Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

opmniones quattuor.De bilionis modo

non retineret niſi tantū eſſet ex carne ſolida dura terreſtri. talis aūt caro maxime eſt nature terreſtris. Habettactus organū excellentiſſime circa cor. qꝛ cor excellentiſſime tāgit. eo eſt fons tactiue virtutis. Et ſic etiam dicitur de organo guſtus ẜm quidā tactus eſt. al̓s ẜm ēdiſcretiuus ſapoꝝ ſic habet linguā pro inſtrumēto Epilogando ergo cōcludit de ſenſitiuis partibus ſiue de organis ſenſuū dictum eſt hoc modo.Nouet queltio cirta ieEtum nunc expoſitū. Utrū viſus habeat fieri extramittendo vel intus ſuſcipiendo. Et videt̉ extramittēdo. Quia ſi ſolū fieret intus ſuſcipiēdo ſufficeret ad aliqͥd videndū aꝑtio oculi. cuiꝰ cōtrariū experimur. Nam volētes a remotis quippiā videre vl̓al̓s acute. aliquo claudimus palpebras velādo conſtringimus oculū quaſi faceremꝰ conatū ad aliqͥd ab oculo emittendū. Scd̓o. Si viſio fieret intus ſuſcipiendoergo a colore pateret̉. ꝯn̄s eſſet color qͣlitas actiua qd̓falſum eſt Tercio. Multa aīalia vt catti. veſꝑtiliones.lupi. de nocte vident. viſio fit extramittēdo. Quarto. Uiſio eſt actio. actio aūt fit emittēdo. intus ſuſcipiendo Quinto. Oculi mulierū menſtruū patientiū etbaſiliſci infectiui ſunt. fit viſio extramittēdo. Sexto.Apparet a ſigno. de mane exꝑgefactus ſubito anteqͣꝫ totū humidū ab oculis recedat vidēs. videt ab oculisſuis dirigi radios qͣſi igneos. Illi aūt radij ſunt lumen aboculis diffuſum. viſio fit extramittēdo In oppoſituꝫarguit̉ ſic. Si viſio fieret extramittēdo lumen viſibile aboculis. tūc plures ſimul iuncti melius viderēt vno tm̄. qꝛa pluribꝰ cōiunctis oculis maius lumen diffunderet̉. Sedhoc euidēter falſum eſt.. ⁊c̄. Pro rn̄ſione ordinanturduo diſcurſus. Quoꝝ pͥmi Prima ꝓpoſitio eſt hec.De viſionis quadruplex inuenit̉ ph̓orūopinio Scd̓a Quaꝝ due dicūt viſionē fieri extramittēdo. relique vero intus ſuſcipiendo.Cōcluſio Igit̉ poſt triplicē antiquoꝝ ſententiā Areſtoteles ponit opinionem ꝓpriam Patet totus iſte diſcurſus ſimul. vt refert Auicēna Auerrois Hali in ꝑſpectiua ſua qͣttuor inueniūturantiquoꝝ opiniones de viſionis. Quaꝝ due ſcꝫ Platonis Empe. aſſerūt viſionē fieri extramittēdo. Alie ātdue ſcꝫ Democriti Areſto. viſionē dicūt fieri intus ſuſcipiendo. Et ſicut oīno Empe. platōne ꝯcordat. itanec Democritijs areſto. Un̄ pͥma opinio Empe. antiquiſſima dixit viſum eſſe de natura ignis a quo continueemittit̉ lumē. ſufficiēs ad oīm viſibiliū diſcretōem ſeu manifeſtationē. Et lumē ab om̄i lumīoſo egrediat̉ ſub figura pyramidis. dicebat idē Empedocles. tot egrediant̉ pyramides ab oculo vidētis. qͦt videt viſibilia. et baſim poſuit in rebꝰ viſis. conū aūt in oculo vidētis Adiūxitetiā. om̄i homini in terra habitāti appareāt ſex ſignaſub ſe habēt totū hemiſperiū. ab oculis cuiuſlibet videntis egrederet̉ pyramis lumīs que repleret totū hemiſperiū. ſufficiēs ad cōtuendū oīa viſibilia. Inſuꝑ qꝛ pyramidalis figura deſcribi p̄t niſi in corꝑe. cōceſſit lumen aboculo egrediēs eſſe corpus. Et linee extenſe ẜm rectitudinē huius corꝑis eſſent radij viſuales ſint partes

corꝑis pyramidalis radioſi. et ꝯn̄s corꝑa. Preterea dixit amplius. in medio pyramidis viſualis eſſet vnꝰ radius mobilis cadēs a puncto oculi centrum baſis pyramidis vocat̉ a ph̓is ſagitta. Alia aūt oīa cōfuſe vidēturEt in hāc opinionem directe ꝯſentit Euclides. poſteamulto tꝑe Iacobꝰ achindeus multas demōſtrationesde viſu ſuꝑ hāc opinionē fundauerūt. Sunt etiā nōnullilatinoꝝ in eiuſdē opinionis incidūt ſententiā. Oēs em̄in hoc cōueniūt nihil ſenſibiliū formaꝝ eſt in aīa. ſed ſicut ſpūs lumīoſi in corꝑe diſcurrētes vehunt virtutē aīead diuerſas ꝑtes corporis. ita viſuales radij pyramidaliter ꝓtenſi vſqꝫ ad viſibile vehunt virtutē viſiuā vſqꝫ adrem viſam vt diſcernat radios accipiēdo formas radioꝝ. Plato aūt in Thimeo vt explanat Calcidius conuenit in hoc Empe. qꝛ dixit viſum eſſe igneū et viſionēfieri extramittēdo. ſed ſimpl̓r. qꝛ dixit lumē oculiſufficiēs ad oīm pyramidū impletione que diriguntur aboculo ad viſibilia. Dixit em̄ emitti vnū ſimplicē radiuꝫa lumīe oculi illū cōiungi lumini obuiā ſibi venienti. etin aere miſceri. ſic hoc obuiū lumēdixit radiū illū ſimplicē diſgregari pyramidaliter. tandē fortius lumē exterius totū hemiſperiū cōtuendū poſſe ſufficere. Et qͥain tenebris deficit lumen exterius. dixit in tenebris radiū illū a ſui pyramnidali diffuſione deficere. licet ꝓprieextinguat̉. Dixit etiā om̄ia ſenſibilia eſſe in aīa radiosviſuales tangētes viſibilia vehētes virtutē viſiuaꝫ vſqꝫad res viſas excitari ip̄am aīam. vt cōuertat̉ ad ip̄a ſenſibilia que ſunt apud ip̄am recōdita ẜm naturā. Sagittāetiā viſiuā in medio pyramidis poſuit (qua fit de re viſibili certificatio) ſicut Empe. Inſuꝑ poſuit mediū eſſe nccāriū ad viſione. ꝓpter forme viſibilis ſpūalizationē. Sedꝓpter receptōem pyramidis ꝑfectā p̄t deſcribi niſi inſpacio aliqͣliter diſtenſo. Poſuit etiā cuꝫ Empe. radiuꝫ etlumē eſſe corꝑa eodē motiuo. Et ẜm oēm verticationēoculoꝝ egrediant̉ pyramides multe vt ſit ꝑfectior viſuset egrediat̉ lume a ſpū lucido viſiuo ( eſt in anteriorite cerebri) neruū obticū ad oculū ex lumīe oculoqͣꝫ ex lāpade effundit̉ tunicas oculi (que ꝑuie ſunt) ſicutegredit̉ lumen lāpadis vitrū vel pelleꝫ. Cōueniūt ergoPlato Empe. in hoc virtus viſiua ab oculo vehat̉radium vſqꝫ ad rem viſaꝫ ibi ſentiēs. aut ſimpl̓r. ſicut dixitEmpe. aut ẜm excitatōnem ſicut placuit platōni. Et vtſic Alphorabius Galixtus Orpheus huic erronee opinioni adheſerūt adeo dixerūt aere ſentiētē Duaꝝaūt aliaꝝ opinionū dicentiū viſionē fieri intus ſuſcipiendovna fuit Democriti. alia Areſtꝭ. Opinio democriti fuit forma viſibilis eſſꝫ decurſus quidā viſibilis ad oculosita materiale aliqd̓ reſolueret̉ a re viſa veniret ad ocu in oculi exteriori ſuꝑficie depingeret̉. Et ſic viſuꝫ dicebat quendā tactū. acſi diceremꝰ ſuꝑficies ꝯtinēslorē figuraꝫ ſolueretur a re viſa ad oculos deueniret.Hāc aūt reſolutiōem oīno de re nihil minuere dicebat. eo ſuꝑficies nihil hꝫ ſpiſſitudinis. qͣpropter ablata ſuperficie ab oculo nihil dixerunt eſſe deꝑditū de corꝑe. Un̄ iſteDemocritus dixit nihil āplius reqͥri ad viſum niſi imago ſuꝑficialis a re reſoluta decurrēs depingeret̉ in exteriori tunica oculi que cornea vocat̉. que eſt polita ſicut ſpeculū In qua tunica plato dixit eſſe virtute viſiuā oculi. eo idem plato dixit eſſe oculū aīatū. ſpeculuꝫ dixit videreſi eſſet vis ſiue poteſtas vite in ſuꝑficie ſpeculi. Areſtoteles aūt oēs has opiniones deſtruxit dices viſibile ẜm eſſeſpūale intētionale primū effici in medio. poſtea in ocu-

B i.