CapitulumPrimum

contra hunc defectum ſubueniebat̉ hominiper eſum alioꝝ lignoꝝ ꝑadiſi. ſicut et nuncſubuenit̉ nobis ꝑ cibos quos ſumimus. Secūdus defectus ē debilitas vigoris natural̓.ex admixtione extranei ꝓueniēs. Quod em̄generat̉ ex aliquo extraneo adiunctuꝫ ei qd̓prius erat humido preexiſtenti: minuit virtutem actiuā ſpeciei. ſicut aqua mixta vinoꝙͣuis ꝯuertat̉ in vinum. minuit tamē virtutem eius. Et quātoplus additur tantomagisminuit. vt tandem vinū fiat aquoſum et tollatur ſpēs et ratōnis virtus eius. Sic enimeſt in ſumptione cibi. Ꝙͣuis em̄ per cibū reparetur humidū. non tamen in vigore priori. Unde fit vt finaliter ſoluatur virtus illaEt contra hunc defectum erat lignum vite.habebat em̄ virtutem fortificādi virtutē ſpeciei. ꝯtra talem debilitatem. Et qꝛ virtus cuiuſcunqꝫ corꝑis eſt finita. non poterat illudlignum ſemel ſumptū dare vitam temporeinfinito. ſꝫ uſqꝫ ad certū tempus. poſt quodvel tranſlatum fuiſſet ad gloriam. vel iterūꝯmediſſet de eo. Immortalitas ergo illa pͥncipaliter erat ex virtute data anime. ſuꝑnaturaliter ⁊ ſecūdario ex vſu lignoꝝ. hec bea.tho. ¶ Neceſſitatem moriēdi habet homo inſecundo ſtatu. et eſt ei mors naturalis et penalis. quod declarat Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. clxiiijſic. Naturale dicitur qd̓ ex principijs nature cauſat̉. principia nature per ſe in corporalibꝰ ſunt materia ⁊ forma. Et quia formahominis eſt anima. que eſt immortalis. ideoex ꝑte forme nō eſt mors homini naturalis.Materia aūt eſt corpus. quod qꝛ ꝯpoſitum ēex contrarijs. ideo eſt corruptibile. et ex hocmors eſt homini naturalis. Hec aūt ꝯditioin materia humani corporis. eſt ꝯſequēs exneceſſitate materie. quia oportebat corpushumanū eſſe organū tactus. et ꝑ cōſequensmedium inter tangibilia. Et hoc nō poterateſſe niſi eſſet ꝯpoſitum ex ꝯtrarijs. Sꝫ deusqui ꝯditor eſt hominis om̄ipotens eſt. et exſuo beneficio ademit homini principaliterinſtituto neceſſitateꝫ moriendi. ita vt ꝙͣdiuratio eius ſubdita eſſet deo. tamdiu corpusſubijceretur ſpiritui. et eſſet īmortale. quodbeneficium tranſfundebat per generatōemin poſteros. Et quia primus homo receſſita dei obedientia. ideo ex culpa ſua fuit. ꝙ auferetur ei et toto humano generi illud beneficium. ⁊ remaneret cum neceſſitate moriēdi. ⁊ ſic mors ē penalis per peccatum inducta. ¶ Mors ẜm Pe. de palu. in. iiij. quia eſthomini naturalis et debita ꝓ peccato originali. ideo pro actuali non ſatiſfacit. quia eabem ſolutio non parit duas liberatōnes. Sꝫꝙͣtum eſt de dolore mortis ⁊ languore. illudbene ſatiſfacit pro actuali. qꝛ illud nō debet̉originali ſcd̓m actum. ſed ẜm aptitudinem.

Ande qui deficiunt ſenio. non dolentes mor Itis debitum ꝑſoluunt. ſicut fames et ſitis. ethuiuſmodi penalitates ſunt pena debita ẜmaptitudinē et non ẜm actuꝫ. Unde ſiue acceptētur ſiue aſſumētur: ſatiſfaciūt qͦ ad actūMors v̓o violenta inꝙͣtum non eſt debita ꝓoriginali. cui nō debetur pena ſenſus. ⁊ ideoſi eſt iniuſte illata. ſi attingat uſqꝫ ad titulūet triunphū martirij. certū eſt ꝙ ſatiſfacit ꝓomni pena. Unde Augꝰ loquēs de Ciprianomartire. Etſi ad tempus dānaris ab homine. ab inferiore accipis ſententiā. a ſuꝑioreſ. deo coronā. xj. q. iij. et ſi. Sꝫ ſi non ſit cauſa martirij. ſed tm̄ pena et innocētia. ſi pacienter illa accipiat pro peccatis ſuis. multūſatiſfacit. Sed quia non eſt voluntarie aſſūpta. ideo licet excedāt omnē aliam penam. q̄poſſit eſſe liberatoria totaliter a pena debita. non tamē ex toto ſatiſfacit ſemper. UndeAmbro. de pe. diſ. iiij. dicit. Prima ꝯſolatioeſt .ſ. in tribulatōne. quia non obliuiſcit̉ miſereri deus. Secunda ꝑ punitōnem. vbi etſifides deſit .i. remorſus cōſcientie de peccato.pena ſatiſfacit et releuat eū ſi paciēter portatur. vt exponit gr̄anus. Si v̓o ſit mors iuſte illata pro aliquo peccato actuali mortedigno. tunc de ſe etſi paciēter feratur nō ſatiſfacit. quia iam illa pena eſt debita in foromundi. Sed ꝓpter magnitudinem ꝯtritōnispoteſt ſatiſfacere etiā in totum Pe. de pal̓.Unde Piero. Xp̄c in paradiſum de cruce latronem tulit. et homicidij penam fecit martirium. de pe. di. j. importuna. Et vt dicit ibiglo. Improprie dicitur martirium illud ꝓpter ſimilitudinem effectus. Nam illa penaeius ex magnitudine ꝯtritionis introduxiteum ſubito in regnum. ſicut facit verū martirium. ꝙͣuis non fuerit martiriū. quia nonpro fide paſſus. Dicit em̄ Augꝰ ꝙ martiremnon facit pena ſed cauſa. Sed Tho. in. iiij.videtur dicere. ꝙ mors violenta etiam ꝓ peccatis illata. ſi paciēter feratur de ſe habet ſatiſfacere. Quod etiam Hieronimus aſſerit:dicens. Deum velut omnium reꝝ ita et ſupplitōrum habere menſurā. ⁊ magnum peccatum magnis diuturniſqꝫ lui cruciatibꝰ. Siquis aūt ſit vt ille qui in ſabbato ligna collegerat. talē poſtea non puniri. quia culpa leuis pn̄ti ſupplitio ꝯpenſata eſt. de pe. diſ. iiij.§. auctoritas. Et hec omnia dicta de morteviolenta intelliguntur. cum quis eam ſuſtinet non ſolum patienter ſꝫ etiam ꝓpter deū.non ꝓpter mundi fauorem. Vnde Hiero. Siita martirium ferimus vt noſtras ab om̄ibus reliquias venerari optemus. ⁊ſi opinionem vulgi ſectātes intrepidi ſanguinē fuderimus. huic operi non tam premium ꝙͣ pena debetur. et ꝑfidie magis tormenta ſūt. ꝙͣcorona victorie. jͣ. q. j. vide.