Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

odorādiaīaliū reſpirantiū et non reſpirantiumSa. plcp 2a. d

odoribꝰ. Scd̓a ibi (Uidet̉ aūt ſenſus.) Prima ſubdiuidit̉ in duas ꝑtes. In pͥma oſtendit modū vt dcm̄ eſt. Inſcd̓a excludit quandā obiectōem. Scd̓a ibi ¶Sil̓r autē)Prima iterū in duas diuidit̉. In pͥma declarat modumodorādi animaliū reſpirantiū. In ſcd̓a declarat modumodorādi aīaliū reſpirantiū. Scd̓a ibi (Que verocc. S. Quantū igit̉ ad primā partē d̓t ph̓s. quedā aīmaliaodores reſpirādo ꝑcipiunt ſeu reſpirādo olfaciūt ſicut homines. aīalia multū calidū ſanguinē habētia vt qͣdrupedia. ea que multū ꝑticipant de natura aeris ſicut aues.Et hoc quidē pͥmo ꝓbat de hōibus. odores aſcendūt ad cerebrū virtute caloris ignei eos reſoluētis leuificātis. ita tꝑando ſua caliditate hyꝑbolē ſiue exceſſumfrigiditatis humiditatis cerebri. ſanitatē inducūt. Adcerebꝝ aūt hmōi odores ꝑueniūt niſi reſpirādo. ergohmōi aīalia odores reſpirādo ꝑcipiūt. Minorē ꝓbat. p.qꝛ reſpiratōe natura vtitur ad duo .ſ. pͥmo pͥncipaliterLali ad oꝑoſe nccārio ad refrigeriū thoracis. ſecūdario aduenticie ad odoꝝ ꝑceptōem. In ſignū cuius qn̄ in ſpū attracto reſpiratōem exhalat cōueniēs odor. tūc naresreſpirādo fortiter attrahit̉. Maxime aūt iſte modus reſpirādi ꝯuenit hōibꝰ. Quia ꝓpter magnitudinē abundātiā humiditatis frigiditatis cerebri in hōibꝰ ſuꝑ aliaaīalia reſpirādo ꝑcipiunt odores ſoluꝫ delectabilesaccn̄s alijs aīalibꝰ. ſed aliud genus odoꝝ delectabiliū ſe ſicut ſunt odores floꝝ hmōi. qm̄ calor taliū ( diffundunt̉ auferendo hyꝑbolē cerebri) reducit cerebrū addebitā ꝯmenſuratōem habitudinē. Alia aūt aīalia reſpirātia pulmonē hn̄tia ſolū ſentiunt odorē alterius generis .ſ. eſt delectabilis accn̄s. ſic ſunt duo genera odoꝝ que ſentiūt. cum ſufficiat eis vnum. xxxj2Que vero reſpirāt qͥdem habēt ſenſuꝫodorabilis manifeſtū eſt piſces enthonioꝝgenus. diligēter ſentit a longe ꝓpter nutriti ꝓprij ſpēm odoris remota multum a ꝓpriaeſca quēadmodū apes faciūt ad mel paruaꝝformicaꝝ genus qͣs qͥdem vocāt ſcurpas marinoꝝ purpure alioꝝ multa talium animaliūacute ſentiunt eſcam ꝓpter odorē. Propter qͦdvtiqꝫ dubitabit aliqͥs quomō ſentiunt odorē ſiſpirantibꝰ qͥdem om̄ibus fit ſpirare vno modoHoc em̄ videt̉ in reſpirantibꝰ accidens omnibus. Illoꝝ autē nullū reſpirat ſentiunt tamenSi non aliqͥs p̄ter quinqꝫ ſenſus alius. hoc aūtimpoſſibile. odorabilis em̄ olfactus. Illa verohec ſentiunt. Sed non forte eodē modo ſed reſpirantibꝰ qͥdam ſpūs aufert ſuꝑiacens quemadmodū cooꝑculū quoddā. Quare ſentiūtnon reſpirātia. his autē non reſpirantibꝰ ablatum eſt hoc. Quemadmodū in oculis. quedamem̄ animaliū habent palpebras quibꝰ non reuelatis minime poſſunt videre. Que autē habētduros oculos non habent. quare non egent vl̓lo quod illa reuelent. Sed vident a facultateinexiſtente illis ſtatim

Hic ꝯſequēter on̄dit modū olfaciendi animaliuꝫ nonreſpirantiū dicēs. aīalia reſpirātia odores ꝑcipiuntbiliū propter ſui paruitatē. Quod probat a ſigno. qͥa de hobᶜxxoacuiuſmodi ſunt piſces ome genus atomoꝝ. ſcꝫ indiuiſilonge mouent̉ proſequēdo cibos. etiam in tenebris. quodnullo ſenſu qͣꝫ olfactū facere poſſunt. Quod patꝫ de apibꝰque olfactū vtunt̉ ad mellis inqͥſitionem. Et de quibuſdam paruis formicis quas quidam ſcurpas dicunt. Etſimilis cōditionis de genere marinoꝝ animal quoddameſt quod purpureus habet nomē. ideo ſanguie ſuo purpura tingit̉. vel quia purpure aſſimilatur et multa taliuꝫanimaliū reſpirantiū acute et longe ſentiūt eſcam perſolum odorē. Et ſubdit ph̓us quandā dubitatōnem di­. Iabicens. licet manifeſtū ſit odores ſentiant animalia huiuſmodi reſpirātia. non tamē adeo manifeſtuꝫ eſt quoinſtrumēto ſiue quo ſenſu qͦmodo ſentiant. Nam cumſpirantibꝰ animalibus om̄ibus ſolū cōueniat odorescipere vno modo ſcꝫ inſpirādo odorem. Inſpirare auteꝫiſtis animalibꝰ non cōuenit. ideo cum ſentiant odores. videtur ſentiant odores offactum alterius ſpeciei ab oſfactu reſpirantiuꝫ. ſic vident̉ ſexto ſenſu ſentire. Qd̓ eſtimpoſſibile. quia eſt vnū obiectū odorabile in ſenſum acti. ergo vna potētia paſſiua nata ab illo pati que eſt potētia olfactiua. Hanc ergo difficultatē remouēdo d̓t ph̓us ſit vna potētia qua ꝑcipiunt aīmalia tam reſpirātia qͣꝫnon reſpirātia odores. ſed eſt in eis idem odorādi modus. Quia cum in reſpirantibꝰ organū olfactus pellicula quadā opertū eſt. ideo reſpiratione ſolū olfaciūt. quiareſpiratio operculū leuando diſcooperit organuꝫ olfactꝰſicut accidit in follibus artis fabrilis. In non reſpirantiTs. xEbus aūt nihil eſt tegens organum. ſed nudū eſt. Quemadmodū em̄ oculi animaliū palpebras habentiū non vident niſi palpebris apertis reuelatis. Oculi animaliūpalpebras non habentium non egent aliquo reuelante.ſed ſtatim vident ab innata facultate viſibile p̄ſens Etſic̄ quidē viſus vnus eſt in rōne potentie ſolum accidentaliter differens in carentibꝰ palpebris carentibusita olfactus in reſpirantibus et non reſpirantibus ſolumaccidentaliter eſt differensSimiliter autē alioꝝ animaliū quodlibetnon indignat̉ de his que ẜm ſeipſa fetidorumẜm odore niſi quod accidit corruptiuū exiſtensAb his aūt corrumpit̉ ſil̓iter quemadmodū ethomines a carbonū fumo patiunt̉ grauedineꝫcapitis corrumpunt̉ multotiēs ſicut a ſulphuris virtute corrumpunt̉ alia aīalia et fugiuntꝓpter paſſionē. ipſa autē ẜm ſeip̄am auteꝫ noncurant fetiditatem qͣꝫuis multa creſcentium fetidos habent odores niſi quid conferāt ad guſtam velut edulium illis. Cōſequenter circa predictā ſolutionē d̓t ph̓us. ſimiliter diuerſificat̉ eſſentialiter potentia olfactiua inrōne illa. qꝛ in qͥbuſdā. ſcꝫ hominibꝰ ꝑcipit odores ſe et accn̄s delectabiles. in alijs aīalibus ſolū ꝑcipit odores accn̄s delectabiles. Qꝭ aūt olfactus ſolū delectabiles accn̄s ꝑcipiat in aīalibꝰ alijs ab hominibꝰ ꝓbat. p.Quia nullū taliū aīmaliū indignat̉ ſeu grauiter fert fetidos odores ẜm ſe triſtabiles. niſi accn̄s inqͣntū corrut

D ij