Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De odoris quidditate ſiue eſſentia

Si quis ergo ponat aerem et aquam vtraqꝫhumida. erit vtiqꝫ que in humido enchimi ſiccinatura odor. odor odorabile tale. Qm̄ veroſic ab enchimo paſſio eſt manifeſtū eſt habētia et non habentia odorem. Elementa em̄ inodorabilia velut ignis. aer. aqua. terra. qꝛ ſiccahumida eoꝝ achima ſunt niſi quod cōmixtū faciat propter qd̓ mare habet odorē. habet em̄humore ſiccitatē ſal magis nitro odorabileeſt. Manifeſtū etiā ab his effluit oleū Nitrūaūt terre eſt magis Amplius lapis inodorabile. achimus em̄. ligna etiā odorabilia enchimaet hoꝝ aquatica minus. Amplius in eis metallantur aurū inodorabile. achimū em̄. Es ātodorabile ferrū. Quādo vero exuritur humidum inodorabiles ſcorie fiunt. Argentum vero et ſtannū. his quidē magis odorabilia. hisvero minus. aquatica em̄.In hoc tercio capl̓o ph̓us determinat de odore poſtqͣꝫ in p̄cedenti determinatū eſt de ſapore. Et diuidit̉ induas ꝑtes In quaꝝ pͥma determinat. de odore ẜm ſe Inſcd̓a de odorandi. Scd̓a ibi (Propter hoc fit) Prima rurſus ſubdiuiditur in duas. In pͥma determinat etoſtendit odoris qͥdditatē. In ſcd̓a determinat de ſpēbꝰeius. Scd̓a ibi. Adhuc aūt ſiquidē. Prima iteꝝ in duas ꝑticulas ſubdiuidit̉. In pͥma facit qd̓ dictū eſt. In ſecunda excludit quandā falſam opinionē antiquoꝝ circa naturā odoris. Scd̓a ibi (Uidetur aūt in qͥbuſdāQuantū ad pͥmā partē tria facit. Primo oſtendit ſintpͥncipia odoris. ſcd̓o qͥd mediū. tercio enchimuꝫ humidū ſit pͥncipium effectiuū odoris. De pͥmo d̓t ph̓us ſicut in generatōe ſaporis pͥncipiū effectiuū eſt ſiccumet humidū paſſiuū. Ita in ſcd̓o genere ſcꝫ in genere odoris pͥncipiū effectiuū eſt humidū enchimū. id eſt humi cōplexionale .ſ. radicale vl̓ nutrimentale. ſiccū paſſiuum. Et ita ꝓpriū ſubiectū odoris eſt ſiccum paſſum abhumido enchimo ſeu humido cōplexionali. In aere aūtet in aqua eſt ſicut in ſubiecto. ſed ſicut in medio. qd̓erat ſcd̓m pͥncipale oſtendendū. De declarādo ſic d̓t aeri aque cōe eſt mediū diffuſionis odoꝝ. inqͣꝫtum ꝑſpicua ſunt ſꝫ ẜm humida ſunt. mūdabilia q̄dāet lauabilia enchime ſiccitatis vel enchima ſiccitate. hoceſt ſpū ſeu fumali euaporatōne corpoꝝ odorabiliū. Siem̄ eſſent mūdabilia ab ip̄is odoribꝰ poſſent oīmodores recipere. et ſi eſſent qͣſi ablutiuā odoꝝ ab ip̄isp̄mis odorātibꝰ tūc deferret odores ad olfactūmedia. Qꝭ aūt hec duo quēadmodū dictū eſt ſint media diffuſionis odoꝝ ꝓbat ph̓s ſpēaliter de aqua Manifeſtū em̄ ē de aere. De aqua ſic ꝓbat. piſces etoſtree in aquis viuentes. odores ꝑcipiunt. et q̄dā aīaliadure teſte diuerſipellia inqͥrendo olfactu a remoto nutrimentū qd̓ videre poſſunt. Eſt aqua mediū diffuſionis odoꝝ. Nec p̄t dici piſces exn̄tes in aqua etaīalia de quibꝰ dictū eſt odorent aerem exn̄tem in aquaqm̄ aer ſuꝑnatat aque niſi violentiā in aqua ꝯtineri p̄t. Nec p̄t dici reſpirando attrahunt a foris aerē aquam. ſic ꝯn̄r̄ odorando. qꝛ aīalia hmōi reſpirant

Ex illis ꝯcludit ph̓us. ſi qͥs ponat aerē et aquā humida q̄daꝫ mundabilia lauabilia enchima ſiccitatevt dictū eſt. tunc erit vtiqꝫ mediū diffuſionis odoꝝ cōehumido. in quo aer aqua hmōi ꝯueniunt. Et id enchimi ſicci qd̓ eſt in humido hmōi lauabili mundabili acris aque cōmuni erit naturaliter odor ip̄m odorabile ſeu odoratiuū. hoc eſt potētia olfactiua erit virtute tale quale ẜm actum eſt mediū ab odore alteratū. Terciūaūt videlꝫ enchimū humidū ſit pͥncipiū effectiuū odorum ꝓbat ph̓us habentia habētia odores tripl̓rPrimo in elementꝭ miſcibilibꝰ. ſcd̓o in mixtis foſſibilibꝰtercio in metallicis. In elementis ꝓbat. elemēta .ſ.ignis. aer. aqua. terra. qꝛ ſicca ſunt humida ſimpliciſiccitate humiditate per ꝯn̄s achima .i. ſine humidoꝯplexionali. ideo in ſua puritate accepta ſunt inodorabilia. cōmixta aūt aliquo odorabilia ſunt ſicut ptꝫ demari quod aliqualiter habet humidū enchimū. rōne humidi ſiccicōmixtoꝝ. Et ex eadē cauſa ſal eſt magꝭ odorabile qͣꝫ nitrū. eo eſt nitro humidius. ideo reſolubilius odorifeꝝ. Ab vtroqꝫ em̄ diſtillando effluere poteſtoleum. ſed abundantius a ſale qͣꝫ a nitro. qͣpropter etiaꝫſal eſt plus odoriferū nitro. Scd̓o probat in mixtis foſſibilibꝰ .ſ. de lapidibꝰ. Nam lapis ſaltem durus terreꝰvnctuoſus eſt odorabilis. Ligna aūt. quia enchimavl̓iter aliquid habent odoris. minus tamē aquatica. ꝓpt̓frigiditatē quā impeditur humidum agere in ſiccum.Tercio probat de metallicis que ſcꝫ ſunt metallata berartem vel que talia ſunt per naturam Nam quedā plusſunt alijs odorabilia. qꝛ quedam achima ſunt ſicut aurūqd̓ inodorabile eſt. Es aūt et ferrum odorabilia ſunt qꝛ bene cōmixta. cum em̄ humidum ſiccum in ip̄is adinuicem agendo faciant enchimū humidum. ideoſequens redduntur odorabilia plus omnibus metallisUerum quando exuritur humidū in eis tunc ſcorie eorum ex reſoluto inodorabiles fiunt. Argentum veroſtannum ſunt magis odorabilia qͣꝫ aurū lapides ſꝫ minus qͣꝫ es ferrum. qꝛ aquatica humida magis ſuntet ideo impeditur paſſio humidi ſicut in plantꝭ aqͣticis.F Enchimus ab en quod eſt in. chimꝰ ſuccoſitasAlij dicunt ab eu bonum. chimus. quaſi bona ſuccoſitas. pͥmum tamē appropriatius dicit̉ Sic de achimo.ab a quod eſt ſine ⁊c̄.¶F Iſidorus Nitrū a regione nitria egypti eſt dictuꝫex quo medicine fiunt ſordes corpoꝝ ac veſtium abluuntur. Huius natura multum a ſale diſtat. habetem̄ naturam ſalis. ſimil̓r oritur caneſcentibꝰ ſiccitatelitoribus.Uidetur aūt a quibuſdā fumalis euaporatio eſſe odor cōmunis exn̄s aeri terre. oēs dicunt ſuꝑ hoc de odore Quare et eraclitus ſic dicit ſi oīa entia fumus fiant nares vtiqꝫ diſcernant. Ad odores aūt oēs inferunt hi quideꝫtanqͣꝫ exhalatōem. hi vero ſicut euaporatiōem.hi aūt vtraqꝫ hec. Eſt autē vapor quidem humiditas quedam Fumalis vero exhalatio ſicutdictum eſt cōmune eſt aeri et terre conſtituituret ex illa quidē aqua ex hac ꝟo quedā terre ſpēs.Sꝫ neutꝝ hoꝝ videt̉. Uapor em̄ aq̄ ē. fumalis