Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Tractatus. ij. de ſenſibili exteriori. ſcꝫ

tiui ſunt. Corrūpitur em̄ ab illis odoribꝰ animal quēadmodū hoīes a fumo carbonū patiunt̉ grauedinē capitis.et multotiēs corrumpūtur a virtute ſulphuris. et ideoaīalia hmōi odores accn̄s ſcꝫ ꝓpter corruptōem fugiūtfetidū aūt odorē ſeip̄m non curāt ſicut homo. qͣꝫuis ſepe ſint inter eoꝝ nutrimēta fetida. Multa em̄ terrenaſcentiū vt plante fetidi ſtꝭ odoris valde. ſed fetiditatē talium curāt niſi cōferat vel noceat ip̄is ad eoꝝ eduliū.Uidetur aūt ſenſus eſt odorandi imparibus exiſtentibꝰ ſenſibꝰ numero habente mediū imparis ip̄e medius eſſe tactiuoꝝ quem/admodū tactus guſtus alia ſenſitiuoꝝ velut viſus auditus. Quare odorabile nutritiuoꝝ eſt paſſio q̄dam. hoc aūt eſt in eodē genereEt audibilis aūt. viſibilis. qͣre in aere et inaqua odorant̉. Quare eſt odorabile communealiqͥd hoꝝ amboꝝ quod tactuali ineſt et ꝑſpicuo audibili. Quare rōnabiliter odoratio aſſimilata eſt ſiccitati in humido. ſenſibili veluttinctura q̄dam et lotura. Quomō quidem igitur ſpecies oportet dicere qͦmodo non oportet odorabilis. intantū dictum eſt. In hac ſcd̓a ꝑte pͥncipali huius capl̓i ꝯꝑat ſenſum olfactus alijs ſenſibꝰ. Et diuidit̉ in duas ꝑticulas. In prima facit qd̓ dictū eſt. In ſecūda excludit errorē quendaꝫantiquoꝝ pythagoricoꝝ. Scd̓a ibi. Qꝭ aūt quidaꝫ pythagoricoꝝ) Quō ad primā partē dicit. ſenſibꝰ exiſtentibus in numero impari. ſcꝫ qͥnario in quo mediū eſt indiuiſibile inter duo equalia. ip̄e olfactus mediꝰ eſt inter tactum guſtū. ſentiētes contactū ſiue mediū intrinſecum. inter viſum auditū ſentiētes mediū extrinſecūQuod ſic ꝓbat. qꝛ odoratus ꝑticipat cum vtriſqꝫ. cōuenit em̄ tactu guſtu qui ſunt ſenſus nutrimēti. inquātum odor eſt paſſio nutrimēti. ſic odor eſt in eodē genere cuꝫ tangibilibꝰ. Et qꝛ odor ꝑcipit̉ mediū extrinſecūquod eſt aer aqua ab olfactu. ideo vt ſic olfactus cōuenit viſu auditu. Sicut ergo odor eſt cōmune tangibili nutrimēto etiam medio vt perſpicuo vt audibili.Odor em̄ aſſimilat̉ enchime ſiccitati diffuſibili in humido lauatiuo hmōi ſiccitatis. Sic olfactus eſt tanqͣꝫ medium quoddā tactu guſtu. ex vna ꝑte. viſu auditu ex alia ꝑte. Epilogando ergo in fine cōcludendo dicitph̓us. tantū ſit dictum a nobis quomō oportet accipereſpecies odoris et quomodo nonQd̓ aūt qͥdam pythagoricoꝝ dicunt eſſerationabile. Nutriri nanqꝫ dicunt q̄dam animalia odoribꝰ. Primū qͥdem em̄ videmus quoniā cibū oportet eſſe compoſitū etem̄ ea nutrita non ſunt ſimplicia. quare ſuꝑfluitas fit cibiaut in ipſis aut extra ſicut in plantis. Ampliusaūt neqꝫ aqua vl̓r neqꝫ ip̄a ſola nutrire incōmixta exiſtēs. corꝑale em̄ aliquod oꝑtet eſſe cōſtitutum. Amplius multominus rōnabile aerē corpulentū fieri. Cum his aūt qm̄ omnibꝰ eſt aīa-

libus locus receptiuus cibi a quo qn̄ cibus ingredit̉. recipit corpus. Odorabilis aūt ſenſiti in capite cum ſpirituali intrat fumoſitate.Quare ad ſpiratiuū vtiqꝫ vadet locū. Quoddem igit̉ non cōfert ad nutrimentū odorabileẜm odorabile manifeſtū eſt. tn̄ ad ſanitatem. ex ſenſu ex dictis manifeſtū Quare qͦdſapor in nutritiuo eſt ad nutriēda hoc ad ſanitatē odorabile. Scd̓m vnūquodqꝫ qͥdem ergo ſenſitiuū determinetur hoc modo In hac ſecūda ꝑticula excludit ph̓s dictū pythagoricoꝝ dicens. dictū pythagoricoꝝ quo poſuerūt aīalianutriri odoribꝰ irrōnabile eſt. Quod ꝓbat tribꝰ rationibus. Prima. neceſſariū eſt nutrientē cibū eſſe cōpoſitum Priā xoboſicut nutritū. hn̄tē materiale corꝑale incorꝑabile nutrito. Uidemus em̄ in cibo aſſumpto ſuꝑfluū reijci taꝫ inhis qui recipiūt nutrimentū indigeſtū cum ſuperfluo intra ſe ſicut in aīalibꝰ habentibꝰ ſtomachū alia loca quibus fit ſeꝑatio benigni a ſuꝑfluo qd̓ etiā ſuis locis diuerſificat̉. qͣꝫ etiā in plātis que ſegregāt ſuꝑfluū extra ſep̄t aūt talis ſegregatio benigni fieri a ſuꝑfluo in ſimplici.ſed odor eſt qͣlitas ſimplex a qua nihil ſegregari p̄t. noncōtingit aīmalia odoribꝰ nutriri. Scd̓a ſumit̉ ex medijs in qͥbus odor hꝫ eſſe. Nam ſicut odor ẜm ſe non nutrit. ita nec ex parte ſuoꝝ medioꝝ. ſunt aqua aer. Aqͣem̄ incōmixta ſola eſt nutritiua ꝓpter ſimplicitateꝫet multominꝰ aer ꝓpter ſubtilitateꝫ nutrire p̄t. ergo rōnehoꝝ medioꝝ non cōuenit odoribꝰ accidēs nutriri. Tercia ſumit̉ ex parte loci ad quē odores ſpirādo ꝑueniūtQuia cibus nutritiuus recipit̉ in ventre ſtomachumtanqͣꝫ ad locū digeſtionis. ſed odores ingrediunt̉ ventrem ſed caput in quo eſt ſenſitiuū organū olfactus etſpūali intrat fumoſitate vadit ad locū ſpiratiuū ſcilicꝫ adpulmonē. ergo nutrit̉ aīal odoribꝰ vt hmōi. Et ſubdit ph̓s. licet nutriat odor ad ſanitateꝫ. tamē vtiliseſt. vt ex dictis manifeſtuꝫ eſt. ergo qd̓ ſapor facit in eoqd̓ nutrit̉ ad nutritionē. hoc odor facit ad ſanitatē Recapitulādo in fine d̓t. De vno qͦqꝫ ſenſu dcm̄ ſit hoc.Tirca textum huius titius tractatus mouet̉ hec queſtio principalis.Utrū ſapor odor ſint qͣlitates guſtū olfactu ſenſibiles et ad inuicem ꝓportionabiles Et videt̉ non. qꝛ cum ſapor odor ſint qualitatesnutrimēti debent ꝑtinere ad vnū ſenſuꝫ nutrimēti. Necvident̉ habere ꝓportionem cum cōſiſtant in cōtrarijs ex qbᵐ t sr priꝰſapor eſt in humido odor in ſicco. Sunt p̄terea odo ºS02 ebres duplices. ſcꝫ delectabiles ſe accidēs. Odor ātdelectabilis ſe ſolum ſapori videtur ꝓportionari. Inoppoſitum eſt ph̓s in textu. Et pro reſpōſione ordinant̉duo diſcurſus. Quoꝝ pͥmi pͥma propoſitio eſt.Maior Tam ſapor qͣꝫ odor eſt ſequelaplexionis nutrimēti. tamē ſunt eiuſdē ſubiecti ꝓprij Secūda propoſitio Eſt ſapor inhumido cōplexionali aliqͥd paſſo a ſicco hmōi.