QuartusTitulus

V L ſeſſionem: dūmodo preſtē iuratoriā cautionem. extra. de eo. qui mit. in poſ. ca. j. Et extra. de ſolutio. Odoardus. Nam īanis ē actōquā inopia debitoris excludit. ff. de arbi. l.Inanis. Fallit tamen hoc in pſufructuarioqui debet preſtare cautionē de vtendo ⁊ fruendo arbitrio boni viri. et finito vſufructude reſtituendo. Nam ſi ꝓpter paupertatē velaliud non poteſt fideiuſſorem preſtare. norſufficiet iuratoria cautio. ⁊ ſic non habebit̉voluntas pro facto. vt notat Azo. L. de vſufruc. l. vſufructuarius. ¶ Si autem illa impoſſibilitas contingit propter defectum iudicis vel aduerſarij. tunc iterum ſubdiſtingͣuendum: quia aut hoc eſt propter factumipſorum: puta quia dū vellem preſtare cautionem. ſtetit per iudicem vel aduerſariumquo minus preſtarē. quia ipſi noluerunt recipere: dum offerrem ⁊ ipſam preſtare vellem. Et tunc voluntas habetur pro facto.quātum ad poſſeſſionem recuꝑandaꝫ. Autimpotentia contingit propter abſentiā iudicis vel aduerſarij. quo minus predictamcautionem preſtaret. Et tunc voluntas nōhabetur pro facto: niſi ego iſtam cautionēpreſtem coram publicis et honeſtis ꝑſonis.vt extra. de offi. or. paſtoralis. ¶ Si autemimpotentia contingit propter caſum fortuitum. tunc ſiue caſus ꝯtingat in iudicijs. voluntas habetur pro facto ꝙͣtum ad euitatūnem pene. vt apparet exemplum de eo qͥ certa die debebat in iuditio comparere ſub pena. et dum veniret ſuperuenit tempeſtas vl̓pons fluminis eſt fractus. vel flumen creuit ꝙ tranſire non poteſt. certe iſte caſus illū excuſat a pena. ff. Siquis cau. l. ij. ¶ Itēſi contingat caſus fortuitus in contractibꝰ.idem videtur dicendum. vt. ff. ad le. ro. de iactu. l. fi. Conſueuit tamen ſubdiſtingui ī cōtractu locationis. an caſus ſuperueniat ī ꝑſona locatoris. an in perſona conducentistm̄. aut in re locata. vt illa materia ſatis declaratur. ff. de var. extraor. co. l. j. In cōtractibus etiam conſueuit diſtingui. an caſuscontingat in perſona debentis. vel eius cuidebetur. et an debeatur quantitas vel ſpecies. et an mora interceſſerit vel ne. ¶ Si etiam contingat caſus in vltimis voluntatibꝰvoluntas habetur pro facto. vt apparet de illo qui reliquit libertatem ſeruo ſuo. ſi deceꝫdaret heredi. et cum iſte portaret pecuniaꝫincidit in latrones vel in hoſtes et pecuniam amiſit. ita ꝙ in termino ipſe non potuit heredi dare. Certe ille actus imperfectuspropter impotentiam ex caſu fortuito habetur pro facto. ꝙͣtum ad libertatem conſequendam. Et de caſibus contingentibuscirca vltimas voluntates pleniſſime notatur per Azo. C. de inſti. et ſubſti. ſub con.

fac. l. j. ¶ Si autem contingat impotentiapropter factum prorſus extranei. tunc voluntas nō habetur pro facto. Verbi gratia.Reus debebat ſiſtere in iudicio certa die. ⁊ſub certa pena. dum autem veniret ad iuditium quidam extraneus. Uir retinuit eum⁊ ſic non ſtetit in iuditio illa die talis nō excuſatur a pena. Sed batur actio contra īpedientem ad inter eſſe. ff. Siquis cau. l. ij.Ꝙͣtum vero ad ſecūdū. §. ij.mem brum principale prime queſtionis. ſcꝫAn voluntas ſolum habeatur per opere exteriori in malis. Reſpondetur. Quia aut loquimur in foro dei. aut in foro eccleſie penitentiali. aut in foro contentōſo ſeu iudiciali. ¶ Primo ergo .ſ. ꝙͣtum ad deum diſtinguenduꝫ. Quia aut voluntas eſt deliberataaut non deliberata circa malum. Si indeliberata. ita .ſ. ꝙ non accebat ad ſenſus ratōnis. tunc clarum eſt ꝙ voluntas non habet̉ꝓ opere. etiā ſi illud opus ſuꝑ quo inſurgitvoluntas ſit mortale. Unde gregꝰ. de pe. di.ij. Nequaꝙͣ mentem cogitatio īmunda maculat. cum pulſat .ſ. inclinationem voluntatis: ſed cum hāc per delectatōneꝫ ſuperat .ſ.ꝑ conſenſuꝫ rationis. Si vero voluntas eſtdeliberata circa opus malum. ſiue in p̄terito: vtputa. quia vult ⁊ contentatur ſe cōmiſiſſe aliquod criminale. Siue in futuruꝫ vtcum vult ſeu intendit ꝑpetrare in futurumaliquod malum. vel in preſenti cum proponit malum operari. In omnibus huiꝰ. volitas habetur pro facto. ꝙͣtum ad grauitatēpeccati in generali non in ſpeciali hoc eſt ꝙita meretur penam eternam ex volūtate deliberata ad opus mortale. ꝙͣuis effectus nōſequatur. ſicut ſi ſequatur actus exterior.Non tamen tantā penam meretur in infernō ꝓpter voluntatem ſolā. quantā ſi addatopus: quia cōmuniter actus exterior peccati adauget ipſam inordinatōnem voluntatis. Et ſic intelligitur illud Elemētis. de pe.diſ. j. Homicidiorum tria genera beatꝰ petrus eſſe dicebat. ⁊ eorum penā fore parileꝫſcꝫ odientis. detrahentis. ⁊ actu occidentis.Illa em̄ parilitas pene odientis. ⁊ ſic volūtatem habentis ad mortē exoſi ⁊ pena actuoccidentis intelligende ſunt ẜm equalitateꝫꝓportionis. non ẜm equalitatem eiuſdē quātitatis .i. ꝙ vterqꝫ damnabit̉. Facilius etiāquis reſurgit a peccato volūtatis. conſentientis ſiue in moroſam delectatōnem. ſiue inactū exteriorem. non tamē exequēdo. ꝙ cuꝫprocedit ad opus exterius. Et ad hoc facitquod dicit Hiero. xxxij. q. ij. Sicut ſemina.Ubi ait. Senſus ex ratōne conceptus .i. coſenſus in malum. niſi in opera proruperitadhuc ī mente retinet̉: ⁊ cito perit ab hoſte¶ Ꝙͣtum v̓o ad forum penitētiale eccleſie