Druckschrift 
In Aristotelis categorias commentarium, griech.
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

λαμβάνει. καὶ δεῖ ὡς πέφυκεν ἕκαστα, οὕτως αὐτὰ παραδεικνύναι. καὶ μὴ τὰς ἐσχάτας οὐσίας ζητοῦντα. κατὰ τὰς τῶν πρώτων καὶ νοητῶν οὐσιῶν ἐννοίας αὐτὰς μεταδιωκεῖν. ἀλλ'ἔστω φησὶ τὸ εἶδος καὶ τὴν ὕλην καὶ τὸ ἐξ αὐτῶν σύνθετον, ἐν τῆ πρώτη οὐσία περιέχεσθαι. δι-ὅτι κοινὸν αὐτοῖς ὑπάρχει, τὸ μητε καθ' ὑποκειμένου τινὸς λέγεσθαι, μήτε ἐν ὑπο-κειμένω τινὶ εἶναι. περὶ δὲ τῶν δευτέρων οὐσιῶν, τί ἐροῦμεν. τί κοινὸν ἔχουσι καὶ αὗταιπρὸς τὴν πρώτην οὐσίαν. εἴπερ αἱ δεύτεραι παρὰ τῶν προτέρων ἔχουσι τὸ λέγεσθαιοὐσίαι. ἢ τοῦτο, ὅπερ ὁ ἀριστοτέλης εἴπε, τὸ μὴ ἐν ὑποκειμένω εἶναι. ὅπερ κυρίως οὐ-σία ἐστὶ. δια τούτου γὰρ καὶ ἀρχύτας τὸ καθ' ἑαυτὴν εἶναι τὴν οὐσίαν ἐχαρακτήρισεν. εἰοὖναντὰ γένη καὶ τὰ εἴδη ὡς μέρη συντελεῖ εἰς τὴν τὴνἀτόμου σύστασιν, οὐκ εἴη ὡς ἐν ὑπο-κειμένω τῶ ἀτόμω. οὐχρὴδὲ οὐδὲ ἐπὶ τούτων τὸ ἀπαράλλακτον ζητεῖν, διὰ τὴν τῶν ἐσχάτωνἀὀριστίαν. Αλλ' εἰ καθ' ὑποκειμένου φασὶ λέγονται αἱ δεύτεραι οὐσίαι, ἐν ἄλλω ἔσονται ἐκεί-νωτῶ, τοῦ καθοὗ λέγονται. ἢ οὐδάμως τοῦτο. οὐ γὰρ ὡς τὸ ἐν ὑποκειμένω, οὕτως καὶ τὸ καθ'ὑποκειμέν θ λέγεται, ἀλλ' ὡς τὸ ἀκατάτακτον καὶ κατὰ τοῦ κατατεταγμένου κατηγορεῖται.τὸ γὰρ τίνα ἄνον λέγειν, οὐδὲν διαφέρει τοῦ τὴν σωκράτην σωκράτην λέγειν. τρόπον οὖντινὰ αὐτὸς περὶ αὐ τοῦ λέγεται. καὶ οὔτε κατ' ἄλλος κατηγορηθήσεται, οὔτε ἐν ἄλλω ἔσται. οὕτωςμὲν οὐν καὶ ὁ πορφύριος λύει τὴν ἀπορίαν. καὶ οἱάμβλιχος ἐπ' αὐτῶν τῶν λέξεων τούτω ἀ-κολουθῶν. Πήποτε δὲ ὅταν τὴν σωκράτην ἀνον καὶ ζῶον λέγωμεν, εἰ μὲν ὡς αὐτὸ περὶ αὐ-τοῦ λέγομεν, ταυτὸν ἔσται τό, τε ἄτομον καὶ τοεἴδος καὶ τὸ γένος. καὶ ἔσται μάταιος ἡ τοι-αὕτη κατηγορία. εἰ δὲ ὡς εἶδος ἢ ὡς γένος ἀτόμου κατηγόρουμεν, ἢ τὸ συπληρωματικὸντοῦ ἀτόμου κατηγορησομὲν, ἢ τὸ ἐξηρημένον. οὐδέ τερον δὲ τούτων τὸ ἀτομόν ἐστὶν. ἀλλὰ τὸμὲν, ὡς μέρος ἐν ὑπάρχει τῶ ἀτόμω. τὸ δὲ, αἱτιόν ἐστιν αὐτοῦ. βέλτιον οὖν λέγειν, ὅτι τὸἐνὑπάρχον μὲν, ἔστι τὸ κατηγορουμενον. κατὰ δὲ τὴν πρὸς τὸ ἐξηρημένον ὁμοιότητα καθ' ἣν καὶγένος λέγεται, τὸ ἐκ γένους καὶ διαφορᾶς συνεστάναι το εἴδος φαμν. καὶ τοι τὸ γένος κοινότερονὂν, καὶ περιεκτικώτερον τοῦ εἴδους, μέρος γίνεσθαι τοῦ εἴδους, ἄτοπον. ἀλλὰ καὶ ἡ διαφορὰφησίν, οὐκ ἐν ὑποκειμένω ἐστὶν. εἴπερ συμπληρωτικὴ τῆς οὐσίας ἐστιν. οὐκ ἄρα ἰδιοντοῦτο οὐσίας. ἢ καὶ ἡ διαφορὰ κατὰ τὸ οὐσιῶδες συμπληρωτικὴ τῆς οὐσίας ἐστὶ, καὶ μέρος τῆςοὐσίας γίνται. ἐπεὶ ὡς ποιότης θεωρουμένη, οἷον ὡς λογικότης, ὡς ἐν ὑποκειμένω καὶ αὐτὴἔσται. ζητηθήσεται δὲ περὶ τῆς διαφορᾶς ὀλίγον ὕστερον. νῦν δὲ τὴν λέξιν αὐτὴν τοῦ ἀριστοτέ-ἥλους ἐπισκεπτέον. Οὐσίαδέ ἐστιν ἡ κυριώτατά τε καὶ πρώτως καὶ μαλιστα λεγομένη. ἕωςτοῦ, τινί ἐστι. Τριχῶς τῆς οὐσίας ὡς εἴρηται λεγομένης, κατά τε τὴν ὕλην, καὶ κατὰ τὸ εἶδος,καὶ κατὰ σύνθετον, πρώτην οὐσίαν φη τὴν σύνθετον καὶτριχῶς.ἡ οὐσία, Αατομον. μνημονεύσει δὲ καὶ τῶν ἄλλων δύο, ὅταν τὰμέρη τῆς οὐσίας καὶ αὐτὰ οὐσίας εἶναι λέγη. μᾶλον δὲὅτι τὸ μὲν ἐν ὑποκειμένω εἶναι, παση οὐσία προση-κει. αὕτη γὰρ ὑπόκειται τοῖς ἄλλοις. καὶ ἄνευ αὐτῆς,κατὰ σύνθετονοὐδὲ τὰ ἄλλα ἐστί. τὸ δὲ μὴ καθ' ὑποκειμέν θε λέγε-μετῖν τληη.σθαι, οἰκειότατόν ἐστι τῆς ἀτόμου οὐσίας. τῶ γὰρατὶ οτίθεα-εἶναι ἀδιαίρετος, αὕτη μὲν κατ' οὐδενος ὑποκειμέ-