CapitulumSextum
duo requirūtur .ſ. ꝯiunctō alicuius mali. qd̓ea rōne eſt malū. quia priuat aliquod bonūet ꝑceptio hꝰ ꝯiunctionis. Pertinet aūt dolor ad appetitū. nā om̄is motus appetitiuus.ſeu inclinatio ꝯſequēs apprehenſionē ꝑtinetad appetitū intellectiuū vel ſenſitiuū. Inclinatio em̄ appetitus naturalis. nō ꝯſequiturapprehēſionē ip̄ius appetētis ſꝫ alterius. Cūigit̉ dolor ſicut delectatō p̄ſupponat in eodēſubiecto ſenſū vel apprehēſionē aliquā. manifeſtū eſt ꝙ dolor ē in appetitu ſenſitiuo velītellectiuo. Et ẜm ꝙ eſt in appetitu ſenſitiuoꝓprijſſime dicitur paſſio. Ꝙ autē Aug. dicitdolorē eſſe corꝑis. ꝓtanto dicitur. quia cauſa doloris eſt in corpore: puta cum patimuraliquid nociuuꝫ corpori. ſed motus dolorisſemꝑ eſt in aīa. Sicut at̄ gaudiū eſt ſpeciesdelectatōnis. ita et triſticia eſt ſpēs doloris.Et ſicut ſola illa delectatio que ex interioriapprehēſione cauſat̉: gaudiū noīatur. q̄ autēex exteriori apprehēſione cauſat̉: delectationominat̉. non aūt gaudiū. ita ſolus ille dolor. qui ex interiori apprehēſione cauſat̉: nominat̉ triſticia. qui aūt ex exteriori dolor n̄triſticia noīatur. Et quia vis cognitiua interior ÿmaginatō vel intellectus. poteſt ꝑcipere pn̄s. p̄teritum. et futuꝝ. Senſus v̓o exterior non ꝑcipit niſi pn̄s. ideo triſticia eſſep̄t de p̄ſenti preterito et futuro. ſed dolor corporalis qui ſequitur apprehēſionē ſenſus exterioris. non poteſt eſſe niſi de pn̄ti. Naturaliter aūt maior eſt appetitus delectatōnis. ꝙͣfuga triſticie. Cuius ratio eſt. quia cauſa delectatōnis eſt bonum ꝯueniens. cauſa auteꝫdoloris vel triſticie. ē aliquod malum repugnans. Contingit aūt eſſe aliqd̓ bonum ꝯueniens abſqꝫ om̄i diſſonātia. Non aūt p̄t eſſealiqd̓ malū totaliter repugnans abſqꝫ omniꝯueniētia. ꝑ accidens aūt ꝯtīgit ꝙ triſticiāaliqͥs magis fugiat ꝙͣ delectatōnem appetat.Et hoc tripliciter. Primo ex ꝑte apprehēſionis. qꝛ vt dicit Aug. Amor magis ſentit̉ cūeū ꝓdit neceſſitas. Ex indigentiā aūt amatiꝓcedit triſticia q̄ eſt ex amiſſione alicuiꝰ boni amati. vel in curſu alicuius mali ꝯtrarijDelectatio autem nō habet indigentiā boni amati. ſꝫ quieſcit in eo iam adepto. Secūdo ex ꝑte cauſe triſtantis. ex eo .ſ. qꝛ ē magisrepugnās bono amato. et ꝑ ꝯſequēs maiusmalū ꝙͣ ſit bonū illud in qͦ delectamur. Magis em̄ amamꝰ ꝯſiſtēciā corꝑis. ꝙͣ delectatōnem cibi. Tertio ex ꝑte effectus. qꝛ triſticianō impedit tm̄ vnā delectatōnem. ſed om̄es.Eſt aūt dolor interior ſimpl̓r loquendo potior ꝙͣ exterior. Nā dolor interior ē ex hoc. ꝙaliqͥd repugnat appetitui ip̄i. Dolor aūt exterior ex hoc ꝙ repugnat appetitui. qꝛ repugnat corꝑi. Quod autē eſt ꝑ ſe. ē prius eo qd̓eſt ꝑ aliud. Patet etiā hoc ex ꝑte apprehen-
ſionis. Nam apprehēſio ymaginatōnis ⁊ rationis ē altior. ꝙͣ apprehenſio ſenſus tactus.⁊ ſic potior eſt dolor interior exteriori. Cuiꝰſignū eſt. ꝙ etiā dolores exteriores qͥs volūtarie ſuſcipit. vt euitet interiorē. Qn̄qꝫ tn̄ dolor exterior eſt cū interiori. et tūc dolor auget̉. Quicquid em̄ ſenſu apprehēditur. p̄t apprehēdi ymaginatōne et rōne. ſꝫ nō ꝯuertit̉¶ Ponūt aūt Damaſcenꝰ. et Greg. nicenusquatuor ſpēs triſtitie. Cū em̄ triſticia ſit demalo. inꝙͣtuꝫ malū alterius extimat̉ vt ſuūſic eſt triſticia miſcd̓ie. Inꝙͣtum apparēs malum. ſꝫ vere bonū extimat̉ vt ſui boni diminutiuuꝫ. ſic eſt triſticia inuidie. Inꝙͣtum b̓omalū ſic aggrauat. vt nō appareat aliqd̓ refugiū ſic ē anguſtia. Inꝙͣtum aūt ſic aggrauat vt etiā ip̄a membra īmobiliter ſic eſt accidia. Eſt etiā et triſtitia penitētie. que eſt demalo ꝓprio. Eſt aūt triſtitia bona. qn̄ eſt ẜmrōnem. mala v̓o qn̄ eſt ꝯtra vel extra rōnemTho. pͥma ſcd̓e. q. xxxv. ¶ Cauſat aūt triſticiā bonū amiſſū et magis malū ꝯiunctū .i.preſens ẜm ſenſum vel ÿmaginatōem paciēti. Item ꝯcupiſcentia ſeu cupiditas cauſattriſticiā. inꝙͣtum .ſ. de retardatōe boni cupiti vel totali ſubtractōne triſtamur. Item appetitus vnitatis. Unūquodqꝫ em̄ appetit vnitatē. ſicut et bonitatē. qꝛ bonū vniuſcuiuſqꝫꝯſiſtit ī quadā vnitate. Sicut gͦ amor bonicauſat dolorē modo dicto. ita et amor vnitatis. Item pt̄as maior inqͣtū .ſ. remanet appetitus incontrariū inclinās. cauſat dolorē.Si em̄ nō reſiſteret appetitus ſꝫ ꝯſentiret: n̄cauſaret dolorem. ¶ Ex triſticia inordinata ºimpedit̉ hō ab addiſcēdo. Item debilitat̉ veletiā pͥuatur ab oꝑando. Item inter oēs paſſiones maxime nocet corpori. et hoc nōſolūꝑ quantitatē exceſſiuā. ſed etiā ꝙͣtum ad ſpeciē ſui motus. hec Tho. pͥma ſcd̓e. q. xxxvij.In remediuꝫ nota ꝙ triſticiā habet mitigare quelibet delectatio ſicut ſibi cōtraria.Item fletus mitigat triſtitiā. et hoc tum qꝛad exteriora diffundit̉. tū ꝓpter ip̄am oꝑatōnem fletus. que cū ꝯueniat triſtato efficiturdelectabilis. Item dolor amici ꝯpaciētis mitigat etiā triſticiā. Et hoc qꝛ ei fit ymaginatio in ꝯtriſtato. ꝙ alij cū ip̄o ferūt onus triſtitie. Tū qꝛ ex hoc ꝑcipiūt ꝯtriſtati ſe amari qd̓ eſt delectabile. Item ꝯtemplatō veritatis mitigat triſticiā. qꝛ maximā delectatōemcauſat. Item ſomnus et balneū. et hoc quiareformant naturā corꝑalem in debitū ſtatūmotōnis vitalis Tho. pͥma ſcd̓e. q. xxxviij.De multiplici triſtitia .§. j.Nota ꝙ ait ſaluator diſcipulis. Mulier cumparit triſticiā habet Ioh̓. xvj. Et iteꝝ triſticia vr̄a vertet̉ in gaudiū. Et mulier quidemnaturalis .i. feīa. triſticiā habet in ꝑtu hūanali. Aulier carnalis .i. mala ꝯſciētia triſti-