Druckschrift 
In Aristotelis categorias commentarium, griech.
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

ον τρμα ἡ κίνησις ἐστὶ, καὶ μᾶλον ἐφιέμιτων ὁρίζεσθαι. εἰδέ τις διτὰ σχήματα ὑποτίθετο, τὰ μὲνἀσώματα ὡς τὰς ἰδέας κυκλουτε καὶ τῶν ἄλλων σχημάτων ὁ πλάτων φησὶ. τὰ δὲ, ὡς περὶτοῖς σώμασι μεριζόμενα. καὶ τρίτα δὲ, κατ' ἄλλην τινὰ μεταξὺ φύσιν, τῶν τε ἰδεῶν καὶτῶν γινομένων ἔπεται ζητεῖν. εἰ ἄλλως μέν ἐστι τὰ ἀσώματα σχήματα, ἄλλως δὲ τὰ σωματο-εἰ δῆ. καὶ εἰ κατὰ τὴν κοινὸν λόγον ἀμφοτέρων τούτων νυνὶ τὰ σχήματα λέγεται, ἢ κατὰ μόνον τὸνἐπὶ τῶν σωμάτων θεωρούμενον. καὶ πότερον τὸ διακρατοῦν ἐν ποιῶ σχήματι ἀπὸ ποιότητοςίνται τοῦ σχήματος ὡς ἑτέρὰς οὔσης παρὰ τὸ διακρατούμενον, ἢ οὐδὲ διακρατοῦν τί ἐστιν, ἀλλ'ἐν ἀποτελέσματος τάξει τὸ σχῆμα θεωρεῖται ἄλλως ἐπισυνιστάμενον τῆ φύσει τῶν σωμάτων,κατ' αὐτὸ μόνον τὸ πεπεράνθαι. ἀλλὰ κοινὸν μὲν σωμάτων καὶ ἀσωμάτων, οὐδὲνἂν εἴη προ-τερον εἶδος, ὡς ἕτερον ἀμφοῖν, εἰ μὴ ἄρα τίς λέγοι τὰ ἀσωματα σχήματα, ὡς αἰτίανπαρέχοντα τοῖς ἐπὶ τῶν σχημάτων σώμασι καὶ σχήμασι, κοινὴν αὐτοῖς παρέχειν ἀρχηγὸνδύναμιν. ἥτις συντάττει πρὸς ἑαυτὴν τὰ ὁρωμενα σχήματα, καὶ συνάγει. καὶ ὁμοῦ πάρεστιπᾶσι. καὶ κατὰ τοῦτο ἂν ἔχοι τὸ κοινόν. ἀλλ' οὐδὲν τοῦτο ταῖς ἀριστοτέλους ὑποθέσεσι προση-κει. ὅθεν οὔτε τὸ διακρατοῦν ἐν τῶ σχήματι τῆς ποιότητος εὐλόγως ἄντις θείη. οὐδὲ γὰροὕτως ἐνεργοῦσιν αἱ ποιότητες κατ' αὐτὸν, ἀλλ' ἔχονται μόνον. περὶ δὲ τοῦ ἐν ἀποτελέ-σματος τάξει εἶναι τὰ σχήματα, εἰ μέντις οὕτως λέγοι αὐτὰ ὡς συμβεβηκότα συμ-πτώματα, κατ' ἐπακολυθηοσιν, ἢ ὡς ἔτυχεν, οὐκ ἀποδεξόμεθα τὴν λόγον. οὐδὲν γὰρ τῶνκατὰ φύσιν γινομένων τοιαύτην ἔχει τὴν ὑπόστασιν. εἰ δὲ ὡς κατὰ μετουσίαν εἰδῶν τινῶν καὶλόγων φυσικῶν, τὰ παρὰ τοῖς σώμασι τοῖς φυσικοῖς σχήματα λέγει ἀπογεννᾶσθαι, πα-ραδεξόμεθα καὶ συγχωρησομεν τὸ σχῆμα εἶναίτε καθ' αὑτὸ, καὶ ἀπὸ τῆς τοιαύτης αἰτίαςπαράγεσθαι. ἐπειδὴ δέ τινες καὶ τὸ σχημα, ὥσπερ τὸ χρῶμα, καὶ τὸ γλυκὺ καὶ τὸ σκληρὸν ἐντοῖς πρός τι τίθενται ὡς πρὸς αἰσθησιν λεγόμενα, δηλονότι οὗτοι πάντα συμφύ-ρουσιν. οὕτω γὰρ καὶ ἡ οὐσία καὶ τὰ ἄλλα γένη ὡς αἰσθητὰ πρόςστι ἔσται. ἀλλὰ χρὴ αὐτὰ ἕκαστακαθ' ἑαυτὰ διαιροῦντας, ἐν οἰκείοις γένεσι τιθέναι, καὶ τότε ὡς αἰσθητα πρὸς αἰσθησιν τονπρός τι λέγειν. περὶ δὲ τῆς μορφῆς ἐπισκεπτέον, εἰ κατὰ τὸ ποιὸν σχῆμα ἡμορφὴ ὑφί-σταται ὥστίνες οἷονται, καὶ διατοῦτο συνέταξεν αὐτὴν τῶ σχήματι. οὔτε γὰρ τῶ Ανδρονίκωδοκεῖ τοῦτο, οὔτε ἀληθές ἐστιν. οὐδοκεῖ μὲν γὰρ, διό τι τὸ σχῆμα ἁπλῶς εἰπὼν, τὴν μορφὴνοὐχ ἁπλῶς εἴπεν, ἀλλὰ τὴν περὶ ἕκαστον ὑπάρχουσαν μορφὴν. ἡ γὰρ ἐν τούτοις ἀκριβο-αι αιλογία, διίστησιν αὐτὰ σαφῶς ἀπ' ἀλλήλων. τὸ μὲν γὰρ σχημα παρίστησιν ὡς κοινόντι καὶπλείοσιν ὑπάρχον κατ' ἀριθμὸν, ἢ κατ' εἴδος διαφέρουσι. τὴν δὲ μορφὴν ἐνδείκνυται,ὡς μετὰ τῶν καθ' ἕκαστα σωμάτων φυσικῶν ἀποτελευτῶσαν. ὅταν οἱ μεριζόμενοι περὶ τοῖςαἰσθη τοῖς τῶν γινομένων λόγοι, ἔσχατον ἴχνος ἀφ' ἑαυτῶν ἀποτυπώσωνται ἐν τοῖςσώμασιν, οἰκεῖον καὶ πρός φορὸν αὐτῶ τῶ καθ' έκαστον λόγω. διὰ ταῦτα μὲν οὖν, οὐκ ἄντιςἀρέσκειν αὐτῶ φαιη τὸ μετὰ τοῦ σχήματος συνίφίστασθαι καὶ τὴν μορφήν. ὅτι δὲ, οὔτε ἔχειὀρθότητα ἡ τοιαύτη δόξα, ῥαδιον ἐντεῦθεν καταμαθεῖν. τὸ μὲν γὰρ σχῆμα, κατὰ τὸ πετ-ρὰς τοῦ ὄγκου νοεῖται. ἡ δὲ μορφὴ, κατὰ τὴν ἀποτελεύτησιν τοῦ εἴδους. καὶ τοῦ μὲν σχή-ματος, καὶ ἡ συμμετρία καὶ ἡ ἀσυμμετρία, κατὰ τὰ μήκη καὶ πλάτη νοεῖται. τῆς δὲ μορφης.Α δ