Druckschrift 
In Aristotelis categorias commentarium, griech.
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

τόν. τὸ μέντοι τῶ μὲν αἰσθητῶ, ἐν ὧ καὶ τὸ σῶμα τὴν αἴσθησιν συναναιρεῖσθαι σώμά-τικὴν οὖσαν γνῶσιν, πρόχειρον ἦν καὶ τὸ τῆ αἰσθήσει ζώου οὔση. γνώσει συνθέτουπράγματος, τὸ αἰσθη τὸν μὴ συναναιρεῖσθαι. καὶ ἐν ἁπλουστέροις θεωρούμενον, ἐξων τὸ ζῶον. ταῦτα μὲν οὖν εἴρηται δηλοῦν δοκοῦντα, ὅτι οὐκ ἐπὶ πάντων ἀληθὲςτῶν πρόστι ἅμα τῆ φύσει εἶναι. χρὴ μέντοι γινώσκειν, ὅτι οὐκ ἀρέσκεται τούτοιςτοῖς ἐπιχειρήμασι. διὸ καὶ συνεχως τὸ δοκεῖν προσέθηκε. πρόδηλον δὲ λέγειν πρὸςτὴν ἔνστασιν. κοινῶς μὲν, ὅτι μὴ οὔσης ἐπιστήμης μὴ δὲ αἰσθήσεως. τὰ μὲν ὑποκεί-μενα, εἰς γνῶσιν τοῖς ἐπιστήμοσι καὶ αἰσθητικοῖς εἶναι, οὐκ ὠλύεται. ἐπιστητὰ δὲοὐκ ἔστιν. οὐ δὲ αἰσθητά. οὐ δὲ γνωστὰ ὅλως. βέλτιον δὲ αὐτὸς καὶ πραγματιωδέστε.ρον ἐν τοῖς μετὰ τὰ φυσικὰ περὶ τούτων διατάττεται. ἐν οἷς φησι, τὰ μὲν ἐνεργείααἰσθητὰ, ταῖς ἐνεργεία αἰσθήσεσι. τὰ δὲ δυνάμει, ταῖς δυνάμει. τελειοτέρας οὔσηςτῆς καταταῦτα τῶν ἀπορηθέντων λύσεως. καὶ δεομένης τῆς περὶ τῶν δυνατῶν δια-κρίσεως, ἀνεβάλετὸ νῦν αὐτὴν ὡς εἰσαγωγικὴν ποιούμενος διδασκαλίαν. τὰς δὲἀπορίας τίθησιν, ἅμα μὲν, ὅτι ζητητικὸς ὧν, οὐδὲν ἀφίησιν ἀδιερεύνητον. ἅμα δὲ καὶὡφελιμον νομίζων προκεκινῆσθαι ἤδη τὴν διάνοιαν τῶν ἀκροατῶν, καὶ προπαρα-σκευάσθαι. Ιστέον μέντοι ὅλως μὴ εἶναι ποτεθάτερον τῶν πρός τις μὴ οὐχὶ καὶτου ἑτέρουοντος. ἡ γὰρ τῆς σελήνης ἔκλειψις, ἦν μὲν καὶ πρὸ θαλοῦ. ἐπιστητον δὲ,οὐκ ἦν τοῖς ἕλλησι πρὸ θαλοῦ. εἰ δὲ βαρβάροις τισιν ἦν ἐπιστητὸν, ἦν αὐτοῦ καὶἐπιστήμη παρ' ἐκείνοις, ὥστε ἢ ἄμφωδεῖ εἶναι, ἢ μηδέτερον. ἔοικε δὲ πρὸς διαβολὴνὅρου τῶν πρός τι, ταῦτά τε καὶ τὰ ἑπόμενα τούτοις λέγειν, διορθώσασθαι αὐτὸνἐφιέμενος. ἐν δεικνύμενος, ὅτι ἐὰν μὴ φητις τὰ πρός τι εἶναι τοιαῦτα, οἷς τὸ εἶναιταυτόν ἐστι τῶ πρός τίπως ἔχειν, οὐδεμίαν ἔχει ἀνάγκην. οὔτε ἡ συνύπαρξις αὐτῶν,οὔτε τὸ, μίαν εἶναι φύσιν τῶν πρός τι. δυνατὸν δὲ καὶ πρὸς τὰς ἀπορητικὰς ταύταςἀποδείξεις, ἐνίστασθαι. οὐδὲ γὰρ τὴν ἀρχὴν ζώου ἀναιρουμένου, ἐπιστημη ἀναιρεῖ-ται οὐ δὲ αἰσθησις. καν γὰρ ἐν ἀνθρώποις μὴ ἡ ἐπιστήμητινὸς, ἀλλ' ἐν τῶ ἀκινήτω αἰτίωἐστι. κᾶν ἐν μικρῶ ζώω μὴ ἡ αἰσθησις, ἀλλ' αἰσθη τοῦ ὅλου ὄντος, ἔστι καὶ αἴσθησις καθόλουἐν τῆ τοῦ παντὸς ζωῆ. Αλλ' οὐδὲ ἐκεῖνο αἀληθὲς, ὅτι μὴ οὔσης αἰσθήσεως, ἐστι τὸ αἰσθητόν.οὐ γάρ ἐστι. μέλι γὰρ ἔστω καὶ χιών. Αλλ' οὐδὲ τὸ μέλιγευστον, οὐδὲ ἡχιῶν ὁρατή. ὥστε.οὐ δὲ ἄλλοτὶ καθὸ αἰσθητον, ἔσται χωρὶς αἰσθήσεως. ἀλλ' ὁ μὲν ἀριστοτέλης πρὸς τὸ μὴεἶναι ἰδιον τῶν πρός τι τὸ ἅμα ὑπάρχειν, τὸ μὴπασι προσεῖναι τοῦτο τοῖς πρός τιπαρήγαγεν. ἄλλοι δὲ τὸ μπᾶσιν ὑπάρχειν συγχωροῦσιν. ὅτι δὲ οὐ μόνοις ὑπάρχει τοῖςπρός τι, δεικνύουσι καὶ ἐκ τούτου τὸ μὴ ἰδιον εἶναι, καὶ κατασκευάζουσι. Πᾶσι γάρφησιτοῖς ἀντικειμένοις τὸ ἅμα εἶναι συνθεωρεῖται. καὶ γὰρ τοῖς ἐναντίοις συμβεβηκε τὸσυνυπάρχειν. εἰ γὰρ τὸ λευκὸν ἐναντίον ἐστι τῶ μέλανι μὴ ὄντος τοῦ μέλανος, οὐδὲτὸ ἐναντίον ἐστιν αὐτοῦ τὸ λευκὸν. διό τι πᾶσα ἐναντίωσις, ὄντος ἀεὶ πρὸς ὂν γίνει-ται. ὥστε εἰθάτερον τῶν ἐναντίων ἐστι, καὶ τὸ ἕτερον ἀνάγκη εἶναι. καὶ ἡ ἕξις δὲ καὶει ῖ εἡ στέρησις, τρόπον τινὰ συνυπάρχουσιν. ἡ γὰρ ἕξις, παροῦσα μὲν, τὴν ξιν ποιεῖ. ἀποῦσα δὲ,