Druckschrift 
In Aristotelis categorias commentarium, griech.
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

ἀρεταί. καὶ γὰρ λόγου ἀνάληψις ἐπ' αὐτῶν θεωρεῖται. ἔτι δὲ ἕξις λέγεται ἡ φυσικὴκατασκευη, ὅτὴν ὖν ἔμμονος ἧ. ὥστπερ σωματικὰς ἕξεις καὶ ψυχικὰς, καὶ ἀρετὰς ἐκ φύ-σεως, ἢ κακίας ἐπί τινων νοῦμεν. καὶ τὴν φυσικὴν δὲ δύναμιν αὐτὴν, ἕξιν λέγεσθαι φασί.καὶ ταύτη τὴν στέρησιν ἀντικεῖσθαι, πήρωσιν οὖσαν αὐτῆς. ἔνιοι δὲ, οὐ τὴν φυσικὴν δύ-ναμιν λαμβάνεσθαι ἐν τῆ τῆς ἕξεως καὶ στερήσεως ἀντιθέσει φασιν, ἀλλὰ μᾶλλοντὴν κατὰ τὸ πρῶτον σημαινόμενον ῥηθεῖσαν, ἥτις παρὰ τὸ ἔχειν ἕξις ὠνομασται. καὶγὰρ καὶ τὸν χρύσιππον ἀριστοτέλης ἐπόμενον στερητικὰ λέγειν ταῦτα, ὅσα ἀναιρεῖπαρεμφαίνοντα τὴν τοῦ ἔχειν φύσιν, οὐχ ἁπλῶς, ἀλλ' ὅταν ἐμφαίνη τὸ πεφυκός.καὶ ὅτε πέφυκεν ὡς εἴρηται πρότερον, καὶ ἀντίκειται τῆ ἀπὸ τοῦ ἔχειν λεγομένηἕξει ἡ στέρησις. καὶ οὐ μόνον ποιοτήτων αἱ στέρήσεις, ἀλλὰ καὶ ἐνεργειῶν. ὡς ἡ τυφλό-τῆς τῆς τοῦ ὁρᾶν ἐνεργείας. καὶ ἡ χωλότης, τῆς τοῦ βαδίζειν. ἄλλως δὲ λέγεται στέρη-σις ἡ ἀπουσία τούτου οὐ δύναται ἔχειν ἐν τῶ δυνάμει θεωρουμένη, ἡς ἐν φυσικοῖςμνἡμονεύει. τὸ γὰρ ὁ δύναται ἔχειν, καὶ ὁ δυνάμει ἐστι, μήπω ἔχον ἐν εργεία, ἐνστερήσειαὐτοῦ εἶναι λέγεται. μήποτε δέφησιν ἰάμβλιχος, οὐ καθ' ἕντι σημαινόμενον τῆςἕξεως τὴν ἀντίθεσιν δεῖ λαμβάνειν τῆς στερήσεως, ἀλλὰ κατὰ πάντα. οὕτω γὰρ ἔσταιτελέα πρὸς ἁπάσας τὰς ἕξεις πασῶν τῶν στερήσεων ἀντίθεσις. κοινῶς τε οὗτωσὶ,καὶ ἑκάστης πρὸς ἑκάστην ἀντίτιθεμένης. οἷον, τῆςδὲ τῆς στερήσεως πρὸς τήνδε τὴν ἕξιν,κατὰ τὸν οἰκεῖον αὐτῶν τρόπον. ὅλως γὰρ τὴν ἀέχειαν τοῦ πεφυκότος ἔχειν, καὶ ὅτεεγομένου, πολλαχῶς καὶπέφυκε, στέρησιν εἶναι ῥήτέον. Πολλαχῶς δὲ τοῦ ἔχειἡ ἀέχεια καὶ ἡ στέρησις ἔσται. ἔστι δέ τις στέρησις καὶ ἄλλη παρὰ τὴν φυσικὴν, λέγω δὲ καθ' ἣνἐπὶ τῶν πεφυκότων ἐλέγομεν, καὶ ὅτε ἐπεφύκέσαν. ἣν χρύσιππος ἠθικὴν καλεῖἀχίτων γὰρ καὶ ἀνυπόδετος καὶ ἀνάριστος, σημαίνει μὲν καὶ ψιλὴν ἀναίρεσιν, σημαί-νει δὲ καὶ παρέμφασιν τινα, ὅτε καὶ κατὰστέρησιν γίνεται. οὔτε γὰρ ἀχίτωνα τὴν βοῦνἐροῦμεν, οὔτε ἡμᾶς ὅταν λουώμέθα, ἀνυποδέτους καὶ ἀναρίστους. οὔτε τοὺς ὀρνι-θας, οὔτε ἡμᾶς ἅμα τῶ ἡμέραν γένεσθαι. ἀλλὰ δεῖ συνεμφαινεσθαι τοῦ εἰθισμένουκαὶ ὅτε εἴθισται, τὴν στέρησιν. ὄντος γὰρ ἔθους ἀριστᾶν κατά τινα ὥραντεταγμέ-νην, ὁ ὑπὸ τὸ ἔθος ὧν, ὅταν μὴ ἐν τῶ χρόνω τῶ τεταγμένω ἀριστήση, οὐ φύσεως ἔμ-φασιν, ἀλλ' ἔθους κατὰ τὴν στέρησιν ἀναιρεῖ. εἰσὶν οὖν ἀέχειαι. αἱ μὲν, τῶν φύσει. αἱ δὲ,τῶν κατὰ ἔθος. καὶ ἀναιρέσεις ἐν οἷς ἕκαστα καὶ πέφυκε καὶ εἴθισται. πολλάκις δὲ, οὐκἔθους, ἀλλὰ καθηκόντος ἀπόπτωσιν ἐμφαίνει ἡ στέρησις. ὡς ἐπὶ τοῦ ἄκλητον δειπνεῖν,ὅταν παρεμφαίνωμεν, ὅτι οὐ καθηκόντως ἀπήντησεν, οὔτε κατὰ τὸ ἐπιβάλλον τοῖςἔθεσιν. ἔστι καὶ ἄλλως ἡστέρησις τῶν ὁμωνύμως λεγομένων. καὶ γὰρ ὅτάντι γένοςὅλον μὴ ἡ πεφυκός τι ἔχειν, ἐσταιρῆσθαι λέγομεν ἐκείνου, ὁμὶ πέφυκεν ἔχειν, οὕτωςτὰ φυτὰ ἐστερῆσθαι λέγομεν αἰσθήσεως, τῶ μὴ πεφυκέναι ἔχειν αἰσθησιν. καὶ ὅταν δὲτὰ ἐν τῶ γένει τὰ μὲν ήπεφυκότα ἔχειν, τὰ δὲ μὴ πεφυκότα, ἐστερῆσθαι λέγεται τὰ μὴπεφυκότα, ὥσπερ ἐν τῶ γένει τῶν ζώων ὁ ἀσπάλαξ όψεως. καὶ μᾶλλον γε τοῦτο λέγομεν,