ poros occultos ⁊ ad interiora animaliū corrūpit ⁊ necat hoīes ⁊ animalia. Odores auteꝫẜm eſſe ſpūale a quocūqꝫ reſoluant̉ non inficiunt ſicut necviſibilis qualitas ẜm eſſe quod habet in medio inficit.Ad rōnes principales patet ſolutio ex dictisIncidūt dubia circa textum expoſitū. Primū eſt. Utrum olfactus vnus ſit ſpēin reſpirantibꝰ ⁊ nō reſpirātibus ¶ Et videt̉ ꝙ nō. qꝛ diuerſitas principioꝝ infert diuerſitatē principiatoꝝ. Sedprincipia olfactus in reſpirantibꝰ ⁊ nō reſpirantibꝰ ſtꝭ diuerſa. īmo in om̄ibus aīalibus. Unde dici ſolet ẜm opinionē Alberti ꝙ viſus in homine ⁊ in aſino ſpecie differūtPreterea. potentia olfactiua eſt virtus organica. ergodiuerſitas organoꝝ in reſpirantibꝰ ⁊ nō reſpirantibꝰ arguere videt̉ diuerſitatē ſpecificam. Solutio. ſic. Non obſtante ꝙ qͥdam dixerūt reſpirātia nō eundē habere ſenſuꝫolfactus cum nō reſpirantibꝰ. tamē contrariū dicendumeſt. Cuius ratio eſt. qꝛ odor eſt vnum aliquod actiuū inſpecie inferēs paſſione om̄ibus olfacientibꝰ. ergo odoratus ipſoꝝ eſt vnius rōnis ⁊ nature ſpecifice quo ad odorum ꝑceptiuā potentiā. Cōſequentia patet. quia quorūcūqꝫ eſt vnū aliquod actiuū ſpecie. ꝓpriam inferens paſſion. hoꝝ potentie paſſiue ſunt vnius ſpeciei ſeu rationisLicet em̄ ſpecie ſentientiū differant ⁊ inquantū vires ſtꝭin animalibꝰ ſpecie diſtinctis. vt probat argumentuꝫ pri-

mū. tamē in ratione potentie idētificantur inquantū ipſapotentia nata eſt ab obiecto pati. ideꝫ em̄ actiuū ⁊ actuatiuū eſt omniū olfactuū. Et quia organū medietas q̄daꝫeſt contrarioꝝ ſenſibiliū. ideo ſubſtātialiter organū eſt inom̄ibus vnū. licet accidētaliter multipliciter variatū Eteſt due papille dicit Albertus in cōmento ſuꝑ de animaad modū papillaꝝ (que ſunt in māmillis) in parte anteriori cerebri cōſtitute. porrecte directe contra oſſa triangularia naͣſi. ⁊ in qͥbuſdam ſunt cooꝑte tenui pelle ne ledātur ex aere ⁊ vapore attracto. Nec habēt motū ex ſeipſispelles ille. ſed vento ſeu aere inſpirato exufflante eleuantur. ⁊ tunc odores ſimul cuꝫ aere veniētes immutāt eas.Cuius ſignū eſt. ꝙ ſtrictiſſimū habētes naſum ꝓpter clauſuram foraminuꝫ que ꝑ oſſa triangularia aſcendunt autnon odorant om̄ino aut valde paruꝫ. In qͥbuſdam veronon ſunt cooperte. Sicut em̄ inuenit̉ differētia in animalibus quo ad oculos. quia q̄dam nō habēt palpebras. q̄dam aūt habēt. ſic eſt in olfacientibus quo ad cooperculum papillaꝝ in qͥbus reſidet ꝑ cōtinuationē ad neruumobticū virtus olfactiua. ¶ Et ꝑ hoc patet ſolutio ad ſecundū. quia non eſt eſſentialis. ſed accidētalis diuerſitasnon quo ad determinatā ſpeciem animalis. quia omnibꝰregulariter indiuiduis certaꝝ ſpecieꝝ ꝯuenit. ſed quo adtotum genus animaliū olfacientiumSecundum dubiumAn reſpirātia ⁊ nō reſpirantia equaliter virtuteꝫ habeātolfactiuā. ¶ Solutio. non reſpirantia meliorē habēt olfactum reſpirātibus. Et inter reſpirantia quo ad oīfactumeſt multiplex analogia: in cuius fere vltimo gradu videtur eſſe homo. exceptis quibuſdā piſcibus ⁊ animalibusmarinis. Primū ſcꝫ ꝙ in non reſpirantibꝰ ſit olfactus vigoroſior patet ex differētia viſus ⁊ olfactus. quia licet cōueniant quo ad ſimilitudinē illam que eſt habere velamina. quia ſcꝫ habētia viſum velatū non poſſunt videre niſiſublato velamine ſicut habētia olfactum velatum olfacere nō poſſunt niſi velamine reuelato. tamē hoc habēt diſferētie. quia habētia oculos velatos lachrymabilibꝰ palpebris qͥbus oculi cuſtodiunt̉. et diſponunt̉ ad debite videndum. melius vidēt non habētibus oculos palpebrisvelabiles. Habētia em̄ duros oculos et p̄cipue aquaticanō bene ſentiunt colores. Immo differētie medioꝝ colorum ſunt eis immanifeſte. excellentias aūt ſentiunt q̄ cuꝫterrore ſunt. Nam excellētia viſibilis cum terrore immutat oculū. p̄cipue multū humidū humiditate aliena. eo ꝙhumiditas talis mouet̉ ⁊ diſcurrit in oculo. ⁊ foramīa receptiua lucis vel albedinis diuaricat. et ſic facit appareremonſtruoſe formā viſibilis Cuiꝰ experimentū eſt in nobis Si em̄ hō indigeſta humiditate diſcurrēte ꝑ oculumſubito videat candele lumē. hoc lumen iudicabit̉ magnecoruſcationis vel incendij. ⁊ ꝓpter hoc terretur quo ad viſum Nō habētia aūt olfactum velatū melius olfaciūt qͥahabēt organū magis liberum ad quod eſt odoris liber ingreſſus. Unde organū olfactus in nō reſpirātibus propter ſiccitatem vel paruitatē cerebri nō eget operculo neceſt ita humidū naturaliter ſicut in reſpirantibꝰ. ergo reſpirātibus meliorē habēt olfactum nō reſpirātia. Preterea. reſpirātia ſolum olfaciunt in aere. ⁊ nō in aqua. quetamē eſt mediū diffuſionis odorū. Et nō poteſt in reſpirantibꝰ potētia olfactus ſine reſpiratiōe fieri in actu. Nōreſpirātia aūt in aere ⁊ in aqua olfaciūt. ⁊ ſine reſpiratiōe