CapitulumPrimum

circa ꝓximum. ꝙ ipſa peccata ſint grauiſſima. qꝛ multomaior inordinatō inuenitur inpeccatis que ſūt ꝯtra deū. ⁊ in quibuſdā eoꝝque ſūt ꝯtra ip̄m. et tn̄ p̄t dici ꝙ etſi deo nullus poſſit nocere ꝙͣtum ad eius ſubſtantiāp̄t tn̄ nocumentū attendi in his que dei ſuntſicut extirpādo fidem. violādo ſacra. q̄ ſuntpeccata grauiſſima. Sibi etiā aliquis qn̄qꝫſcienter et violenter infert nocumētū. ſicutpatet de his qui ſe interimūt. licet finaliterhoc referāt ad aliqd̓ bonum apparens. putaad hoc ꝙ liberent̉ ab aliqua anguſtia.Notandū etiā vltra.§. ij.ſupͣdicta. ꝙ vna culpa vel iniuria ē grauioralia quatuor rōnibꝰ. Primo rōne modi circūſtātis. Secūdo rōne dāni ꝯſequētis. Tertio rōne viri offendētis. Quarto rōne animiīducētis. Ꝙ vna culpa vel iniuria ſit maior vel gͣuior alia rōne mōi circūſtātis octomodis ph̓us docet ꝯgnoſcere. Et primo ſic.Illa culpa vel iniuria eſt maior q̄ eſt beſtialior. Cuius rō eſt. qꝛ talis eſt magis inordīata .i. ꝯtra ordinē vel rectitudinē rōnis. Secūdo ꝓbat ſic. Illa cl̓pa vel iniuria ē maiorq̄ eſt euidentior et magis ẜm electōem. Cuiꝰrō eſt. qꝛ de rōne peccātis vel iniuriātis ē ꝙagat volūtarie ⁊ peccat. quanto aūt magispolūtarie. tanto grauius peccat. Tertio ſic.Illa culpa vel iniuria ē maior. que auditoribus eſt horribilior et abhomīabilior. Nā homines magis horrēt et abhominant̉ vnumcelus ꝙͣ aliud. tū ꝓpter ſui nouitatē. tū ꝓpterui grauitatē. Quarto ſic. Illa culpa ⁊ iniuia eſt gͣuior. in qͣ trāſgreſſio ē multiplitior.uta in qua ſūt multe trāſgreſſiones Verbitr̄a. qui frāgit iuramēta. dextras. fides. ꝯnubia ⁊cͣ. gͣuiſſime peccat. Cuius rō ē. qꝛ in talibꝰ exceſſus culpaꝝ multaꝝ. vel iniuſticiaꝝvel iniuriaꝝ ē magnitudo ſceleris vel grauedo criminis. Quinto ſic. Illa culpa vel iniuia ē maior. vbi locus eſt ineptior .ſ. fit in loo vbi faciētes culpā puniunt̉. quēad̓modūaciunt falſi teſtes. Cuius rō eſt. qꝛ ſi qui initorio nō faciūt iuſticiā vel peccāt. ſignū eſtY in omni loco nō facerent iuſticiā. Si em̄alſi teſtes in curia peccāt. ſignū ē ꝙ in om̄ioco peccarēt. Sexto ſic. Illa culpa vel iniucia eſt maior in qua eſt maior ꝯfuſio. Cuiusrō eſt. quia ꝯfuſio ſolū debet̉ turpi et prauiori. vn̄ de magis turpi videt̉ ſequi maior cōfuſio tanꝙͣ magis prauū. Septimo ſic. Illaculpa vel iniuria eſt maior. que ē indigniorvel irrōnabilior .i. quā quis facit cōtra euma quo bona ſuſcepit. Cuius rō eſt. quia talisplures iniurias et peccata facit. ⁊ precipueqꝛ facit male. ſecundo qꝛ nō facit bene. tenemur eī benefacere benefactori. Octauo. Illeplus peccat et grauius qui peccat ꝯtra iuranō ſcripta ꝙͣ ꝯtra ſcripta. Cuius rō eſt. quia

melius eſt eſſe iuſtum ꝑ voluntatem ꝙͣ perneceſſitatem. obſeruare aūt ſcripta videtureſſe ex neceſſitate. ſeruare aūt nō ſcripta videt̉ eſſe nō ex neceſſitate ſed ꝓpria volūtate.peccare ꝯtra iura nō ſcripta ſed tn̄ iuſta videtur gͣuius. hec ph̓s ſecūdo rethoricoruꝫ. c.xxiij. Secundo ꝯgnoſci p̄t grauitas culpe rōne nocumēti cōſequētis. vbi eſt maiusdamnū ibi maius peccatū ceteris ꝑibꝰ. ẜmb. tho. pͥma ſcd̓e. q. lxxiij. Poteſt aūt magnitudo bani ꝯſequentis ꝯgnoſci quatuor modis ẜm ph̓m in pͥmo libro rethoricoꝝ. Primo qꝛ difficile eſt vel impoſſibile fieri recōpenſatōem vt ſiquis occideret filiuꝫ alteriꝰvel deſtrueret rem irreꝑabilem vel nō inuētibilem. Secundo qn̄ non p̄t inueniri equapunitio tali culpe vel dāno. ſed om̄is alia ēmitior. vt ſiquis occideret vel offenderet regem vel publicā ꝑſonam. Tertio qn̄ ꝯtingiteum qui damnificatus eſt nō reciꝑe ſatiſfactionem. vtputa quia mortuus eſt. Quartoqn̄ quis paſſus eſt damnuꝫ a ſeip̄o. vt qui ſeaffligit. vel nocumentū ſibi infert. vel occidit ſe ex aliquo infortunio vel malo ꝯmiſſo.⁊ ml̓tomagis qn̄ ſine cauſa hoc egit. hec ph̓svbi ſupra. ¶ Tertio p̄t ꝯgnoſci gͣuitas culpe vel iniurie rōne viri offendentis. qd̓ qͥnqꝫmodis videri p̄t ẜm ph̓m in libro rethoricorum. Et primo qn̄ eam culpam vel iniuriāprimus vel ſolus vel cū paucis fecit. Et rōhuius eſt. quia videt̉ alijs eſſe exemplū et cāmale faciēdi. ⁊ multitudini magis parcit̉ indelictis ꝙͣ paucis. Secundo qn̄ in illa culpaſepe peccat. Aggrauatur em̄ culpa ex freq̄ntatōne actus ꝓpter inordinatōem volūtatisTertō qn̄ ꝓpter illā culpā inueniunt̉ tormenta dānificantia grauiora. Nā ꝓpter magnitudinē ſceleꝝ inuēta ſunt gͣuiora tormenta.Quarto qn̄ ꝓpter illū qui ꝯmiſit lex ē poſitaQd̓ eē n̄ p̄t. niſi qꝛ ille fuit pͥmꝰ vel nouo mōpeccauit. Quinto qn̄ ꝓpt̓ illū carcer fuit edificatus. hec ph̓s vbi ſupͣ. ſꝫ magnitudo ꝑſone peccantis aggrauat. Quarto oſtendit̉vna culpa grauior alia rōne animi inducentis .i. ex diſpoſitōne et qualitate animi peccātis. Qd̓ on̄ditur ſex rōnibꝰ. Et prima eſtex cauſa peccati. nā duplex ē cauſa peccati.vna ꝑ ſe alia ꝑ accidens. Cauſa ꝑ ſe eſt ipſavolūtas. et hec quāto fuerit maior. tāto peccatū eſt grauius. qꝛ cum peccatū ſit malumvolūtarium. quāto volūtas fuerit maior adpeccandū. tanto peccatū eſt gͣuius. Alie v̓ocauſe peccati ſūt cauſe ꝑ accidēs. inclinātesvoluntatē ad peccādū. preter naturā ⁊ ordinē ip̄ius voluntatis. q̄ nata ē moueri libe̓ exſeip̄a. vt ſūt paſſio. ignorātia. motus. et hꝰ¶ Secūda rō qͣre vnū pct̄m eſt gͣuius alio.eſt ex noticia. qui em̄ peccat ex certa ſcīa ⁊induſtria. peccat gͣuius eo qui peccat in idē