HuodecimusCitulus
Un̄ ſanctus Mardocheꝰ ī or̄one ſua dicebat.Dn̄e rex om̄ipotēs in dictōne tua cūcta ſuntpoſita. ⁊ nō eſt qui reſiſtat volūtati tue ⁊cͣ.Dn̄s vniuerſoꝝ tu es Peſter. xiij. Sicut ergo dominiū eſt vl̓e. ita ⁊ lex eiꝰ debꝫ eē vl̓is.⁊ ip̄a totus orbis regulat̉ qꝛ lex dn̄i. ¶ Et ꝙlegi eterne (q̄ nō differt a dei voluntate) realiter ſubijtiāt̉ et regulētur oīa. declarat̉ etoſtēditur ẜm Tho. j. ſcd̓e. q. xciij. Naꝫ creat̉eirrationales eterne legi ſubijtiūt̉. inqͣtū ſequūt̉ ſn̄ iudicio rōnis vel ſenſꝰ. id qd̓ eis imp̄ſſū eſt a deo. qͣſi mote ab alio .ſ. deo ad ſuosfines et actꝰ. Scd̓o creat̉e rōnales legi et̓neſubijtiūtur ꝑ noticiā diuini p̄cepti. eo ꝙ eisdatū eſt intelligere qͥd debeant agere vel cauere. Ip̄a em̄ lex naturalis q̄ eſt ī hoīe. eſt q̄dam ꝑticipatio legis eterne. Mali etiā ſubijtiūt̉ legi eterne. etſi imperfecte .ſ. neceſſitatecoactōnis. inqͣtū ſubijtiūt̉ nō eiꝰ p̄ceptōni ſꝫpunitioni .ſ. inꝙͣtum mali puniunt̉ a deo qd̓lex eterna dictat ⁊ imꝑat. Quarto boni ſubijtiūtur ꝑfecte. inqͣtū .ſ. nō coactōne punitionis. ſꝫ volūtate obſecutōis .ſ. volūtate obediēdi deo. amore nō timore ſe ſubijtiāt. Bt̄ietiā ⁊ damnati ſubijtiūt̉ legi eterne. cuiꝰ rōeſt. qꝛ ſicut corpꝰ gͣue mouet̉ grauiter de loco. ita eadeꝫ grauitate quieſcit ī loco. A ſil̓iſicut boni ꝑ legeꝫ eternā merentur beatitudinē ⁊ mali miſeriā: ita ꝑ eandē legē beatibeatitudinē ⁊ mali ī miſeriā ꝯẜuāt̉. ¶ Sb̓ijtiunt̉ etiam legi eterne oīa creata. ſiue neceſſaria ſiue ꝯtingētia. non at̄ eterna. Et rōhuiꝰ eſt ẜm Tho. vbi ſupͣ. Lex eterna eſt ratōgubernatōis. q̄cunqꝫ gͦ ſubijtiūt̉ diuine gub̓natōni. ſubdūtur ⁊ legi eterne. Cū gͦ oīa queſūt ī rebꝰ a deo creatis. ſubdant̉ diuine gub̓nationi. ſiue nccͣia ſiue ꝯtingētia. nō at̄ ea q̄ꝑtinēt ad diuinam eſſentiā vel naturam. vtꝑſone diuine. vel volūtas dei vel bonitas dei⁊ hmōi. ideo creata ſubdūt̉ legi eterne. nō at̄increata. ſicut ptꝫ ꝑ exēplū ī hoībꝰ. Nā gubernatōni hoīm ſubdunt̉ q̄ fiūt ꝑ hoīes. nōaūt q̄ pertinēt ad naturā hoīm. vt ꝙ habeatmanus vel pedes. Unde ⁊ Augꝰ. dicit. xix. deciui. dei. ꝙ nullo modo aliqͥd legibꝰ ſūmi creatoris ordinatoriſqꝫ .ſ. creatum ſubtrahitur.a quo pax vniuerſitatis adminiſtratur. Necobſtat quod ait apl̓s: dicēs ad Ro. viij. Prudentia carnis inimica eſt deo. neqꝫ enim legieius ſubiecta eſt. Nam ẜm Thomā vbi ſupͣ.etſi ſb̓ijci nō poſſit prudētia carnis legi eterne ex parte actōnis. quia inclinat ad actiōespontrarias legi dei: tamen ſubijcit̉ legi dei extarte paſſionis. quia meret̉ penam ẜm legēdiuine iuſticie. ¶ Sciendum etiam ꝙ alitereſt dicēdū de lege hoīm. aliter de lege dei. Nāhō rebꝰ irratōnabilibꝰ quātūcūqꝫ ei ſubijtiātur nō poteſt imponere legem. ſed ſolū hōibus ſibi ſubiectis. quibus hominibꝰ intantū
ponit legē. inꝙͣtum ſuo p̄cepto vel denūciatōne imprimit mētibꝰ eorum quādaꝫ regulāque eſt principium agendi. Sicut aūt homodenūciādo imprimit homini ſubiecto ſibi qd̓dam principiū interiꝰ actuū: ita deꝰ impͥmittoti nature principia actuū ꝓpriorū. Et ideoꝑ hunc modū dr̄ deꝰ p̄cipere toti nature. ẜmillud pͣs. p̄ceptū poſuit et nō p̄teribit .ſ. ī rōnabilibꝰ creaturis. Et per hanc etiaꝫ rōneꝫom̄es motus et actōes totiꝰ nature legi eterne ſubdunt̉. Alio mō gͦ ſubdūtur legi eternecreature irrationales ꝙͣ rōnales. inꝙͣtum .ſ.irrōnales mouētur a diuina prouidētia. nōautē ꝑ intellectum diuini p̄cepti vt rōnalesEt ip̄a imp̄ſſio principij actiui intrinſeci. ꝙͣtum ad res naturales. eſt promulgatio legiseterne in eis. Defectꝰ etiaꝫ qui accidūt ī rebus naturalibꝰ. ꝙͣuis ſint p̄ter rationeꝫ cauſaꝝ ꝑticulariū. nō tn̄ ſūt p̄ter ordinē cauſarum vniuerſaliū. et p̄cipue cauſe pͥme .i. deicuiꝰ ꝓuidētiā nihil p̄t ſubterfugere. vn̄ ⁊ ip̄aſubdūtur legi eterne. Om̄es etiā leges. inꝙͣtum ꝑticipāt de rōne recta. intātū deriuāt̉ alege eterna. Unde Aug. In tꝑali lege nihil ēiuſtum atꝫ legittimū qd̓ nō externa homīesſibi deriuauerint. Et idem Aug. Lex eternaita medio quodā loco poſuit aliqua. vt ī eispſurpādis merito reprehendatur audacia. īexequēdis pure laudetur obedientia. Et ponit exemplū Abrahe. qui ex ſe volendo occidere filium. peſſime feciſſꝫ: ſꝫ ex volūtate deiiubētis hoc volēdo optīe feciſſꝫ. xxiij. q. v. lexSecūduꝫ ꝙ notaturᵐ. §. iij.eſt ꝙ affectus ſeu voluntas iuſti ꝯformat ſead legē eternaꝫ .i. volūtatē diuinā quod qͥlibet face̓ debꝫ. Dīc em̄ Aug. Ꝙ lex eterna eſtratio ſumma in deo .i. volūtas rōnabilis cuiſꝑ obtemꝑandū eſt .ſ. ꝯformādo voluntateꝫnr̄aꝫ ſue. Dīc em̄ Areſto. in ſua metha. ꝙ pͥmū ī vnoquoqꝫ gene̓ ē regula ⁊ cauſa ſcd̓oꝝſeu oīm illiꝰ generis. Sicut pͥmū ī genere caliditatis ē ignis. ⁊ ip̄e eſt cauſa ſcd̓a oīm calidoꝝ inqͣtū calida. In tātū em̄ vnūqd̓qꝫ eſtcalidū. inqͣtū ꝑticipat naturaꝫ ignis. primaigitur cauſa oīs rectitudinis ē diuina volūtas. in qua eſt ſūma rectitudo. et intātū voluntas humana eſt recta: inqͣtū ꝑticipat rectitubinem diuine voluntatis. quod fit conformando ſe ei. tūc em̄ recta ē. Tenemur aūteſſe recti. quia vt dicit̉ Ean̄. j. Recti diligūtte .ſ. deum. Ad dilectōnem auteꝫ obligamurque ſine rectitudine eſſe non poteſt. Unde ⁊glo. dicit. Rectus eſt q̄ vult quod deus vult.¶ Sciendum tamen ꝙ cum dr̄ volūtas noſtra debet eſſe ꝯformis voluntati diuine. vtdicit Durā. in primo ſententiaꝝ di. vlt. nonintelligit̉ hoc d̓ ꝯformitate volūtatis inꝙͣtūad eſſentiā eiꝰ vel eē .i. velle. ſꝫ ꝙͣtū ad tēdētiā