Druckschrift 
In Aristotelis categorias commentarium, griech.
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Αριστοτέλης δὲ ἐν τῆ μετὰ τὰ φυσικὰ, τὰ πάθη δέπως διαιρεῖ. πάθος λέγεταιἕνα μὲν τρόπον, ποιότης, καθ' ἣν ἀλλοιοῦσθαι ἐν δέχεται. οἷοντο λευκὸν καὶ τὸ μέ-λαν, καὶ γλυκυκαὶ πικρὸν, καὶ βάρύτης καὶ κουφότης, καὶ ὅσα ἄλλα τοιαῦτα. ἕναδὲ, αἱ τούτων ἐνέργειαι καὶ ἀλλοιώσεις, καὶ μάλιστα ὅσαι βλαβεραὶ. ἔτι τὰ μεγέθητῶν συμφορῶν καὶ λυπηρῶν, πάθη λέγεται. τούτων δὴ τὸ μὲν πρῶτον αὐτὸ οἶμαιτὸ παθητικὸν ἀποτέλεσμα, καλεῖ πάθος. τὸ δὲ δεύτερον, τὴν κίνησιν τὴν παθητι-κήν. τὸ δέ γε τρίτον καὶ τέταρτον, τῆ κατὰ τὴν συνήθειαν ὀνομασία πρὸςκέχρηται. ἀλλὰ μέ-χριμ τούτων, τὰ δύο γένη ὅλα καὶ τὰ ἐν αὐτοῖς εἴδη πόσα τὲ καὶ τίνα ἐστιν, κανῶς τέ-θεωρήκαμεν, ὥσγε αὐτὰ καθ' ἑαυτὰ ἑκάτερα συλλαβεῖν. δεῖ δὲ καὶ τὴν πρὸς ἄλληλα,αὐτῶν συμμιξιν ἰδεῖν. καὶ γὰρ καὶ ταύτην συν τοῖς ἁπλοῖς ἀρχύτας παραδέδωκε λέγων.τὸ μὲν, ἐν τί ποιέον. τὸ δὲ, πάσχον. οἷον ἐν τοῖς φυσικοῖς. ποιέον μὲν, θεὸς. πάς δὲ, αὕλα. καὶ ποιέον δὲ καὶ πάσχον, τὰ στοι χεῖα. σαφοῦς δὲ ὄντος τοῦ λεγομένου, πρα-δείγματα ἀρχηγικώτατα παρέθετο, ποιεῖν μὲν τὸν θεὸν εἰπὼν, καὶ τὰ ἄλλα τὰ ποιη-τικὰ αἰτια συνέπεται. πάσχειν δὲ τὴν ὕλην, δι' ἣν καὶ τὰ ἄλλα μετέχει τοῦ πάσικαὶ ποιεῖν δὲ καὶ πάσχειν τὰ στοιχεῖα. ὡσᾶν δὴ μετέχοντα καὶ ὕλης καὶ εἴδους. περὶ δὲ τῆςπρὸς ἄλληλα αὐτῶν σχέσεως, ζητοῦντες λέγουσιν. ὅτι ἀντιθέτως μὲν λέγεται, ἐναντίαδὲ οὐκ ἔστιν, ὥσπερ ἀνδρόνικὸς ώήθη. πῶς γὰρ οἷόντε τὸ ἐναντίον ἀποτέλεσμα τοῦἐναντίου γίνεσθαι. λοιπὸν δὲ ἄξιον, κᾶν εἴρηται πρότερον, ἀλλὰ καὶ ἐνταῦθα ὥσπερκαὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων γενῶν, οὕτως καὶ ἐπὶ τούτων μετὰ τὴν ἄλλην τεχνολογίαν τὰ παρακό-λουθοῦντα θεωρῆσαι. ἔστι τοινυν ἐναντίωσις, ἐν τῶ ποιεῖν καὶ ἐν τῶ πάσχειν. καὶ τῶνἐν αὐτοῖς ἐναντίων, τὰ μὲν, ἔχειμεταξύ. τὰ δὲ, οὐκ ἔχει. τὰ μὲν οὖν κατὰ ἐναντίαςποιότητας ἐναντία, ὡς τὸ θερμαίνειν καὶ ψύχειν. καὶ τὸ θερμαίνεσθαι, καὶ τῶ ψύ-χεσθαι. καὶ ὧν αἱ ποιότητες ἔχουσίτι μεταξύ τούτων. καὶ τὰ ἐν τῶ ποιεῖν καὶ ἐν τῶπάσχειν ἔχει τί μεταξύ, ὡς τὸ χλιαίνειν ἐρυθραίνειν. ὧν δὲ οὐκ ἔχουσιν, οὐδὲταῦτα, ὡς τὸ ὑγιάζειν καὶ νοσάζειν. καί τοιγε οἱ ἰατροὶ, καὶ ὑγείας καὶ νόσου μέσην τίθεν-ται τὴν οὐδε τέραν κατάστασιν. ἐπιδέχεται δὲ καὶ τὸ μᾶλον καὶ τὸ ἤττον τὸ ποιεῖν καὶτὸ πάσχειν. οὐκ ἐπὶ πάντων δέ ἐστι ταῦτα. ἐπὶ γὰρ τοῦ φρονεῖν φησὶν ἰάμβλιχος, τοῦ τῆς τελείας φρονήσεως, οὐκ ἄν εἴηταῦτα. τὸ γὰρ ἐπὶ τῆς ἀτέλους ἐπιδέχεται.μήποτε δὲ καὶ ἐπὶ πάντων τῶν τὸ μᾶλον καὶ ἡττον ἐπιδεχομένων. τὰ μὲν, μάλισταοὐκ ἐπιδέχεται. τὰ δὲ ἀτεληταῦτά ἐστι τὰ δεχόμενα. ἀλλ' ἴσως ὧδεδιαιρετέον. τὰμὲν ἐν τοῖς γένεσιν ἐκείνοις ἔχοντα τὸ ποιεῖν καὶ τὸ πάσχειν, ἐν οἷς ἐστι τὸ μᾶλλον καὶ τὸῆττονἐπιδέχεται. ὥσπερ ἐν ποιότητι τὸ λευκαίνειν καὶ λευκαίνεσθαι. ὅσα δὲ ἐν γένεσιν ἐστι τοῖςμὴ ἐπιδεχομένοις τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἤττονοιον ἐπὶ ποσῶ, τὸ ἀριθμεῖν καὶ μετρεῖνταῦτα οὐκ ἐπιδέχεται. ἀλλ' οὐδὲ τὸ γεννᾶν καὶ τὸ γεννᾶσθαι. τί ὅλως τῶν ἐν οὐ-σία λεγομένων. καὶ τοῦτο εἰκότως. τὸ γὰρ ποιεῖν, ἐνεργεῖν ἐστιν. δὲ ἐνέργεια, ὁμοειδὴς ἐστι τῆὑπάρξει, ἧς ἐστιν ἐνέργεια. καὶ καθ' ἑκάστην δὲ τῶν κατηγοριῶν θεωρεῖται τὸ ποιεῖν καὶ πά-σχειν. καὶ γὰρ ἑκάστη ὥσπερ οὐσία τίς οὖσα καὶ ὑπαρξις, ἔχει τινὰ οἰκείαν τῆς ἑαυτῆς ὑπάρ-