Druckschrift 
Expositio in Psalterium : Mit Vorwort von Jakob Wimpfeling
Einzelbild herunterladen
 

ſeptima morientiū: octaua erit reſurgentiū.Septenariꝰ vero tꝑs ſignificat huiꝰ vite:ſeptē dieꝝ agit̉ reuolutōe. Docet ergo nos liber iſte in huiꝰ vite ſeptenario ſic oꝑari: vt inoctaua reſurrectōis glorificemur. Itē octonarius ſignificat nouū teſtamentū. cuiꝰ pr̄esoctonario deſeruiūt. obẜuāt enī colūt octauam diē reſurrectōis chriſti .i. dn̄icā et octāsſcōꝝ ꝓpter reſurrectōꝫ octaua etate futuraꝫ etexpectāt eandē reſurrectōꝫ octāꝫ. Septenarius ꝟo ſignificat vetus teſtamentū cuiꝰ pr̄esſeptenario ſeruiebāt. obẜuabāt enī et colebātſeptimū diē a pͥmo die creatōis .i. ſabbatū: ſeptimā ebdomadā. ſeptimū menſem. ſeptimūannū ſeptime decadis .i. iubileū. Per ergoinnuit̉ liber iſte vtriuſqꝫ teſtamēti cōtinetdoctrinā. Diſtinguit̉ aūt liber iſte tres qͥnquagenas tres ſtatus electoꝝ ſignificāt ſcꝫpenitentiū. in iuſticia ꝓficientiū. et ꝑuenientium. Ideo pͥma quinqͣ gena finitur in pnīaſcꝫ miſerere mei deꝰ. Scd̓a in iuſticia ſcꝫ miſericordiā iudiciū catabo tibi dn̄e. Terciain laude eterna ſcꝫ oīs ſpūs laudet dn̄m. Hiſunt tres ſtatus chriſtiane religionis ſic enad eternā tendimꝰ vitā. Prius pnīam pcc̄adamnamꝰ: vocāte deo ad pn̄iam qͦs apud ſein occulto p̄deſtinauit ad vitā. Inde miſericordiā iuſtificati bn̄ viuimꝰ ne iudiciū infuturo timeamꝰ: deo vocatos iuſtificātemiſcd̓iam timorē iudicij. Tandē ad vitamgl̓ificati intramꝰ vbi deū ſine fine laudamꝰ. De modo tractandi eſt ſciendū ꝓphetafreq̄nter ꝑſonas mutat. Talis eſt enī vſusphetie vt in multis locis ptꝫ. modo ꝯuertit ſe ad familiarē dn̄i locutōꝫ. modo ad audientes vt eos edificet et inſtruat ſuū ſermonem: modo loquit̉ in ꝑſona ſua: in ꝑſonachriſti capitis: modo in ꝑſona mēbroꝝ ſeucorꝑis. modo in ꝑſona vtriuſqꝫ. De chriſtocapite agit tribꝰ modis. aliqn̄ ẜm diuinitatēaliqn̄ ẜm hūanitatē. qn̄qꝫ tranſumptōeꝫ vtqn̄ vtit̉ voce mēbroꝝ. De corꝑe ſeu mēbrisetiā agit tribꝰ modis Aliqn̄ ẜm ꝑfcōs. aliqn̄ẜm imꝑfectos. Interduꝫ ẜm malos. Aliqn̄etiā qd̓ futurū eſt ꝓphetando p̄dicit. aliqn̄pter ꝓphetie certitudinē ip̄m futurū tanqͣꝫtetitum ponit. Mos enī eſt ꝓphetaꝝ vtiverbis p̄teriti tꝑis nūc futuri: qꝛ quantū adoſtenſionē ſepe dicunt̉ ſunt p̄terita quan ad ip̄am rem futura. Diuerſus qͦꝫ in libro inuenit̉ ſenſus ſcꝫ lr̄alis ſeu hiſtoricꝰ: etmyſticus ſeuſpūalis. Un̄ Notandū liberſacre ſcripture hoc habet ſpeciale: ſub vnalr̄a plures ſenſus ꝯtinet. Huiꝰ vero eſt: qꝛprincipalis auctor ſacre ſcripture eſt ip̄e deꝰ.in cuiꝰ ptāte eſt ſolū vti vocibꝰ ad aliud ſignificandū qd̓ etiā hoīes facere pn̄t faciūt.Sed etiā rebꝰ ſignificatis voces vtit̉ ad ſignificandū alias res. Et ideo cōe eſt omnibꝰlibris: voces aliquid ſignificēt. Sꝫ ſpēaleeſt libro ſacre ſcripture res ſignificate pervoces aliud ſignificēt. Scd̓m igit̉ primā ſignificatōꝫ eſt voces accipit̉ ſenſus lr̄alisſeu hiſtoricus. Scd̓m ꝟo aliā ſignificatōeꝫ eſt ip̄as res accipit̉ ſenſus myſticꝰ ſeu ſpiritualis. Et hic ſenſus ſcd̓s triplex eſt in generali qꝛ ſi res ſignificate voces referanturad ſignificandū ea ſunt in noua lege tradita ſic accipit̉ ſenſus allegoricꝰ. Si aūt referantur ad ſignificandū ea nos ſunt agēda: ſic eſt ſenſus moralis vl̓ tropologicꝰ. Siaūt referant̉ ad ſignificandū ea ſunt ſperāda in btītudine futura: ſic eſt ſenſus anagogicus Et dicit̉ ab ana qd̓ eſt ſurſum goge qd̓eſt ductio. Un̄ ꝟſus. Ir̄a geſta docet: qͥd credis allegoria. Moralis quid agis: tendasanagogia. Et iſtoꝝ qͣtuor ſenſuū p̄t poni exemplū in hac dictōe ieruſalē. que ẜm ſenſumlitteralē ſignificat ciuitatē illā terreſtrē in iudea. ẜm vero ſenſum moralē ſignificat fidelem aīam. ẜm ꝟo ſenſuꝫ allegoricū ſignificateccleſiā militantē. ẜm vero ſenſum anagogi ſignificat ecc̄iam triūphantē. Et ſicut poſitum eſt exemplū in vna dictōe: ita poſſet poni in vna orōe. et ſicut in vna ita et in alijs. Liber autē iſte plus ceteris in eccleſia frequentatur: qꝛ eſt ꝯſummatio totiꝰ theologieHic enī deſcribunt̉ p̄mia bonoꝝ et ſuppliciamaloꝝ. ſtatus incipientiū. ꝓficientiū. ꝑfectorum ꝑuenientiū. actiuoꝝ ꝯtemplatiuoꝝ.Item freq̄ntiꝰ legit̉ ꝓpter ſpem venie: vt nullus quantūcūqꝫ pcc̄or deſperet audit peccatorē tantū ſcꝫ dauid: tanta gr̄a ſublimatu.ſicut et ex ſauli ꝯuerſione ꝓmotōe de dei miſericordia plene certificamur. Un̄ et epl̓e eiꝰin eccleſia freq̄ntius legunt̉. Item qꝛ dauidaꝑtius ꝑfectius loquit̉ de chriſto qͣꝫ alijphete: ita magis videt̉ euāgeliſare qͣꝫ ꝓphetare. Item qꝛ nulla ſcriptura alia habet totorōes immixtas et tot ſalutares effectusbus aſſeq̄ndis fiūt orōes. Propter rōnes ergo p̄dictas iuſte in orōnibꝰ pſalmi aſſumunt̉et in freq̄ntiori vſu ecc̄ie habent̉. Hinc eſtom̄es viri eccleſiaſtici et p̄cipue religioſi adhūc librū diligēs ſtudium merito debēt ſetrāſferre: vt ea que qͦtidie tenent̉ orare pſallere diſcant intelligere: et ſic intelligēdo guſtent guſtu interiori dulcedinē iſtius ſapiētiea iiij