Druckschrift 
In Aristotelis categorias commentarium, griech.
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

μένης ἐνέργείας. τὰς μὲν, ἀμερεῖς καὶ ἀθρόας εἶναι. τὰς δὲ, ἐν τῶ γίνεσθαι, καὶ γενέσεις. ἃςκαὶ κινήσεις καλεῖσθαι. οὔτε γὰρ ἓν γένος γένοι το ἂν τῶν ἀμερῶν καὶ μεριστῶν, οὔτε τοῦ ἐν τῶοἱ ἐπὶ τὰ μεριεἶναι καὶ τῶν ἐν τῶ γίνεσθαι. οὐ τ ἄν ἡ αὐτὴ ἐνέργεια ἀμερης τε εἴη καὶ διατστὰ, ἀθρόα τὲ καὶ ἐν τῶ γίνεσθαι ὑπάρχοι. πάντα γο ταῦτα, ἀναιρεῖ τὴν τῶν ὄντων φύσιν,καὶ τῆς ἐνεργείας τὴν οὐσίαν οὐ διαφυλάττει. δῆλον δὲ ὅτι καὶ τὸ ποιεῖν κοινὸν γένος τοῦποιήσεων καὶ τῶν πείσεων τὴν κίνησιν, ὑπεναντίον ἐστι τῆ ἀριστοτέλους δόξη, τῆ τε ἄλληκαὶ τῆν ῦν ἐν τῆ τῶν κατηγοριῶν διαιρέσει διατεταγμένη. οὐκ έτι γὰρ δύο ἔσονται γέ-νητὸ ποιεῖν καὶ πάσχειν, ἀλλ' ἐν πρὸ αὐτῶν ἡκίνησις. πῶς δὲ τὸ κινεῖσθαι, κοινῶς δια-ἄσχειν καὶ τὰ ἐν τῶ ποιεῖν θεωρούμενα κατὰκίνησιν. οἱτο περιπα-τείνουσι τά τε ἐν τῶ-τεῖν. καὶ κατὰ σχέσιν, οἷον τὸ περι βεβλῆσθαι. καθῆσθαι. μικτὰ γὰρ ταῦτά ἐστιν, ἐκ πάθουςκαὶ ἐνεργείας. οὐ τῆς κυρίως, ἀλλὰ τῆς τῶ πάθει συμμεμιγμένης. ἀλλὰ καὶ τὸ τὴν ἐνέργειανἐπὶ μόνων λέγειν τῶν ποιήσεων, ἀνεξετάστως λέγεται. οὔτε γὰρ πᾶσα ἐνεργειὰ ποίησις,οὐ γὰρ δὴ καὶ ἡ νόησις. οὔτε πάσα ποιησις ἐνέργεια. εἰσὶ γάρτινες καὶ παθητικαὶ ποιή-σεις. ἐκδὲ τούτων συνακτέον, ὅτι πλωτῖνος καὶ οἱ ἄλλοι οἱ ἀπὸ τῆς τῶν στωικῶν συνη-θείας εἰς τὴν ἀριστοτέλους αἴρεσιν μεταφέροντες τὸ κοινὸν τοῦ ποιεῖν καὶ πάσχειν εἶναιτὰς κινήσεις, οὗτοι συγχέουσιν εἰς ταύτοκίνησίντε καὶ ἐνέργειαν, καὶ τὴν ποίησιν οὐτηροῦσι καθαρᾶν, ἀπηλλαγμένην τοῦ πάθους, εἴπερμετὰ κινήσεως αὐτὴν ὁρῶσι. καὶ ἔτιμέντοι τὴν ἀρχὴν τῆς κινήσεως οὐτηροῦσιν ἀκίνητον, ὡς ἀριστοτέλει δοκεῖ. καὶ γὰρ ὅταιοἱ στωϊκοὶ διαφορὰς γενῶν λέγωσι, τὸ ἐξ αὐτῶν κινεῖσθαι. ὡς ἡ μάχαιρα τὸ τέμνειν ἐκτῆς οἰκείας ἔχει κατασκευής. κατὰ γὰρ τὸ σχῆμα καὶ τὸ εἶδος ἡ ποίησις ἐπιτελεῖται. τὸδὲ δι' ἑαύτου ἐνεργεῖν τὴν κίνησιν, ὡς αἱ φύσεις καὶ αἱ ἰατρικαὶ δυνάμεις, τὴν ποίησιν ἀπεργάζονται. καταβληθὲν γὰρ τὸ σπερμα, ἀναπληροῖ τοὺς οἰκείους λόγους καὶ ἐπισοάται τὴνπαρακειμένην ὕλην, καὶ διαμορφοῖ τοὺς ἐν αὐτῶ λόγους. ἀλλὰ μὴν καὶ τὸ ἀφ' ἑαυτοῦ ποι-εῖν. ὅ ἐστι κοινῶς μὲν ἀπὸ ἰδίας ὁρμῆς ποιεῖν. ἕτερον δὲ, ἀπο λογικῆς ὁρμῆς, ὁ καὶ πλάτωτειν καλεῖται. τούτου δὲ ἔτι εἰ δικώτερον, τὸ κατ' ἀρετὴν ἐνεργεῖν. ὅταν ουν ταῦταδιαιρῶνται, τοῦναντίον ἁμάρτημα ποιοῦσιν, ἢ ὅπερ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν. πάντα,γὰρ ταῦτα ὑφ' ἐν ὀφείλονται γένος τε τάχθαι. διότι ἐν τῶ ποιεῖν πάντα, οὐ κἀλῶς εἰςπολλὰ γένη διακρίνουσι. διότι πολλαί εἰσιν αἱ ἀρχαὶ, ἀφων αἱ ποιήσεις γίνονται. καὶ ὁτῆς ἐνεργείας δὲ ὅρος, συγκεχυμένον ἐστι παρ' αὐτοῖς. διὰ τῆς ἐνεργείας γὰ αὐτὸν ἀπο-διδόασι. καὶ ὅταν δὲ τὸ ποιεῖν καὶ πάσχειν γένος ποιῶσι, τοῦτο μὲν καλῶς λέγουσιν. ὅ-ταν δὲ τὸ κινεῖσθαι περιέχειν τὸκίνειν διατάττωνται, μάχονται πρὸς ἑαυτοὺς καὶ γένοςτὸ κινεῖσθαι τοῦ κινεῖν ποιοῦντες, διότι περιέχει αὐτὸ. καὶ οὐ γένος, διότι πρὸς αὐτὸ ἀντιδιαιρεῖται. εἴπερτὸ μὲν, ποιεῖν ἐστι. τὸ δὲ, πάσχειν. καὶ τῆς κινήσεως φησὶν ἰάμβλι-χος, οὐ καλῶς οἱ στωϊκοὶ ἀντιλαμβάνονται λέγοντες, τὸ ἀτελὲς ἐπὶ τῆς κινήσεως εἰρή-χει τὸ πάλιν καὶσθαι. οὐχ ὅτι οὐκ ἔστιν ἐνέργεια, ἔστι γὰρ πάντως φασὶν ἐνέργεια, ἀλλ'πάλιν. οὐχ ινα ἀφίκηται εἰς ἐνέργειαν, ἔστι γὰρ ἤδη, ἀλλ' ἵνα ἐργάσηταίπου ἕτερονὅ ἐστι μετ' αὐτὴν. ταῦτα μὲνοὖν οἱ στωικοὶ λέγουσι. πῶς δέ φησὶν ἰάμβλιχος δυνατὸνἀτέλεστον ἐνέργειαν λέγειν, ἡ πάντων ἐστιὶ τελεωτάτη, τίνα δὲ τρόπον ἐν τῶ ἐνεργεῖν ἑ-