De organis ſenſuū ſcd̓m opinionē antiquorū

extra diſſiliens quantū magis expaſſum fueritilluſtrat per veluꝫ domitis radijs qͦd in meringis conculcatū antiquū lumē ſubtilibus lineisdiffunditur circulo ꝑ pupillā que aque quideꝫꝓfundū reuelauerunt circūfluentis. lumen aūtextra ꝑuenit qn̄ magis expaſſum fuerit. Aliquādo qͥdem igitur ſic videre ait. Aliquādo auteꝫdefluxionibus his que ab his que videntur¶ Hic ſpēaliter oſtendit ph̓us inſufficientiā dicti Empedoclis. Nam Empedocles videt̉ eſtimare ꝙ viſio fiatemiſſione luminis ab oculo ſicut a lucerna corporis. Itaꝙ ſicut per noctem tempore hyemali ambulare volēs p̄parat lucernam per cuius pellem lumen ignis diffundit̉ſine extinctione eius que poſſet fieri per ventorum impetus. ⁊ tanto amplius illuminat quanto amplius diffunditur. Sic etiam natura animalis videntis oculum tanqͣꝫlucernam parat. per cuius meringā ſeu tunicas antiquūinculcatum ⁊ velatum lumen ignis ſubtilibus radijs ſiue lineis viſualibꝰ diffunditur que linee viſuales diffunduntur per totum circulū oculi. intus illuminātes ⁊ reuelantes profundū aque. circūfluentis in oculo inter tumcas certas. Et quanto hoc lumen magis expaſſum fuerit tanto fortius ad extra illuminat. vnde nō ita clare adextra illuminat acſi non eſſet lumen huiuſmodi per tunicas oculi velatum. Et quāqͣꝫ Empedocles ſic dixerit tamen aliouādo dixit viſionē fieri defluxionibꝰ quibuſdaꝫa rebꝰ viſibilibꝰ. Et ita opinio Empedoclis videt̉ inſufficiens. qꝛ ſibi ꝯtradicit. Dixit em̄ viſionē aliqn̄ fieri extramittendo. vt dictū eſt. Aliqn̄ vero intus ſuſcipiendo.Democritus autem quoniāquidē aquā dixit eſſe bene dicit. Ꝙ autem putauit ipſum videre illā eē apparitionē non bene. Hoc autem accidit quoniā oculus leuis eſt et eſt non in illo ſicut in vidente. paſſio enim refractio eſt. Sedomnino de apparentibꝰ et de refractione nondum ipſi manifeſtū erat vt videtur. Incōgruūautem erat et non ſuperuenire ipſi dubitare qͣre ſolus oculus videt. Nullum autem aliorumin quibꝰ apparēt idola Ꝙ viſus nanqꝫ eſt aque.verū qͥdem. nō tn̄ accidit videre ẜm ꝙ aqua eſtſed ẜm ꝙ eſt perſpicuū. quod etaque et aeri cōmune eſt. Sed magis ſeruabilius eſt aqua aere ⁊ magis ſpiſſum. Quare pupilla et oculusaque ſunt. Et hoc eſt quod in ipſis operibꝰ manifeſtum. Uidetur enim aqua ꝙ diſcurrit corruptis oculis et in om̄ino nouiter formatis frigiditate excedens et claritate. Et album oculiin habentibus ſanguinē pingue ⁊ craſſuꝫ propter hoc eſt vt permaneat humidū et incoagulatum. et ideo corpus minime rigens eſt oculusNulli em̄ quod infra palpebras eſt vnqͣꝫ riguitAnimaliū vero que ſine ſanguine ſunt dure pellis ſunt oculi. et hec facit protectionem¶ Hic ꝯn̄ter quantū ad pͥncipalē partē huius capl̓i reci

tat et reprobat opinionē Democriti quantū ad aliquidet quantū ad aliquid approbat dicens. ꝙ Democritusin hoc ꝙ dicit naturaꝫ oculi a dominio eſſe de natura acbene dixit. In hoc autem ꝙ putauit ꝙ ipſum videre peroculū nihil aliud eſſet niſi apparitio ſeu pictura forme ſenſibilis ſcꝫ in exteriori pelle oculi que cornea vocatur. ⁊ qhec figura ſeu forma eſſet qͥdam defluxus ꝑ aliquod ſubſtantie rei viſibilis non bene dixit. Scd̓m primo probatph̓us tali medio. Quia ꝙ in oculo rep̄ſentet̉ forma viſibilis quaſi in ſpeculo nō conuenit oculo ẜm ꝙ eſt inſtrumentum et organū videndi ⁊ vt in vidēte. Sed eſt in eo vtin corpore leui. ⁊ eſt cauſaliter refractio viſibilis forme ſeupaſſio quedam ꝑfectiua in oculo facta ꝑ refractioneꝫ forme viſibilis. De qua nondum Democritus ſufficiētercertus fuiſſe videt̉. Talis autē apparitio forme viſibilisper refractōem non eſt viſio. Quia ſi ꝑ hmōi apparitionem viſibilis in oculi exteriori tunica fieret viſio tūc nōſolum oculus videret. ſed etiam alia om̄ia in qͥbus idolaapparent. qd̓ falſum eſt. Non eſt ergo ipſum videre ſiueviſio. apparitio forme viſibilis in exteriori oculi tunica q̄cornea dicit̉. Primū autē dictum Democriti ꝙ oculusſit de natura aque a dominio d̓t ph̓us veruꝫ eſſe nō ẜm ꝙaqua. ſed ẜm ꝙ aqua eſt ꝑſpicuū perſpicuitate ſpiſſa ⁊ cōſeruatiua forme ſeu ſpēi viſibilis. qualis non eſt in aere. licet aeri ⁊ aque igni ⁊ celo ꝑſpicuitas ſit analogice cōmunis. Qꝭ aūt ſit de natura aq̄ a dominio hoc manifeſtumeſt ex operibꝰ ⁊ paſſionibꝰ eius. Quod ꝓbat ph̓us tribꝰſignis. Primū eſt ex corruptis oculis ex inciſione tunicarū eius aqua effluit. Idē aūt eſt principiū cōſtitutionis ⁊reſolutōis. Scd̓m ſignū eſt. qꝛ in embrionibꝰ nouiter formatis. in loco oculoꝝ videtur aqua frigida ⁊ clara. Terciū ſignū eſt. quia albumē oculi in habentibꝰ ſanguineꝫ eſtpingue ⁊ craſſum vt cōſeruet humidū cryſtallinū in quoeſt virtus viſiua abſqꝫ ꝯgelatione qͣ diminuit̉ ꝑſpicuitashumidi vel viſus. pinguēdo em̄ rōne ſue caliditatis humidū oculi a congelatione p̄ſeruat. Et iō nulli vnqͣꝫ qd̓infra palpebras eſt riguit. Aīalia aūt que ſunt ſine ſanguine oculos habētia dure pellis duriciē habēt pellis ad protectionē humidi a cōgelatione.Irrationabile vero eſt om̄ino exeunte quodam viſum videre ⁊ aut extendi vſqꝫ ad aſtraaūt quodā tenus prodeūte quaſi coadherere ſicut qͥdā dicunt Iſto em̄ melius eſt in principiocōiungi oculi. Sed ⁊ hoc ſtultuꝫ. Quid em̄ eſtcōiungi lumen lumini vel qūo poſſibile eſt hocnon em̄ quodlibet cōiungitur cuilibet et interius exteriori quoniā meringa intereſt¶ Cōſequēter in tercia ꝑte pͥncipali huius capl̓i reuertit̉on̄dendo ꝯtra platonē ⁊ empe. viſionē nō fieri extramittēdo. Et hoc tali medio. Si viſio fieret extramittēdo vl̓gͦ fieret extramittendo ſimpl̓r ꝑ emiſſionē lumīs vſqꝫ adrem viſam ſicut videt̉ dixiſſe empedocles. vel ad certumſpaciū ſolū. ſicut videt̉ dixiſſe plato. Nullū hoꝝ dici pōt.Nō pͥmū. qꝛ cū videamus aſtra oꝑteret lumē egredi aboculo vſqꝫ ad aſtra. qd̓ irrōnabile eſt. ⁊ impoſſibile. maxime ẜm eos qͥ dicūt lumē eſſe corpus. Sil̓r ſecundū eſt incōueniens. Quod ſic ꝓbat. quia melius eſt ꝙ lumen exterius ꝯiungeret̉ interiori ſtatim in pͥncipio vel in etremitate oculi quemadmodū Democritus poſuit formam