Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Senſuū alius neceſſarialius vtilis

to. vt cōueniēs aīal ꝓſequat̉. diſcōueniens fugiat. Sapor em̄ vl̓r qꝛ eſt obiectu guſtus a guſtu diſcernit̉ eſt paſlio nutrimēti reſpiciētis nutritiuā ꝑtē aīe. Terciū ē viſus. auditꝰ. olfactꝰ. exteriora media ſeu extrinſeca īmutant̉ a ſuis ſenſibilibꝰ cōiter inſtꝭ aīalibꝰ ꝑfectis mouentur ẜm loca. inquirendo nutrimentum conueniens.et diſconueniens fugiendoHabētibꝰ āt prudētiā qͥd boni gr̄a Multas em̄ annūciāt drn̄as ex quibꝰ ꝯtēplabiliū ineſt diſcretio agibiliū. Hoꝝ aūt ip̄oꝝ ad nccāria qͥdē melior eſt viſus ẜm ſe plurimuꝫ. ſcd̓maccn̄s aūt auditꝰ. Multas qͥdē em̄ drās multimodas viſus annūciat potētia. qꝛ omīa corꝑacolore ꝑticipāt. Quare cōia magis hūc ſentiūt. Dico em̄ cōia. magnitudinē. motū. figurā.et nūerū. Auditꝰ aūt ſoni drās tm̄. paucis aūtet ea vocis. Scd̓m vero accn̄s ad prudentiāauditus plurimā ꝯfert ꝑtē. Sermo em̄ audibil̓ eſt diſcipline ẜm ſe ſed ẜm accn̄s. ex duobus em̄ ꝯſtat. Noīm ꝟo vnūqd̓qꝫ ſymbolū eſtQuare ſapiētiores a natiuitate pͥuatoꝝ vtroqꝫſenſu ſunt ceci mutis ſurdis. De virtute itaqꝫquā habet ſenſuum vnuſquiſqꝫ dictum eſt Hic ꝯn̄ter in ſcd̓a ꝑte huiꝰ capl̓i on̄dit ph̓us aīalibꝰprudētiā ꝑticipantibꝰ diſciplinā. vtiles ſtꝭ duo ſenſusalij ſcꝫ viſus. auditꝰ Inter qͦs melior ē viſus ſe. auditus ꝟo accn̄s. Primū ſic ꝓbat. qꝛ hi duo ſenſus enūciātnob̓ pluriū rerū drās. on̄dunt ex qͥbꝰ ineſt nob̓ diſcretio ſpeculabiliū ẜm intellectū ſpeculatiuū qͣꝫ oꝑabiliū ẜmintellectū practicū. Scd̓m ꝓbat. pͥmo viſus excedatauditū. et dupl̓r. Primo qꝛ viſus ē melior auditu qͣntūad nccāria aſſequēda. et ad vitādū nociua. Scd̓o. qꝛ pluriū rerū drās on̄dit viſus qͣꝫ auditus. Uiſu em̄ oīa corꝑacogͦſcunt̉. eo qꝛ oīa corꝑa colore ꝑticipāt. eſt viſuspriū obiectū. Per viſuꝫ etiā magis ꝯgnoſcimꝰ ſenſibiliacōia. ſtꝭ magnitudo. figura. motꝰ. nūerus ⁊c̄. qͣꝫ audi vel quēcūqꝫ aliū ſenſuꝫ. Et ita ſolum multas on̄ditviſus drās. ſed multimodas. eſt diuerſoꝝ modorū qͥaſenſibilia ſe accn̄s ꝓpria cōia Auditus āt ſoluꝫ ſeon̄dit ſoni drās vocis. paucis āt aīalibꝰ auditꝰ vocumdrās annūciat. ſaltē imaginatōe ꝓferunt̉. Scd̓o probat auditū excedere viſuꝫ accn̄s ad prudētiā aſſequen. Et hoc ſic. qꝛ ẜmo auditꝰ eſt diſcipline. ẜm ſeẜm drās ſonoꝝ. ſed accn̄s. inqͣntū ẜmo ꝯponit̉ ex ſignificatiuis noībꝰ duobꝰ. Unūqd̓qꝫ āt noīm ſymbolum eſt igit̉ oīa viſibilia noībꝰ ẜcari pn̄t et multa inuiſibilia. accn̄s auditꝰ plꝰ ꝯfert ad prudētiā ſcīaꝫ qͣꝫ viſus.Ex infert ph̓s correlariū ceci a natiuitate ſtꝭ prudentiores ſurdis a natiuitate. qͦs nccē eſt mutos. Epilogādo ꝯcludit ph̓s in fine capl̓i dicēs de ꝟtute igit̉ quāhꝫ vnuſquiſqꝫ ſenſuū dcm̄ eſt .ſ. in textu. in. ij. de aīa.Incidūt dubia. PrimūUtrū om̄e aīal nccārio habeat ſenſuꝫ Et videt̉ non.qꝛ ſi ſic. eſſꝫ ex eo. qꝛ ſenſuꝫ differt aīal a aīali. ſedno. qꝛ drā aīalis eſt ſenſus Soº ſic. vt videt̉ ph̓s di-

cere in textu. qꝛ ſenſibile eſt ſe eēntialis aīalis drn̄a cōſtitutiua Rōne aūt corꝑis aīati ſenſibil̓ ( ſtꝭ pͥncipia ꝯuertibilia aīalis) ꝯuenit ſe in ſcd̓o ꝑſeitatis aīmali paſſio eſt ſenſus. Preterea. Aīal qd̓libet nccārio aliquā na ē habere cognitōem. qꝛ in differta aīali. quantocognitōe fuerit ꝑfectius tāto ip̄m ceteris ē aīalibꝰ nobiliꝰꝑfectōem cognitōis hmōi hn̄tibꝰ Ad minꝰ aīal ēcognoſcitiuū. qͣꝫuis in aliqͥbꝰ in infimo cognitōis gͣdu. et ꝯn̄s ad minꝰ aīal ſenſum hꝫ. ſaltē ẜm rōem potentielꝫ habeat qd̓libet aīal ſenſuꝫ ſꝑ vitalit̓ ſpūm ſenſitiuūꝑfectu. vt pꝫ in dormiētibꝰ Eſt ſenſus. dr̄a aīalis. eēntial̓ magis ꝓpria in pͥmo ꝑſeitatis aīali ꝯueniēs. ſedꝓpria in ſcd̓o ꝑſeitatis. Et hoc pꝫ ſolutio obiecti Utꝝ āt ſint q̄dā aīalia īmortalia ſicut voluit Platonicoꝝ ſchola. Et an corꝑa celeſtia hmōi poſſint. pn̄tisſpeculatōis ē. ſed altioris facultatis reqͥrit indagineꝫ.Secundum dubiumUtrū aīal neceſſario habeat guſtū tactū. Et videt̉. vt in apopleticis epilēticis Sol̓o ſic. drn̄ter tn̄Qd̓ pͥmo pꝫ de tactu. qꝛ aīali cuilibet vt pꝫ debet̉ vis aliqͣcognitiua. maxime aūt ſibi nccāria eſt illa cognoſciturcorruptiuū ſaluatiuū eiꝰ. Hmōi eſt tactus. Qd̓ ſic on̄ditur. qꝛ om̄e aīal eſt cōplexionatū debita ꝯmenſuratōnequalitatū pͥmaꝝ qua diſſoluta corrumpit̉ aīal. Sed tactus rōne organi medietas eſt qualitatū tangibiliū. ergoip̄ius tactus eſt inequalitatē hmōi corruptiuā cognoſcere. Scd̓o pꝫ de guſtū. qꝛ aīal nedū eſt corpus mixtū complexionatū. ſꝫ viuū qd̓ eget nutrimēto ſue nature ꝓportionabili. guſtꝰ diſcernat nutrimentū cōueniēs a diſcōuenienti. etiā guſtus eſt aīali nccārius. Et qͣnqͣꝫ amboſint neceſſarij aīali eo qꝛ eos aīalia cognoſcūt aīaliſunt neceſſaria. tamē tactus eſt guſtu magis neceſſariusQuia ſine tactu aīal p̄t eſſe aīal quocūqꝫ tꝑe. qͥa ſine eo nullus eſt ſenſus. eo oēs ſenſus in organo tactusmaterialiter fundant̉. ſine guſtū aūt licet diu. tn̄ aliquo tꝑe aīal ſubſiſtere p̄t. Ad rōem in oppoſitis factaꝫdd̓m licet in illis ſit tactus qͣntū ad actum ſcd̓m.ad eſſe ſuū habitualiter ꝑfectū. qd̓ hꝫ delegatōe ſpirituuꝫaīaliūa pͥº ſenſitīo neruos ſenſitiuos ad organa ſenſuuꝫexterioꝝ manātiū. ꝓpter oppilatōem meatuū quoshmōi ſpūs fluūt. eſt tn̄ in eis tactus qͣntū ad actū primūTerctum duorum eltUtrum guſtus ſit quidā tactus Sol̓o. formaliterquia guſtus tactus ſunt ſenſus ſpecie diſtincti diſparati. quapropter non habet ſe guſtus vt inferius quoddam ad tactu. Sed dicit̉ quidā tactus ꝓpter eius tactu ꝓpinquitatē ſimilitudinē. Fit em̄ guſtus mediuꝫintrinſecum in actu per ſuum ſenſibile ſicut tactus. Eſtetiam ſenſus animali cuilibet neceſſarius. quia cum tactu dijudicat ea ſine quibus animal nequit ſaluari. eſt em̄diſcretiuus nutrimenti ad animalis cōſeruationem reqͥſiti. hoc autem non conuenit ſibi prout dijudicatiuus eſtſaporum non neceſſariorū ad animalis conſiſtentiā. Dicitur etiam quidam tactus materialiter ratione organi.quia organum guſtus materialiter conſideratum eſt organum tactus. ſed hoc eſſe habet cōmune tactus omnibus ſenſibus exterioribus. īmo interioribus. qꝛ materialiter organū cuiuſlibet ſenſus ē etiam aliqͦ organūtactus. vt experimento notum eſt de ſingulis

A iiij