CitulusDiceſimus

V habitione ſed de quodaꝫ nouo cōſenſu. q̄ ſūtvalde diuerſa. et ſuꝑ hoc vide quod dictū eſtſupͣ ī regula. nō firmat̉. An auteꝫ vnꝰ iudexpoſſit habere ratam ſententiaꝫ latā ꝑ aliuꝫ.dic vt no. ix. q. ij. c. j. Et de materia huiꝰ regulę. adde quod dr̄ in ſequēti regula Io. an.¶ Ratihabitione retrotrahi etmandato nō eſt dubiū comꝑari. Hec regulaſūpta eſt ex. l. ff. eo. tit. l. hoc iure. Pone caſūī iudicijs. ij. q. vj. non ſolēt. et de iureiurā. c.vlti. li. vj. Iteꝫ in ꝯtractibꝰ. C. ad mace. l. vlt.Et ht̄ locuꝫ hec regula ī caſu. qn̄ .ſ. noīe meoeſt geſtū. et tūc ratū hr̄e poſſū. ⁊ ratihabitioretrotrahit̉ et mādato comꝑatur. Unū no.ſi infra certū tp̄s teneor aliqͥd facere. et aliꝰinfra ideꝫ tp̄s id fecit noīe meo: hr̄e ratū debeo. al̓s ratihabitio nō ꝓdeſſet. ij. q. vj. nō ſolent. Huic regule ſil̓e eſt qd̓ dicit lex .ſ. ꝙ appellās ꝯdemnatus de furto. ſi nō ꝓſequit̉ appellationem retro notat̉ infamia. videt̉ em̄ratum hr̄e ſnīaꝫ. ff. de his qui no. infa. l. furti Io. an. ¶ Extēdi pōt ad maleficia et damna. que ſiquis faciat̉ noīe alicuiꝰ dn̄i vel alteriꝰ. et ille hoc ſentiens ratūhabeat: ita eſt ⁊tenet̉. ac ſi mābaſſet. Sic et verberās clericūnomine alteriꝰ. ſi habꝫ ratū: efficit̉ excoīcatus. Secus ſi verberat ex ſe. nō noīe alteriꝰ:qꝛ qui audiens habet ratū et gratum. peccatquideꝫ. ſed nō incidit in excoīcatōeꝫ. Similiter audiens damna facta ⁊ furta. nō tn̄ noīeſuo. licꝫ habeat rata ꝓpter odium illiꝰ peccatquidem: ſed nō tenetur ad reſtitutōem. ſicutteneret̉. ſi eiꝰ noīe eſſet factum cū poſſet obuiare. Utꝝ abſoluēs aliquē a peccatis. nonhabēs licentiā ſeu autoritatem. ſub ſpe ratihabitōnis ſui p̄lati vere abſoluat. ſi ille poſtea habeat ratum: Cōmuniter dr̄ ꝙ nō.Semel malus ſēper preſumitur malꝰ. Pone calū. ī ſemel ꝑiuro. xxij. q. v.ꝑuuli. In ſemel cōtumace. de p̄ſump. ſcribā.Ad hec diſ. xxv. c. vlti. Hic ergo preſumitureū qui ſemel malus fuit. ſemꝑ eſſe maluꝫ. Etpōt huiuſmōi dici preſumptio homīs. qꝛ cōtͣhomineꝫ ſic p̄ſumit̉. Poteſt etiaꝫ dici p̄ſumptio facti. qꝛ ex ſemel facto ſic preſumit̉. Ot̄dici ⁊ preſumptio iuris. quia ius ſic p̄ſumitex facto. vt h̓ vides ⁊ ī iuribꝰ ſupͣ aſſignatis.De quibꝰ diuerſis p̄ſumptōnibꝰ ꝓſequere. vtno. ꝑ Io. diſ. l. ferrū. et. liiij. diſ. fraternitatē.et per Ber̄. de ſpon. is qui. Hic ergo vides. ꝙpreſumit̉ ex p̄terito circa pn̄s ⁊ fututꝝ. Interdū p̄ſumit̉ ex pn̄ti circa p̄teritū. Interdūcirca pn̄s. Interdū circa futuꝝ. Qd̓ ꝓſequere vt notat̉. diſ. xliiij. multis. et. xxxiiij. q. j.cū ꝑ bellicā. de p̄ſump. ſcribā. ¶ Licet at̄ hecpoſſit p̄ſumptio iuris. nō tn̄ eſt p̄ſūptō iurisde iure. admittit̉ em̄ ꝓbatio ī cōtrariū. et ꝓbato ꝙ penituerit. nō dicet̉ ampliꝰ malꝰ. diſ.

l. ferrū. ſaluo eo qd̓ d̓r de hereticis. ad abolēdam. ¶ Nota igr̄. ꝙ qui ſemel fuit bonus ſꝑp̄ſumit̉ bonus. lxj. di. miramur. ⁊ de p̄ſump.mandata. Et pͥma facie quilibet p̄ſumit̉ bonus. xj. q. iij. in cūctis. de p̄ſumpt. dudū. Quiautē malus eſt ſemel ſꝑ p̄ſumit̉ malꝰ. vt hic.Et ꝓcedit hec p̄ſumptio. tum ex preſumentisnatura corrupta. tum qꝛ humana natura ꝓna eſt ad delicta. xij. q. j. om̄is etas Ioh̓. an.¶ Ex p̄dictis nota. ꝙ eſt duplex p̄ſumptio.ſ. iuris. et hec eſt ſemiprobatio eiꝰ rei de qͣ p̄ſumitur. vn̄ ꝯtra hāc admittit̉ ꝓbatio ī cōtͣriū. Exempli gratia. Promulgata eſt aliquaꝯſtitutio publice. vn̄ quilibꝫ p̄ſumit̉ ſcire. etnō excuſatur ꝑ ꝯn̄s cōtrariū faciēdo. Sed ſiquis ꝓbet ſe iuſte ignoraſſe: puta. tūc furioſum fuiſſe vel longe abſenteꝫ. elidit̉ illa p̄ſūptio iuris ꝑ ꝓbationeꝫ. Eſt alia ꝓbatio q̄ d̓riuris et de iure. hmōi eſt plena ꝓbatio in humano iubicio rei de qͣ p̄ſumit̉. vt oīno credatur ſic eſſe. vnde ꝯͣ eam nō admittit̉ ꝓbatio.Exempli gr̄a. Que ꝑ violentiā abſolutā cognita eſt. p̄ſumit̉ nō virgo. vn̄ ẜm iura nō pt̄inter virgines ꝯſecrari. ꝙͣtūcunqꝫ fuerit aīmo renitēs: et per ꝯn̄s virgo nō eſt. Preſumit̉ etiaꝫ ſemel malꝰ ſꝑ malus .ſ. ī eodē genere mali. Et qꝛ nullus iudicādus ē immemorſue ſalutis .j. q. j. debꝫ extimari penituiſſe niſi ꝑſeueret ī malo. et hoc in iudicio aīe.¶ Sine culpa niſi ſubſit cauſa.nō eſt aliqͥs puniēdꝰ. Hic ponit̉ regula ⁊ exceptio eiꝰ ī regula. Pone caſū di. lvj. fatis ꝑuerſū. In exceptōne pone caſū ī marito corrupto. qͥ a ꝓmotione ſn̄ culpa repellit̉ tn̄ excā ꝓpter ſacr̄i defectū. xxxiiij. di. ſi cuius. Inclerico leproſo. qui ſn̄ cauſa ꝓpter ſcādalū p̄uatur eccl̓ia. de cleri. egro. tua. Regularitergͦ nullus punit̉ ſine culpa. xvj. q. vij. inuentum. Et eſt rō: qꝛ pena eſt mēſura culpe: vbiat̄ nō extat menſurādum. menſura locū nonhabet. Bene at̄ ex cauſa punit̉ quis. ſn̄ culpa. diſ. xxij. renouātes. ¶ Et nota ꝙ quinqꝫde cauſis aliqͥs punit̉ ī pn̄ti. ẜm mgr̄m ī. iiij.Prīa cā purgatōnis pct̄i. vt languidꝰ ad piſcinā. de pe. et re. cū infirmitas. Scd̓a cā inchoande damnationis eterne. vt ī Herode etAntiocho. de pe. di. iij. ignis. Tercia cā p̄ſeruatōis a fut̉ a culpa. vt Paulꝰ. Quarta cauſa glorificatōnis dei. ex miracl̓o ſecuto. vt inceco a natiuitate. ⁊ Lazaro r̄ſuſcitato. Quīta ad maiꝰ meriti cumulū et p̄miū et exēplūceteroꝝ. vt Iob Tobias. et hmōi. de pe. bi. j.ſi peccatū Hauid. et diſ. iij. ꝓductior.¶ Scienti et ꝯſentiēti. non fit eiiniuria neqꝫ dolꝰ. Hec regl̓a ſūpta eſt ex. l. ff.eo. ti. l. nemo. Pone caſū ī ingenuo. qͥ ſciēs ⁊ꝯſentiēs ꝯͣhit cū ẜua. vel ecōuerſo. xxix. q. ijſiqͥs ingenuus. In clericis qͥ ſciēter et volū-