Druckschrift 
In Aristotelis categorias commentarium, griech.
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

οὐδὲ καθό ἐστιν, ἀλλ' ἡ ἐγγυτέρω τῆς ἀτόμου καὶ πρώτης οὐσίας προχωρεῖ τὸ εἶδοςἤπερ τὸ γένος. τοῦτο δὲ συμβεβηκεν ἄλλως. νυνὶ δὲ καθό ἐστιν ἑκάστη τουτο ὅπέρ ἐστιν,οὐφησὶ λέγεσθαι αὐτὴν μᾶλλον καὶ ἤττον. οὐκ ἄρα ἐναντία τοῖς προτέροις τὰ παρόνταεἴρηται. ἀλλὰ καὶ ἡχιὼν τι κύκνου φαίη ἄντις μᾶλλον ἐστὶ λευκὴ, καθόσον ἐγγυτιρω ἐστι τῆς λευκότητος. ἡ κατὰ τοῦ θ' ὁμοίως ἕξει πρὸς τὴν οὐσίαν, κατὰ συμβεβηκὸ ἔχουσα τὸ μᾶο καὶ τοήττον.καθόσον δὲ τὸ μᾶλον καὶ τὸν ἤττον μετέχον τῆς ποιότητος, ἢ μᾶλον αὐτῆς μετέχειἢ ἡττον, κατὰ τὸσοῦτον αὐτὴ ἡ κατὰ τεταγμένηποιότης ἔχει τὸ μᾶλον καὶ τὸ ἤττον. ἐπεισοδιώδης γὰρ ἡ ποιό-ἀλλ ἡ ἡτιον μετέχεσθαι, ἀλλ' ἐντῆς τῆ οὐσία. ἡμέντοι οὐσία, οὐκ ἐν ἄλλω γίεται τινὶ, ὥστε μάντον ταὐτῆ τὰ ἄλλα. διὰ τοῦτο οὐν τὴν μὲν κατὰ συμβεβηκὸς σύγκρισιν ἐπιδέχεται ἡ οὐσία. τὴν δὲκαθ' αὑτὸ, ἥτις ἐν τοῖς ὁμοειδέσι γίνεται, οὐκέτι. ὁ γὰρ ἄνθρωπος, οὔτε ἄλλου ἀνθρώπου μᾶλονἄνθρωπος, οὔτε αὐτὸς ἑαυτοῦ. ἀλλ' οὐδὲ ὁ σωκράτης ἐν ἀκαδη μία μᾶλλον σωκράτηςἢ ἐνδηλίω. τὸ μέντοι λευκὸν σῶμα, καὶ ἄλλουσωματος λευκοῦ λευκότερον ἂνεἴη, τῶ μᾶλονμετέχειν τοῦ λευκου. καὶ αὐτὸ αὐτν μᾶλλοναν εἴη καὶ ἥττὸν λευκὸν. κατ' ἄλλον δηλον ὅτιχρόνον. οὐ γὰρ δη κατὰ τὸν αὐτὸν. τὸ δὲ λευκὸν τοῦ μέλανος, οὐ λέγεται λευκότερον.καὶ ἄλλολέγεται μὲν γραεὶ τὸ μᾶλλον πρὸς τὸ ἡττον. ἐπιτεινόμενον δὲ τὸ ἡττον, εἰς τὸ ὅμοιον κα-ταντά. ἀλλ' ἡ τοῦ μέλανος ἐπίτασις, οὐδέποτε ὅμοιον τὸ μέλαν τῶ λευκῶ ποιεῖ.τὸ υναντίον δὲ πλέὸν αὐτοῦ ἀφίστησιν. ὥστε οὐκ ἂν τὸ ἐναντίον πρὸς τὸ ἑαυτῶ ἐναντίονλαμβάνοι τὴν τοῦ μᾶλλον καὶ ἡττον σύγκρισιν, ἀλλ' οὐδὲ πρὸς τὸ ἀνομοιοειδὲς κυρίως. τῶνγὰρ ὁμοιοειδῶν αἱ συγκρίσεις. εἰ τοίνυν ἐνταῖς ὁμοιοειδέσιν οὐσίαις οὐκ ἔστιν ἡ κατὰ τὸ μᾶλον καὶἤττον σύγκρισις, οὐδὲ ἐν οὐσίαις ὅλως ἔσται. οὐ μὴν οὐδὲ τοῦτο ἰδιον τῆς οὐσίας ἐστί. καὶ γὰρἐπὶ τῶν ἀριθμῶν καὶ τοῦ ὡρισμένου ποσοῦ, οὐκ ἔστι μᾶλον τὰ τρία αὐτὰ ἑαυτῶν, οὔτε ἄλλων.αὐτὰ μὲν γὰρ ἑαυτῶν, οὐκ ἂν παραλλάττοι ὡρισμένα ἀεὶ ἐν τῶ αὐτῶ ποσῶ. τῶν δὲ τεσσαρων οὐκ ἔσται μᾶλλον. οὐδὲ γὰρ λέγεται πρὸς αὐτὰ μᾶλλον. καὶ ὅλως πᾶσα προσθηκη καὶ ἀφαίρεσις,ποσοῦ ἑτερότητα ποιεῖ παντελη. οὐ γίετα δὲ πρὸς τὸ ἕτερον, ἀλλὰ πρὸς τὸ αὐτὸ καὶ ὅμοιον ἡ ἐπίτασις. καὶ τῶν πρός τι δὲ ἔνια. οἷον τοισεν καὶ διπλάσιον. καὶ ὁ πατὴρ. καὶ τατοιαῦταοὐκ ἐπιδέχεται τὸ μᾶλλον καὶ τοῆττον. καὶ ἐν τῶ ποιῶδὲ τὰ συήματα οὔτε μᾶλον, οὔτε ἡττον ἐστί. διὰπάντα οὖν ταῦτα, οὔτε ὑπάρχει τῆ οὐσία τὸ μᾶλονκαὶ τὸ ἤττον, οὔτε ἰδιον αὐτῆς τὸ μιοὐ μᾶλο ἐστὶν ἄνος. ἢ πρῶτον μ οὐ κατὰ τὴὑπάρχειν ἐστὶν. ἀπορήσει εδ' ἄντις εἰ ὁμᾶλλον λο-οὐσίαν ἔχει τὸ μᾶλον λογικὸν, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἕξιν, ἢ κατὰ τὴν ἐνέργειαν. ἔπει τα οὐδὲν ἄτοπον, τὰςμὲν συντρεχούσας τοῖς εἴδεσι ποιότητας, οἷον τὴν λογικὴν ἐπὶ ἀνθρώπου, καὶ τὴνθερμότητα ἐπὶ πυρὸς δέχεσθαι τὸ μᾶλον καὶ τὸ ἦττον. οὐ μέντοι τὸ εἶδος αὐτο. ἐπεὶ καὶὁ σπουδαῖος, ὅταν μᾶλο ἄνθρωπος λέγηται, οὐχἡ ἄνθρωπος, ἀλλ' ἡ οὕτως διακείμενος,ταύτη ἐπιτείνεται. τοῦτο δὲ οὐκ οὐσίαν, ἀλλὰ ποιὸν σημάνει. ἢ ὁμὲν σπουδαιος, ἅτε μὴκατ' οὐσίαν οὔσης τῆς διαθέσεως, οὐδὲν θαυμαστὸν εἰ κατὰ τὴν ἐπεισοδιώδη ποιότη-τα τὸ μᾶλλον ἔχει. ὁ δὲ ἄνθρωπος λόγικος. καὶ τὸ πῦρ θερμὸν. οὐκατὰ ἐπεισοδιώδη,ἀλλὰ κατὰ τὴν οὐσιώδη ποιότητα ἐστὶ τοιαῦτα, συμπληρωτικήνουσαν τοῦ εἴδους. καὶεἴπερ αὐτὴ τὸ μᾶλον καὶ τὸ ἥττον ἐπιδέχοιτο, ἀνάγκη καὶ τὸ εἶδος ὅλον αὐτὸ ἐπιδέχεσθαι.