SextumCapitulum
ad ſentiēdū ſed etiā ꝓpter alias comoditateset vtilitates ſiue nocum̄ta. Sicut ouis vidēslupū fugit. nō ꝓpter indecētiā coloris aut figure. ſed qͣi inimicꝰ nat̉e. Sil̓iter auis colligit paleaꝫ nō qꝛ delectet ſenſū ſꝫ qꝛ vtilis adnidificādū. Nccͣiuꝫ eſt gͦ aīali vt ꝑcipiat hꝰ.intētiones qͣs nō ꝑcipit ſenſus exterior. ⁊ hꝰꝑceptōis oportet eſſe alid̓ principiū. cū ꝑceptio for̄aꝝ ſenſibilis ſit ex immutatiōe ſenſibilis. nō auteꝫ ꝑceptio p̄dictaꝝ intētionū.¶ Sic ergo ad receptōeꝫ formaꝝ ſenſibiliūordinat̉ ſenſus ꝓprius ⁊ cōis. Qui ī hoc differ̄t. qꝛ ſenſus ꝓpus .ſ. viſus. auditꝰ. et hmōi.iudicant de ſenſibili ꝓp̓o. diſcernendo ip̄m abalijs q̄ cadūt ſub eodeꝫ ſenſu. Sicut viſus diſcernit albū a nigro vel viridi. Sꝫ diſcernealbū a dulci. ſeu ſonitum ab odore nō pt̄. necviſus nec guſtus. nec aliꝰ ſenſus exterior. qꝛoportet qͦ inter aliqͣ diſcernit ꝙ vtrūqꝫ cogͦſcat. Sꝫ ꝑtinet hoc ad ſenſū cōeꝫ. qui eſt aliapotētia a p̄dictis. ad quē r̄ferūt̉ ſicut ad terminū cōeꝫ. om̄es app̄henſiōes ſenſuū. a quoetiā ꝑcipiūt̉ intētiones ſenſuū. ſicut cū aliqͥs videt ſe videre. hoc em̄ nō pt̄ fieri ꝑ ſenſūꝓpriū qꝛ non cognoſcit niſi foraꝫ ſenſibileꝫ aqua immutat̉. in qͣ immutatiōe ꝑficit̉ viſio¶ Ad for̄aꝝ at̄ ſenſibiliū (q̄ app̄hendūt̉ perſenſus exteriores) retētionē ſeu ꝯſeruatōeꝫ.ordinatur fantaſia ſeu imaginatio q̄ idē ſūt.Eſt em̄ fantaſia ſeu imaginatio qͣſi thezaurus quidaꝫ for̄aꝝ ꝑ ſenſū acceptarū. Auicēna ponebat dr̄ſas potētias eſſe. appellās fātaſiā qͣndā potētiā. q̄ ꝯponit ⁊ diuidit for̄asimaginatas. vt cū ex forma imaginata mōtis et for̄a imaginata auri. ꝯponimꝰ vnā formaꝫ quā nūꝙͣ vidimus .ſ. mōteꝫ aureū. Sedad hoc opꝰ ſufficit virtus imaginatiua ī homine. in alijs at̄ aīalibꝰ nō reꝑit̉ hoc. ¶ Adapprehēdēdum v̓o intētōnes q̄ ꝑ ſenſū nō accipiūt̉. ordinat̉ extimatiua. Et ad ꝯſeruādūeas. vis memoratiua. q̄ eſt thezaurꝰ quidamhmōi intētionū. Cuiꝰ ſignū eſt ꝙ principiuꝫmemorādi ī aīalibꝰ fit ex aliqͣ hmōi intētōe:puta. ꝙ eſt nociuū vel ꝯueniens. et ip̄a rō p̄teriti quā attēdit memoria inter hꝰ. intētōnes ꝯputat̉. ¶ Cōſiderandū eſt aūt. ꝙ ꝙͣtuꝫad formas ſenſibiles nō eſt dr̄a inter hoīemet alia anīalia. ſil̓iter em̄ mutātur a ſenſibꝰexterioribꝰ. Sed ꝙͣtū ad intētiones p̄dictaseſt differētia. Nā alia aīalia ꝑcipiūt hꝰ. intētiones naturali qͦdaꝫ inſtinctu. homo aūt ꝑquādaꝫ collatōeꝫ. Et ideo q̄ ī alijs aīalibꝰ dr̄extimatiua. in hoīe dr̄ cogitatiua. q̄ ꝑ collationem quādaꝫ hmōi intētōnes adinuenit.vnde ⁊ dr̄ rō ꝑticularis. Cui medici aſſignātdeterminatū organū .ſ. mediā ꝑtem capitis.Ex ꝑte at̄ memorie nōſolū habet memoriaꝫhomo ſicut cetera aīalia ī ſubita recordatōep̄teritoꝝ: ſed etiaꝫ reminiſcētiā. qͣi ſilogiſtice
inquirēdo p̄teritoꝝ memoriā ẜm indiuiduaLL.les intentiones.¶ De fantaſia. Capitulum ſextum.Equitur de potentiaapprehenſiua interiori q̄ dr̄ imaginatiua ſeu fantaſtica qd̓ idemeſt. Et fantaſia quidē nomen eſtgrecū. et in latino interp̄tat̉ apparitio. qꝛ inip̄a potētia fiūt ⁊ reſeruāt̉ apparitōnes ſeuimagines ſenſibilium accepte a ſenſibꝰ. Queapparitōnes dicūtur imaginatōnes vel fantaſmata ſeu idola: quia rep̄ſentant res app̄henſas a ſenſibꝰ. Et de hac pōt intelligi illudpͣs. In imagine ꝑtranſit homo: ſꝫ et fruſtraꝯturbatur. Nōſolum em̄ intelligit̉ de imagine dei .ſ. creatoris q̄ eſt ī hoīe. in qua exn̄s .i.eam habēs ꝑtrāſit .i. cito tranſit. d̓ tanta nobilitate ad miſeriam pct̄i a qua vix recedit.Namētſi ꝯturbet̉ varijs flagellis vt ꝯuertatur. fruſtra videtur eſſe. qꝛ nec per illa nouitreuerti ad deū. Un̄ dīc ꝓph̓a. Fruſtra inſufflauit conflator malitie nō ſūt ꝯſūpte. Sedetiaꝫ pōt̄ intelligi de imagine fantaſie. Ex qͣautoritate tria poſſūt elici. Et primuꝫ eſt ꝙhomo eſt diſcurrēs ꝑ rōnē. ibi. ꝑtranſit hō.Scd̓m eſt ꝙ eſt intelligēs ꝑ imaginatōꝫ. ibi.in imagine. Terciū eſt ꝙ ē iraſcens: ſed nonad fructificatōeꝫ. ibi. ſed ⁊ fruſtra ꝯturbat̉.Ꝙtū ad pͥmū eſt ſciendum. ꝙ iſta eſt differentia inter hoīeꝫ et angelū in cognoſcendo. qꝛ angelꝰ intelligit ſb̓ito abſqꝫ diſcurſu intellectus. ſed homo mortalis intelligere nō pt̄. niſi ꝑ diſcurſum rōistrāſeūdo. ſeu procedēdo ꝑ plura media de vnoin aliud. ⁊ de noto ad ignotū. ⁊ ſic pertranſithomo ī reꝝ cognitōe. Unde et diffinit̉ ꝙ eſtanimal rationale. Angelus aūt d̓r intelligētia ſeu ſub̓a intellectualis. Et qd̓ Grego. dīcin omel̓. ꝙ iudeis .ſ. paſtoribꝰ tāꝙͣ rōne vtētibꝰ debuit apparere rationale aīal .i. angelꝰad manifeſtādaꝫ xp̄i natiuitatem. ſumit̉ ibiimproprie rationale ꝓ intellectuali creat̉a.ſic igitur pertrāſit homo¶ Ꝙͣtū ad ſecūdum ſci .§. ij.endum eſt. ꝙ in tali trāſitū ſiue diſcurſu. nōpt̄ homo intelligere niſi in imagine .i. in fātaſmate. repreſentato intellectui. Un̄ ⁊ ph̓usdicit. ꝙ neceſſe eſt quēcūqꝫ intelligētem fantaſmata ſpeculari. Sicut eī res ſenſibilis cūvidet̉ multiplicat ſpēm ſuā .i. ſil̓itudinē uſqꝫad potētiā viſiuā. mediāte qͣ ſil̓itudine ocl̓svidet. et ſil̓itudo illa exinde defert̉ potētie ſēſus cōis. vbi diſcernit̉ vnū ſenſibile ab altero. et exinde defert̉ potētie imaginatiue ſeufantaſtice talis ſil̓itudo magis aſſubtiliata.et ibi reſeruat̉. Sic ip̄a potētia fātaſtica rep̄ſentat tales ſil̓itudines que dicunt̉ fanta-