Druckschrift 
1 (1478)
Entstehung
Seite
307
Einzelbild herunterladen
 

CapitulumTercium

ꝯtra qui prius in maxīa regnauerat pace. vt patꝫ. iij Reg. xj. c. Et ī libris iudicumhoc plene on̄dit̉. cuꝫ ille populꝰ iſrl̓ adatis dei declinabat. ſuſcitabantur ꝯtra eosbella a finitimis natōnibꝰ cuꝫ multis opp̄ſſionibꝰ. Male ergo vexat̉ creatura a pct̄ō.ideo in miſerijs huiꝰ ꝯſtituta clamet. Miſere̓⁊cͣ. Potētie aīales naturales ſūt. ſuntẜm augꝰ. bona media. quibꝰ bene et malevti poſſumꝰ: ſꝫ ī ſe valde bone ſt̄ neceſſariead oꝑādū. hec ſūt tres pͥncipales. Primopotētia intellectiua. Scd̓o potētia volitiuaTertō potētia ſenſitiua. Quelibꝫ vexat̉ ſuomodo pct̄m. Unde pͣs. penitēs ait. Cōturbata ſūt oīa oſſa mea .i. potētie. quibꝰ anīavigorat̉ ad oꝑandū. Et hoc figuratū extititin vulnerato a latronibꝰ. deſcēdit a hierl̓min iericho. vt habet̉ Luc̄. x. Uulnera em̄ ſūtip̄a mala infixa potentijs. vt declarat magiſter in. iiij. ſen. in pͥncipio. Et ꝙͣtuꝫ ad potentiā ītellectiuā dicit̉ ſopho. j. de pct̄oribꝰAmbulabāt .i. oꝑabunt̉ vt ceci. qꝛ dn̄o peccauerūt. Et in huiꝰ figurā legit̉ Iudi. xvj. c.y ſamſon captꝰ a philiſteis. excecatꝰ eſt abis. ad inſinuandū viro ꝙͣtūcunqꝫ ſanctoapto temptatōꝫ a demonijs. eruūtur ſibiculi intellectꝰ. quidē vt priuet̉ potētia īellectiua vel actu ītellectꝰ ſimpliciter: ſed īticulari oꝑe eligibili. ita paſſione obtenerat̉. vt tūc aduertat illud eſſe malū: ſꝫbonū ſibi videt̉ illud faciēduꝫ. ꝙͣuis ī habiu in generali ꝯgnoſcat illud eſſe malum.ẜt hoc ē qd̓ dicit ph̓us in li. ethico. om̄isnalus eſt ignorās. Ignorat em̄ peccās tūclud eſſe malū vt fornicatōꝫ. ſi habitualit̓ciat illud eſſe malū ꝓhibituꝫ: ſicut ebriuspoſitus in ebrietate. dicit veras ſententiasquas habitu tenet: ſed cum ꝓfert in ebrietate. non eas actu intelligit īpeditus ab ebrietate. Ignorat etiam peccator quot quanta bona peccatum ꝑdat. quanta mala incurrat peccatum. ꝯſiderās ea. Et ꝙͣuis auferat ex toto pct̄m iudiciuꝫ rōnis. ꝓpt̓qd̓ peccator priuat̉ actu iudicādi ſentētiandi rep̄hendendi alios peccatores puniendo. dūmodo cuꝫ hūilitate fiat. tamē ml̓tum hebetat̉ intellectꝰ. et obſcurꝰ remanet abiutꝰ lumīe gratie. quā talis priuatur īiudicando. corrigendo puniēdo. et indignꝰreddit̉. Qua em̄ fronte poteſt alios corrige̓ tacitꝰ ſibip̄i reſpondet. eadē ſe admiſiſſecorrigit. inquit Hiero. di. xxv. pͥmū. Etſi parum gaudij eſſe valeat ei qui lumē celi corꝑale videre non poteſt (vt ait thobias) īmomulti doloris. Non minꝰ vexat̉ aīa amiſſolumīe intellectꝰ pct̄m: ideo clamet. Miſerere ⁊cͣ. Uolūtas qͦꝫ multuꝫ eſt remiſſa adbonū pct̄m. adeo bonū qd̓ ītelligit. ingenerali ꝓponit agere. valeat: ꝓpt̓ qd̓ ait

apl̓us ad Ro. vij. em̄ qd̓ volo bonū hocago: ſed qd̓ odi malū illub facio. Et loquit̉ẜm vnā expoſitōꝫ in ꝑſona ꝯſtituti in mortali. Vnde figurat̉ claudū. qui videt qͥdēquo ꝑgere debeat: ſed recto greſſu incedere valet. quibꝰ claudis dicit̉ heliā. iij Re. xviij. Uſqueqͦ claudicatis in duas ꝑtes.Claubicat ex ꝑte dextra. precepta ad deuꝫnos ordinātia ſeruat. Caudicat ad ſiniſtrā. qui mādata erga ꝓximū nos dirigētia cuſtodit. Et ẜm. b. tho. in pͥma ſcd̓e. nectalis diu in peccatis ꝑmanere poteſt. quinlabat̉ in alia. In repentinis em̄ caſibꝰ. quiquottidie occurrūt. in quibꝰ poteſt haberi multū temꝑis ad deliberanduꝫ. operat̉homo ẜm finē ſibi preſtitū. habitū preceptum. Et peccator ſibi p̄ſtituat. vt vltimū fineꝫ ad quē oīa dirigat glorioſū deū:ſed creaturā. cuiꝰ amorē deo mādatis eiꝰp̄ponit. ideo ẜm deuꝫ mādata eiꝰ agit:ſed ẜm paſſionē ſuaꝫ. malū habitū alicuiꝰvitij cui eſt deditus. Et hoc eſt qd̓ dicit greg. peccatum quod penitentiā non diluit̉.mox ſuo pondere ad aliud trahit: ſic patetin dauid. qui lapſus in adulterium: quia cito non penituit. addidit homicidium. ordinando de morte vr̄ie. ij Regū. xj. Uoluntasetiam peccatoris ſpūalia non guſtat. qꝛ ſuꝑfluo humore. terrenoꝝ .ſ. amore infectus eſtvt infirmus: ſed ei vileſcunt faſtidiūt ſpiritualia. Potentia ſenſitiua ſeu ſenſualitas multipliciter vexatur paſſionibus propter peccatum. Glorioſus em̄ deus ſic inſtituit hominē. vt ratō ſubiceret̉ ſibi. inde ſēſualitas oīno erat ſubdita ratōni. Sed perpeccatū inobediētie rebellās ſe ratō deo īmediate. et caro recalcitrauit ſpūi. In cuiꝰſignuꝫ ẜm Augꝰ. de ciui. dei. ſenſerūt ſtimulos carnis in membris genitalibꝰ. ꝓpter qd̓erubeſcentes adinuicem fecerunt ſibi perizomata. id eſt ſuccinctoria ſeu cooperimenta Gen̄. iij. Et potētia quidē concupiſcibilis appetit niſi delectabilia ſenſibus. et ſitraria ſpūi. Caro em̄ ꝯcupiſcit aduerſus ſpiritum. vt dicit̉ ad Gal̓. v. In cuius figuraꝫancilla agar concepiſſe ſe videns. ex Abraham. etiā ꝓterua deſpiciebat dominā ſuamſaraÿ. Et cum verberibꝰ angeret̉ ab ea. fu arripuit Gen̄. xvj. ad deſignandū. ſenſualitas que eſt ancilla ratōnis. poſtꝙͣcupiſcentiam conceperit peccatum ex viroid eſt appetitu ratōnali: deſpicit poſtea ratō. nec vult ei obedire. Sed etſi aliqn̄ cogatur quibuſdam penis vt ieiunijs. diſciplinis. ip̄a ſenſualitas fugit a ratōne. nec propter hoc ei obedit: ſed vt libera vagat̉. Et ītātū excreſcit ip̄a concupiſcētia. vt non deferat naturali federi ſeu propinquis. vt patet in amon primogenito dauid. qui amore