Tractatus ſecundus

Et ẜm proportionē eam aut vt eo ꝙ magis velminus vnuſquiſqꝫ ē. ſiue ẜm numeros quoſdācōmixtiones ⁊ motus ſiue indeterminate. Quiāt delectatōem faciunt cōmixti. hi in nūerꝭ ſolūIn hac ſcd̓a ꝑte pͥncipali huius capituli ph̓s tractatde ſpēbus ſapoꝝ. Et diuidit̉ in duas ꝑticulas. In prima facit qd̓ dictū eſt. In ſcd̓a reprobat opiniones anti qͦrum de natura ſenſibiliū in cōmuni ⁊ ſpēaliter de ſenſuguſtus. Scd̓a ibi. Democritus. Prima ſubdiuidit̉ induas ꝑticulas. In pͥma oſtendit modum quo fiunt ſapores medij. In ſcd̓a enumerat ſapoꝝ ſpes. Scd̓a ibi.(Qꝭ qͥdē ergo pinguis) Quo ad pͥmā ꝑticulaꝫ igit̉ d̓tꝙ ſicut medij colores fiunt cōmixtione albi ⁊ nigri. ſic ſapores medij fiunt cōmixtione dulcis ⁊ amari. ⁊ hoc dupliciter. Primo ẜm debitā ꝓportōem in numeris ẜm naturam guſtus. cuiuſmodi ſunt ſapores delectabiles. ſiue ẜm indeterminatā ꝓportōem .ſ. ẜm abundantiā ⁊ defectum. Quotquot em̄ ſapores medij delectabiles ſuntguſtui illi reſultant ex extremis ẜm debitā ꝓportionē innumeris. Un̄ d̓t Albertus ꝙ ſignum illius eſt. qꝛ arscoqͥnaria ⁊ medicina qn̄ cōponunt ad delectatōnem velſanitatē numeꝝ ⁊ pondus doſim attendūt cōponentiūQui qͥdem ergo pinguis eſt dulcis ſapor.Amaꝝ vero ⁊ ſalſum fere idem ſunt. Ponticusvero ⁊ auſterus. ⁊ ſtipticus ⁊ acutus in medio.Fere em̄ eqͣles humidoꝝ ſpecies ⁊ coloꝝ ſunt.Septē em̄ amboꝝ ſpēs Si qͥs ponat ſicut rationabile liuidū nigrū aliqͥd eſſe. Relinquit̉ em̄flauum qͥdem albi eſſe quēadmodū vnctuoſuꝫeſt dulcis. puniceuꝫ vero ⁊ alurgon. ⁊ viride.Ryamiū in medio albi ⁊ nigri. Alij vero mixtiſunt ex his. Et quēadmodū nigꝝ eſt pͥuatio inꝑſpicuo albi. ita amarū ⁊ ſalſum dulcis in nutrimentali humido. Quare cinis amarus cōbuſtorū oīm Exhalatū em̄ eſt ex ip̄is potabile.In hac ſcd̓a ꝑticula enumerat ⁊ diſtinguit ſapores ꝓGc Auetat T Si lportionabiliter ad colores dicens ꝙ inter ſapores extremos ſapor pinguis eſt quaſi dulcis. hoc eſt vicinus dulci. ⁊ ſapor ſalſus eſt fere amarus. qꝛ ſibi vicinus. ponticꝰvero ⁊ auſterus. ſtipticus ⁊ acutus ſunt in medio Fereem̄ eedem ſunt ſpēs humidoꝝ ſeu ſapoꝝ (q̄ ſunt paſſiones humidoꝝ) ⁊ ip̄oꝝ coloꝝ. qꝛ ſeptē ſunt ſpēs amboꝝEt habent ſe hincinde ꝓportionabiliter ⁊ hoc ratōnabiliter. Quia ſicut in coloribꝰ liuidū ſe habet ad nigrum.ita in ſaporibꝰ ſalſum ad amaꝝ. Et ſicut in coloribus ſehabet flauum ad albū. ita pingue ad dulce. Et ſicut inmedio albi ⁊ nigri ſunt colores puniceus. id eſt rubeus.et alurgon. id eſt citrinus. ⁊ viride ⁊ kyamis. id eſt celeſtis ſiue blauius differenter ſe habentes ẜm diuerſamcōmixtionem. Sic etiam īter ſapores extremos ⁊ iā nominatos qui ſunt vicini extremis ſunt ſapores nominati medij. Et quēadmodū nigrum eſt pͥuatio albi in perſpicuo. ita amarū et quodāmodo ſalſum ſunt priuatiodulcis humidi nutrimentalis In ſignum cuius cinis cōbuſtoꝝ oīm amarus eſt. qꝛ quod dulce ⁊ potabile fuitexhalatum eſt in ip̄is.

De ſenſibili exterioriſeꝫDemocritus aūt et plurimi phyſiologoꝝ qͥcunqꝫ dicunt de ſenſibꝰ incongruiſſimū aliqͥdfaciunt. om̄ia em̄ ſenſibilia tangibilia faciunt.etem̄ ſi hoc taliter ſe habet manifeſtū ē ꝙ ⁊ aliorum ſenſuū vnuſquiſqꝫ tactus eſt. Hoc autē ꝙimpoſſibile ſit non difficile eſt diſcernere. Amplius autē cōmunibus ſenſuum omniū vtūturquaſi proprijs. Magnitudinē em̄ ⁊ figuram. etaſperū ⁊ lene. Amplius autē acutum ⁊ obtuſuꝫquod in glebis cōmunia ſunt ſenſuum etſi nonomniū. ſed viſus et tactus quare ⁊ de his decipiuntur. de ꝓprijs autē non decipiunt̉ velut viſus de colore ⁊ auditus de ſonis. Quidam aūtꝓpria ad iſta reducunt quēadmodū democritus. albū qͥdē ⁊ nigꝝ. hoc qͥdem aſperuꝫ d̓t eē fꝫꝟo lene eē. Ad figuras āt reducit ſapores Quāuis autē nullius vel magis viſus eſt om̄ia cōmunia cognoſcere. ſi ergo guſtus magis minima qͥdem certiſſimi ſenſus eſt diſcernere circavnūquodqꝫ genus. Quare ⁊ oportebit guſtuꝫet alia cōmunia ſentire maxime et figuraꝝ eſſediſcernentiſſimū. Amplius aūt ſenſibilia q̄deꝫom̄ia habent ꝯtrarietatē. velut in colore nigroalbum. In ſaporibꝰ dulci amaꝝ. Figura āt figure non putat̉ eſſe ꝯtrarium. Cui em̄ poligoniaꝝ circūferens ꝯtrariū. Amplius et figurisexiſtentibꝰ infinitis neceſſe eſt ſapores eſſe infinitos. Quare em̄ hoc qͥdem faciet ſenſum. hocvero nō faciet. De ſapore ⁊ guſtabili quidē igitur dictum eſt. Alie nāqꝫ paſſiones ſaporum ꝓpriam habent ꝯſiderationē in ph̓ia q̄ de plātisHic ꝯſequenter in ſecūda ꝑticula pͥncipali reprobatph̓us tres falſitates quas poſuerunt antiqui. ſcꝫ democritus ⁊ ſui ſequaces. Prima falſitas poſita a democri­ Pal.alreto ⁊ a plurimis alijs phyſiologis. qui ſcꝫ de ſenſibilibusloquuti ſunt ē. qui aſſerunt omīa ſenſibilia tāgibilia Qd̓ph̓us reprobat tali medio. Si om̄ia ſenſibilia eſſent tāgibilia. tunc vnuſquiſqꝫ ſenſuū eſſꝫ tactus quod impoſſibile eſſe nō eſt difficile diſcernere. qꝛ ſcꝫ tactus ſentit ꝑmedium intraneū. Alij p̄ter guſtum ꝑ extraneū. Scd̓a 2ª Iſ.xxjfalſitas eſt ꝙ idem nominati vtunt̉ ſenſibilibꝰ cōmunibꝰtāqͣꝫ ꝓprijs. Magnitudo em̄ ⁊ figura aſperū ⁊ lene acutum ⁊ obtuſum que pͥncipaliter in glebis terreſtribꝰ ſtꝭcōmunia ſunt ſenſibilia pluriū ſenſuum. Et ſi non oīmtamē duoꝝ ſcꝫ viſus ⁊ tactus. ⁊ his vtuntur tanqͣꝫ pro­ Orel. .prijs. Quod vtiqꝫ falſum eſſe oſtendit ph̓us virtualitduabꝰ rationibꝰ. Prima. qꝛ ſenſibilia propria vno ſenſuꝑcipiuntur per ſe. ſed ſenſibilia cōmunia iam nominatanō vno ſenſu ꝑcipiuntur. ergo ſenſibilia cōmunia diſtinguuntur a proprijs. licet em̄ ſenſibilia cōmunia iam nominata nō ꝑcipiantur equaliter ab omnibus ſenſibꝰ tn̄viſui ⁊ tactui ſunt cōmunia. Scd̓a ratio. Senſus circa anoſenſibilia propria non decipitur. ſed circa iſta nominataſenſibilia cōmunia ſenſus decipiuntur. ergo non ſunt