CitulusQuartus

puta cum quis volens furari. ſubito queritfurtū facere. Uel cuꝫ quis volens orare velelemoſinam dare. ponit ſe ad orandum veldandum elemoſinam. Sed cum voluntas ⁊opus ſunt in diuerſis temporibus. medio īteruallo. infra quod mens diuertit ad aliudreputantur vt duo bona vel mala. ẜm Dede tarantaſia. Uerbi gratia. Habet quis voluntatem fornicandi vel occidendi et huiuſmodi. et dum tale malum deliberat agere. occurrunt ſibi alie voluntates et occupationes varie in quibus īmoratur. deinde occurrente ſibi oportunitate. perpetrat illud malum quod voluntas decreuerat .ſ. fornicatōnis vel homicidij. ibi ſunt duo peccata mortalia. Primum quādo voluntate decreuit illud agere. Scd̓m quando illud perpetrauitquod nō fuit ſine voluntate iterum deliberante. Unde et pro vtroqꝫ a deo punitur. Iniuditio autem humano punitur tm̄ ſecūdūquando eſt contra leges vel canonēs. Et primum probatur vel ex ſe notorium eſt. Dicitem̄ lex. ꝙ grandis ratio ſuadet vt maleficiapuniantur. ff. ad. l. aquil. l. ita vulneratus.Et vt pena vnius ſit metus multorum. ix. q.iij. ca. Si autem. Et. ff. de penis. l. aut damnum. Nam ſi ea que male vſurpant̉ omittimus. exceſſus viam alijs aperimus. di. xciijca. ꝑuenit. Propagat̉ em̄ vitiū niſi per correctionem diſcipline ſubſequat̉ correctio.xxj. q. ij. placuit. Et ſi pena pro tali crimine exterius cōmiſſo eſt determinata in iuretunc ſubdiſtinguenduꝫ. Quia aut iudex quihabet cognoſcere eſt iudex delegatus. et talis qui non poteſt in pena diſpenſare. vt extra. de offitio delegati. de cauſis. et de pen. c.licet. Et tunc penam illam lege taxataꝫ mutare vel minuere non poteſt. ij. q. j. §. Notādum. Et propterea dicitur in aucͣt. de iudi.§. oportet. ꝙ iudex non debet eſſe mitior lege. Si auteꝫ pro vno eodemqꝫ ſcelere diuerſe pene de iure imponantur. tūc vtroqꝫ vnoeodēqꝫ tempore non eſt imponenda. extra.de iudi. At ſi clerici. Sed minor imponēdaeſt. argu. de peni. diſtin. j. §. pene. Uel opuseſt gratificatione. extra. de parro. ca. j. Uelilla imponatur que magis timetur. extra.vt lit. non ꝯte. ca. quoniā frequenter. Quiavt dicit Auguſtinꝰ. Hoc ſolum bene agitur.ſiue plectendo ſiue ignoſcendo. dūmodo mala vita hominum corrigatur. xxiij. q. v. prodeſt. Si vero eſt iudex qui habet merum īperium. et de illo crimine poſſit diſpenſaretunc poterit cōmutare vel minuere penamvt extra. de rapto. ca. in archiepiſcopatū. etC. eo. ti. l. Et ſi ſeuerior. Dum tamē hanc diminutionem vel cōmutationem faciat cauſa cognita. et in ipſa ſententie prolatione ⁊non poſt. Secus autem ſi faceret non cau-

ſa cognita vel poſt ſententiam. quia tūc nōpoſſet. Et in hac cauſarum cognitione habetur conſideratio locorum et temporū perſonarum et cauſe. ac etiam multitudinis ⁊ętatis et ſcandali. Nam ex iſtis omnibus rigor iuris mitigatur. vt colligitur manifeſteextra. de ſen. exco. pueris. Et. lxxxvj. diſti.Tanta. Et. l. diſt. vt conſtitueretur. Et. ij. ꝗjͣ. In principio. Et extra. de tranſact. ca. vltimō. Item cauſa cognita ex predictis cauſis et iuribus poterit penam augmentare.et etiam quia multis craſſantibus vindictaopus eſt. ff. de pe. l. aut facta. Nota etiam ꝙarbiter poteſt leges tranſgredi per legem d̓arbitris. l. Qualem. Si aūt non eſt determinata a lege pene. tunc imponit̉ arbitrio iudicantis. ff. de pe. l. hodie. Et extra. de offi.bele. c. de cauſis. ¶ In bonis videtur idē dicendum quo ad deū ſiue meritum. hoc eſt ꝙpoluntas bona cū opere exteriori ſubſecutotūc habet ſuam plenā perfectionem. Vnde ⁊ad maiorem remuneratōnem. Et hoc eſt qd̓dominus requirit dicens Math̓. vij. Nō omnis qui dicit mihi domine dn̄e intrabit in regnū celoꝝ: ſed qͦ fecerit voluntatem patrismei. Primū em̄ domine refertur ad voluntatem ſiue ad affectionem. qua quis vult bonum. Scd̓m domine refert̉ ad locū bonumSed terciū refertur ad exteriorem bonamoperationem. que exigitur cū adeſt poſſibilitas vt ſupra dictū eſt. Comꝑatur em̄ mensſeu voluntas bene diſpoſita bone arbori. dequa xp̄c dixit in dicto ca. ꝙ fructus bonosfacit. non flores tm̄ affectionum. nec frōdestm̄ verborum: ſed et fructus exteriorum bonarum operationum. Flores em̄ ſi pulchriſint. non tamen paſcūt. Unde deuota animadicit in Canti. Ueniat dilectus meus in ortum ſuū .i. in mentem ſuā. vt comedat fructum pomorū ſuoꝝ. non flores dicit. Cuſtodiendi tamen ſunt ne pereāt vel deſtruāturquia ex floribus ſequūtur fructus. Iuxta illud occͣi. xxiiij. Flores mei fructus honoriset honeſtatis. Et propterea dicit ſponſa inCanticis. Capite nobis vulpes paruulas. i.temptationes ſeu cogitationes fraudulentas ſub ſpecie boni ſubintrantes. tunc ſuntparuule .i. in ipſo principio occurſus. Seqͥtur in textu. que demolliunt̉ vineam noſtrā.i. flores eius. Unde et ſequit̉. Nam et vineanoſtra floruit. Similiter etiā frondes arborum nō paſcūt homines. ꝙͣuis aliquādo medicinalia ſint. ꝓpter quod dicit̉ Apoca. vltimō. Folia eiꝰ ad ſanitatem gentiuꝫ. Sic etbona verba. ꝙͣuis auditoribꝰ plerūqꝫ ꝓſint.Si ſint ſine fructu operū. proſūt qn̄qꝫ auditoribus: ſed non paſcunt ſpūaliter facientem vel ipſum deum. Unde in figuram. cumſemel dominus ih̓s xp̄c eſuriēs ad arborem