De eſſentia coloris. et eſſe duplici eiuſdem
nō nominat in ꝓpoſito vltimū corꝑis qd̓ ē ſuꝑficies ſꝫ nominat actū luminis qͥ actꝰ eſt velut extremū potētie ſueꝓprie q̄ eſt ꝑſpicuitas terminati corꝑis. vn̄ actus eſt velut extremū et finis ⁊ vltimū potētie. Alij aūt dicūt quēadmodū etiā cōiter dici ſolet ꝙ extremitas in dicta definitione nominet vltimū ꝑſpicuitatꝭ q̄ ſuꝑficial̓r ē extenſa et terminata in corꝑe vt ſit p̄dicatio material̓ qn̄ d̓r color eſt extremitas ꝑſpicui. qꝛ entitas coloris non eſt formaliter illud vltimū ꝑſpicuitatis terminate opacitateterreſtri. ſꝫ aliqd̓ reſultans ex incidentia luminis in ꝑſpicuo terminato corꝑis. Et qꝛ formalis illa entitas coloris in vltimo eſt ꝑſpicui ſicut vltimū ꝑſpicui in vltimocorꝑis. Ideo qn̄ d̓r extremitas ꝑſpicui nō regit̉ gtūs ille ex vi effectꝰ cauſe formalis ſed ex vi demonſtrationiseſſentie quo mō ꝓprietas regit ſubiectum. Ad ſcd̓mdd̓m ꝙ corpus verſus ꝓfundū ē ꝑſpicuū ⁊ coloratumẜm potentiā. ⁊ nō ẜm actū ſimpl̓r. ⁊ hec potentia reducitur ad actū ꝑ diuiſionē. qua fiunt diuerſe ꝑtes et diuerſa eaꝝ vltima ⁊ ꝑ ꝯn̄s ꝑſpicuitates. Dixi ſimpl̓r. qꝛ corpora q̄dā q̄ nō ſunt ſimpl̓r opacitate termīata ſꝫ ẜm qͥdilla ſunt quōlibet intus terminata actu. ſed non ſimpl̓rUn̄ d̓t de illis. p. in textu. ꝙ phantaſia de colore taliumnō eſt eadem ꝓpe et longe ſtātibꝰ. vt ſupͣ dictū fuit in expoſitōe textꝰ. qꝛ diſtantia facit apparenter ad diuerſitatem terminatōis. Ad terciū dd̓m ꝙ neganda ē ꝯn̄a.qꝛ accn̄s cū ſit dependens ad ſubiectū et plerūqꝫ a ſubiecto ſi ꝑfecte definiri debeat. definitōeꝫ eius ſubiectū etſubſtātia alterius generis ingredit̉ vel loco generis veldrn̄e. Loco generis ⁊ in recto qn̄ in ꝯcreto. loco drn̄e vero ⁊ in obliquo ſi abſtractīe definiat̉ Ad quartū dd̓mLicet oē corpus ſit terminatū ꝑ terminos ſue magnitudinis ſcꝫ determinate ſicut mixta ꝑfecta ⁊ multa ſil̓ia. vſindeterminate vt ignis aer et aqua. q̄ ꝓpterea dicunt̉ eēinterminataꝝ dimenſionū termīatōe .ſ. determinata. nōtn̄ oīa ſunt terminata opacitate terreſtri. ⁊ ꝓpterea nonfruſtra addit̉ ꝑticula illa. corꝑis termīati vl̓ determīati.Quartum dubium eſtUtꝝ oīa tā ſimplicia qͣꝫ mixta ſint colorata. SolutōLicet oīa corꝑa colore ꝑticipent. nō tn̄ oīa ſunt colorataſed aliqua. Et hoc inequaliter. Primū pꝫ ex dictis. ſupͣScd̓m ptꝫ Nā aer ⁊ ignis ꝓpter nimiā ſuā ꝑuietatē inſua ꝓpria natura accepti et ꝓpter defectum opacitatis ꝑſpicuitatē terminātꝭ. nō ſunt colorati neqꝫ lucidi Ignisem̄ in ꝓpria materia nō lucet neqꝫ aer. licet poſſint amboilluminari extrinſeco lumine. nec ſtꝭ etiā colorati. Dixiin ꝓpria natura et materia. qꝛ ignis in materia aliena vtin flamma ⁊ carbone vel hmōi vtiqꝫ colorat̉ vel potiꝰ lucet. Et ſil̓r aer ſui inſpiſſatōe ꝑ noctis frigiditatē in oriente a quo defuit diu ſolis calor afficit̉ lumine ⁊ coloratus apparet. ⁊ qꝛ qn̄qꝫ hꝫ in ſe diffuſa ꝯbuſta ꝑſpicua afrequēti p̄cedentiū dieꝝ calore. iō videtur coloris aurei.Aqua etiā in ꝓpria natura ⁊ corꝑa celeſtia ꝓpter ſue diaphaneitatis maiorē denſitatē qua lumen tenent lucideapparent. nō tn̄ colorate ꝓpt̓ opacitatis carentiā ꝑſpicuttatē terminantis. Quapropt̓ ſola terra inter corꝑa ſimplicia d̓r eſſe colorata. lꝫ nō lucida. Mixta ꝟo ꝓprie ſuntcolorata nō ſolū vno colore. ſꝫ ẜm oēs colorū ſpes et hocꝓpter multiformē diſpōem cōmixtionis eoꝝ ex ſimplicibus. Et ſunt colores in mixtis vere ꝑ ſolidā exiſtentiāet nō mutabilit̓ et phātaſtice ſicut ſunt in quibuſdā ſim-
plicibꝰ alteratꝭ aliqͣliter vt dictū eſt. Nā in talibꝰ colores nō eodē mō apparēt ꝓpinqͥs ⁊ remotis. nec ꝯſiſtuntꝑmanēter ſicut in mixtis. vt pꝫ de coloribꝰ Iridis ⁊ halonis qͥ apparent in aere vaporabiliter ꝯdēſato In mixtꝭꝑfecta ſaltē mixtione ſunt colores ſtabiles et veri. equaliter ꝓpe ſtantibꝰ ⁊ longe ſtantibꝰ apparētes. Ueꝝ tn̄ cōtingit in mixtis colores ꝑ accn̄s variari ſeu mutari dupliciter. Primo ꝓpter politurā ꝑtiū extremaliū et leuitatēſuꝑ talia em̄ lumen incidens ꝯſtituit ſplendorē potiusqͣꝫ colorē. Scd̓o. qꝛ lumen ſuꝑ hmōi incidens ꝑ mediūꝑſpicuū vtrūqꝫ coloratū vel terminatū afficit̉. Et ꝓpterhoc lumē ſolis incidens ꝑ nubem aquoſam generat colorem viridē et ꝯn̄r penetrans ſuꝑ parietē ꝯſtituit colorem in pariete īmo ſi incidat amplius ꝑ plantas ꝯſtituitſil̓itudinē plantaꝝ viridiū in pariete. Ex defectu etiamluminis fit q̄dā remiſſio coloris a ꝑfectōe ſui actus. Nātꝑe eclipſis ſolis corꝑa vehemēter alba palleſcūt Et fugentē hn̄tia albedine in lumine ſolis pallida apparēt adlumē lune. īmo penitꝰ deficiēte lumīe ẜm opinionē Alberti mutat̉ color in pͥuatōem. lꝫ nō in oppoſitū habitū.Secꝰ de mixtꝭ īꝑfectꝭ. qꝛ in talibꝰ plerūqꝫ nō ē color ꝑmanēs ⁊ verꝰ. ſꝫ phantaſticus et nutans ſicut in aerecondenſato aliqualiter. vt dictum eſt.Quintum dubium eſtAn color ſit qualitas ſimplex. Et videtur ꝙ nonqꝛ ex actu ⁊ potētia cōponit̉ .ſ. ex lumīe ⁊ ꝑſpicuo. Solutio Color etſi ſit qͣlitas ſimplex. Nō eſt tn̄ qualitaspͥma. Primū ptꝫ. qꝛ om̄e accn̄s eſt ſimplex Sed colorēaccn̄s. qꝛ ē qualitas. gͦ eſt qualitas ſimplex. Maior pꝫ.qꝛ ſi accn̄s eēt cōpoſitū ex materia ⁊ forma tūc eēt ſub̓a.quicqͥd em̄ hꝫ materiā ex qͣ. ꝑtē ſui. ē ſub̓a ꝑ ſe ſubſiſtēsPreterea Oīs forma eſt ſimplex. color eſt forma accidentalis. gͦ eſt ſimplex qualitas. Scd̓m ptꝫ. qꝛ ex pͥmisqualitatibꝰ dependet videlicꝫ ꝓxime ex lumine ⁊ ꝑſpicuo. quōlibet etiā depēdet ex qͣlitatibꝰ elemētaribꝰ. ẜmꝙ ſua mixtione variāt naturā diaphani qd̓ ē ꝓximū materiale coloris. Ex qͦ pꝫ ꝙ nō oīs qͣlitas ſimplex pͥmaē Sꝫ q̄libet pͥma qualitas eſt ſimplex. quapropt̓ ſe hn̄tſicut ſuperiꝰ ⁊ inferius. Licet em̄ qualitas q̄libet nō ſitſimplex ſimplicitate ꝑ ſterilitatē q̄ excludit virtutis fecūditatē. qꝛ ſic ſolū qͣlitates pͥme ſunt ſimplices. Sunt tn̄oēs ſimplices ſimplicitate excludēte cōpōeꝫ. q̄ ē ex eſſentialibꝰ ꝑtibꝰ totū aliqd̓ ꝯſtituentibꝰ. ¶ Ad rōem in op Ad 3ēmpoſitū factā. Qd̓m ꝙ neganda eſt ꝯn̄a. qꝛ nō oē illud ecōpoſitū ẜm eſſe) inquit Albertus in cōmento) cuiuseſſentia fluit ex pluribꝰ. Quelibet em̄ forma dans eſſe ⁊ſpēm fluit a pluribꝰ q̄ ſunt pͥncipia in eodē genere p̄dicamenti. ⁊ tn̄ ē ſimplex forma ſpecifica ſicut humanitasq̄ eſt ex ſubſtātia ⁊ intermedijs generibꝰ oībꝰ ⁊ drn̄tijs.Nec tn̄ eſt cōpoſita hoc mō cōpoſitōis quo dicimꝰ cōpoſitum eſſe hoc aliquid in natura ſicut hunc hoīeꝫ Eſtetiā drn̄a ſimplex ⁊ tn̄ exit a genere et ſuꝑioribꝰ generibꝰet differentijs. Aliqͥd em̄ eſſe ex aliquo nō facit cōpōeꝫſimpl̓r. ſꝫ facit eſſe magis determinatū. Et iō rōnale nōeſt magis cōpoſitū qͣꝫ ſenſibile. lꝫ ſit magis determīatū.qꝛ paucioribꝰ ꝯuenit. Et tales forme potential̓r habētin ſe virtutes eoꝝ ex qͥbꝰ ſunt. lꝫ nō cōponant̉ ex naturisdiuerſis. Patꝫ igit̉ ꝙ nō ſequit̉. Color ē ex ꝑſpicuo terminato ⁊ lumine. gͦ ē cōpoſitꝰ. qꝛ color nō cōponit̉ proprie ex diaphano ⁊ lumine tāqͣꝫ ex ꝑtibꝰ eſſentialibꝰ qͦꝝ
C 1