aīalibus diſciplināꝑticipantibus cōferūt
¶ Ad ſcd̓m dd̓m ꝙ viſum magis diligimus nō eſt. quiavl̓r ad cognitionē vtilior ſed ꝑticularit̓. qꝛ ſcꝫ res certasqͣs cognoſcimꝰ ſeip̄is on̄dit ⁊ nō ſignā reꝝ tm̄. Un̄ dicitOuidiꝰ. Segniꝰ irritāt animū īmiſſa ꝑ aures. Quaꝫoſunt oculis ſubdita fidelibꝰ. Et hoc verum eſt quādo auditus ſecum non fert probationem.Septimū dubium eſt.Utrū oīa corꝑa colore ꝑticipāt. ¶ Et videt̉ ꝙ nō. qꝛ nōoīa corꝑa ſtꝭ colorata. cū color ſit paſſio mixti. multa aūtſtꝭ ſimplicia corꝑa p̄ter mixta ¶ Sol̓o. fic. vt dictuꝫ eſt intextū. Cuiꝰ rō ē. qꝛ vt infra patebit lumē eſt coloris ſubſtātia ſeu hypoſtaſis. ⁊ iō vnūqd̓qꝫ tantū ꝑticipat de colore qͣntū ꝑticipat de lumīe. cuꝫ gͦ oībꝰ corꝑibus talis luminis ꝑticipatio aliqͣliter cōuenit rōne diaphaneitatꝭ oībus corꝑibus analogice cōis. oīa corꝑa colore qͦdāmo ꝑticipāt. Licet gͦ oīa corꝑa ꝓprie nō dicant̉ colorata tamēoīa colore ꝑticipāt inqͣntū actu diaphana ſunt et vt ſic ꝑdiaphaneitatē efficiunt̉ luminis (qd̓ eſt coloꝝ ſub̓a) ꝑticipia. Et ꝑ hoc pꝫ ſolutio ad rōem in ꝯtrariū factamOctauum dubium eil̓.Utrū vnūqd̓qꝫ noīm ſymbolū eſt ¶ Sol̓o. ſic. Dupl̓r .ſ.ex ꝑte rei a cuiꝰ ꝓprietate nomē inſtituēs afficit̉ q̄ ſepe etiāin noīe reſonat. ⁊ ex ꝑte loquētis ⁊ noīe inſtituto vtētisqꝛ nomē inſtrumentū ꝟtutis interp̄tatiue eſt. q̄ eſt virtnatural̓ operās ꝑ inſtrumēta naturalia q̄ eſt virtꝰ imaginatiua cū inſtrumētis naturalibꝰ ad vocis formationē reqͥſitis. Un̄ nomē cū imaginatōe et intentōne ꝑ legittimainſtrumēta format̉. Et ꝓpter hoc ſermo ex noībꝰ integratus ē inſtrumētū qͦ ſcīa vel ꝯceptus docētis ſiue loquentis trāſfert̉ in aīam diſcipuli vel audiētis. Et ꝑ hoc ſymbolū ſeu hāc noīs virtutē btūs Hieronymꝰ in ꝓlogo ſuper geneſim in noībꝰ energiā aſſerit dicens Hꝫ neſcio qͥdlatētis energie viue vocis actus q̄ in aures diſcipuli deauctoris ore trāſfuſa fortius ſonat. Huiꝰ aūt ſymboluꝫduplex. ab alijs d̓r vita duplex vocis ſeu noīs. vt ſymbolū pͥmū vita pͥma. ⁊ ſcd̓m vita ſcd̓a. et iō nomē ſcriptummortuū d̓r vita ſcd̓a. licet nō vita pͥma. et d̓r ad repn̄tandū inefficaciꝰ. Ex qͦ patꝫ inſufficiēter qͦſdā dicere noīa exnudo pacto ſignificare Iā em̄ on̄ſum ē noībꝰ ineē duplexſymbolū. ꝑ qͦꝝ pͥmū ẜcant ad placitū. ⁊ nō ad nudā volūtatē. ſꝫ regulata rei ꝓprietate ꝑſuaſibiliter. ⁊ nō ꝓbabilit̓.neqꝫ nccāario inſtituentē inclinate. Per ſcd̓m vero qͦdammo ẜcant naturaliter. qꝛ affectū ip̄ius audientis qͦdāmōnaturalit̓ excitāt vt ẜcationi noīs ad plurimū ẜcatis vigilātius intēdat. Un̄ ſicut ꝑ ſymbolū pͥmū. nomē immutat intellectū. ad auditū ꝯuerſuꝫ. ⁊ de ſymbolo qͦ ad placitū nomē ẜcat inſtructū. Ita ſymbolū ſcd̓m īmutat affectū. mediāte intellectu ad auditū ꝯuerſuꝫ. Quapropterad affectū ſpēaliter generandū ſtꝭ diuerſi modi ꝓnūciandi ⁊ cantādi et ſuꝑ vna ſyllaba. ꝓpter hͦ qn̄qꝫ diuerſa ⁊ lōga neumata multiplicant̉ Hinc etiā d̓r Orpheus dixiſſePrīcipes me ad ſua cōuiuia vocāt vt ex me delectentur.Ego aūt delector ex eis. qꝛ qͦcunqꝫ voluero eoꝝ aīos inflectere poſſum. Et qꝛ nō eqͥ aꝑte noīa a ꝓprietatibꝰ īponunt̉ nō eq̄ rōnabilit̓ ꝑſuaſiue ẜcāt. Et qꝛ nō eq̄ etiā pronunciant̉ nō eqͣliter audiētes naturaliter afficiuntNonum oubrum el.Quare ſurdi a natiuitate nccārio ſunt muti. ¶ Sol̓o nō
ꝓpter impotentiā virtutis interp̄tatiue quā qͣntum adoīa naturalit̓ ſibi citra habitū ꝯpetentia pn̄t habere ꝑfectiſſimū. Sꝫ ꝓpter hͦ quia cōionē nō hn̄t in auditu vocūſaltē ad placitū ẜcantiū Iō qͦ ad hmōi voces ad plurimūẜcātes ſunt muti. talis em̄ cōio fit ꝑ auditū qͦ inſtruimurſuꝑ ẜcatione noīm ⁊ informamur de idiomatibꝰ diuerẜ.Un̄ ſi qͥs nunqͣꝫ voces ẜcatiuas vnius vel alterius idiomatis audiēdo ꝯſuetudīe vel al̓s didiciſſet. eſſꝫ oībꝰ mutus qͣntū ad voces ad placitū ẜcatiuas. ad oēs nō idemẜcātes. Oīs gͦ ſurdꝰ a natiuitate ē mutꝰ. ſꝫ nō ecōuerſo.qꝛ a natiuitate deficiēs in līgua ē mutꝰ. ſꝫ nō ſurdꝰ nccāⁱDecimum duptum eſtAn prudētia poſſit ineē aīalibꝰ rōne carentibꝰ. ¶ Sol̓o.Diſtinguēduꝫ eſt de prudētia. Quia prudētia accipiturvno mō ꝓprie ꝓ habitu cōſiliatiuo et deliberatiuo de medijs ad alique fine. Et hoc mō ſolū ꝯpetit rōem hn̄tibusAlio mō accipit̉ cōiter ꝓ naturali qͥdā diſpōne q̄ ineſt aliquibꝰ noticia pn̄tiū p̄teritoꝝ. ⁊ qͥdaꝫ futuroꝝ inſtinctus.Et hoc mō prudētia brutꝭ ꝯpetit. ⁊ maxīe illis attribuit̉q̄ ex inſtinctu nature circa futura ſibi de nccārijs ꝓuidētEt ſic d̓t ſapiēs ad pigrū. Surge piger ⁊ a formica diſceprudētiā. Un̄ deficit ⁊ prudētia aīalibꝰ brutis rōne carētibꝰ quantū ad verā rōem prudētie. noticia ſcꝫ futurorū.et perfecta collatio p̄ſentiū preteritoꝝ ⁊ futuroꝝ ad inuicem in ordine ad aliquem finemIn quibꝰ aūt hn̄t fieri corporis inſtrumēta.Nūc qͥdē q̄rūt ẜm elemēta corpoꝝ. Nō potentes āt qͣttuor qͥnqꝫ exn̄tibꝰ coaptare capiunt deqͥnto. Faciūt aut oēs viſum ignis qͥa paſſioniscuiuſdā ignorant cām. Conſtricto em̄ et motooculo videtur ignis lucem. Hoc autē in tenebris videtur accidere aut palpebris ſuꝑuelantibus. fiunt em̄ tunc tenebre.¶ Iſtud ē ſcd̓m ca. huiꝰ tractatꝰ In qͦ poſtqͣꝫ ph̓s reſumpſit ea q̄ ſunt neceſſaria ad p̄ſentem cōſiderationē de virtutibus ſenſitiuis. Cōſequēter accedit ad principale ꝓpoſitum applicādo ſenſus cōſiderationē ad corꝑalia organaEt ita in hoc capl̓o determinat de organis ſenſuū exterioꝝ ẜm opinionē ātiqͦꝝ. In ſequēti vero vt ſupͣ dictū eſtẜm opinionē ꝓpriā Et diuidit̉ in tres ꝑtes pͥncipales Inprima recitat ⁊ reprobat opinionē Platōnis ⁊ Empedoctis. In ſecunda opinionē Democriti. In tercia ſpecialiter reuertit̉ oſtēdendo contra Platōne ⁊ Empedoclemviſionem non fieri extramittendo. Secūda ibi ¶Democritus aūt) Tercia ibi (Irrōnabile videt̉) Prima ſubdiuiditur in duas. In pͥma opiniones Platōnis ⁊ Empedoclis recitat. In ſecūda eas reprobat Secūda ibi (Habet aūt dubitatōem) Quantū igit̉ ad primā ꝑticulā d̓tph̓s ꝙ antiqui et maxime Platonici q̄rentes de naturaorganoꝝ vel ſenſitiuoꝝ (que ſunt inſtrumēta ſentiendi.)et hoc quantū ad prima corꝑa. ſcꝫ elemēta q̄ domināturin inſtrumētis ſeu organis ſenſuū. ⁊ nō potentes quattuor elemēta quinqꝫ ſenſuū organis coaptare. dicunt organū viſus a dominio eſſe de natura ignis. et organis duobus duorum ſenſuum ſcilicꝫ viſus ⁊ olfactus coaptantvnum elementum. ignis ſcilicet. Habēt autem illam opinionem quia ignorantiaꝫ cuiuſdam paſſionis. videlicetquia conſtricto oculo et celeriter moto vel percuſſo deſu-