Druckschrift 
1 (1478)
Entstehung
Seite
47
Einzelbild herunterladen
 

SextumCapitulum

ad ſentiēdū ſed etiā ꝓpter alias comoditateset vtilitates ſiue nocum̄ta. Sicut ouis vidēslupū fugit. ꝓpter indecētiā coloris aut figure. ſed qͣi inimicꝰ nat̉e. Sil̓iter auis colligit paleaꝫ qꝛ delectet ſenſū ſꝫ qꝛ vtilis adnidificādū. Nccͣiuꝫ eſt aīali vt ꝑcipiat hꝰ.intētiones qͣs ꝑcipit ſenſus exterior. hꝰꝑceptōis oportet eſſe alid̓ principiū. ꝑceptio for̄aꝝ ſenſibilis ſit ex immutatiōe ſenſibilis. auteꝫ ꝑceptio p̄dictaꝝ intētionū. Sic ergo ad receptōeꝫ formaꝝ ſenſibiliūordinat̉ ſenſus ꝓprius cōis. Qui ī hoc differ̄t. qꝛ ſenſus ꝓpus .ſ. viſus. auditꝰ. et hmōi.iudicant de ſenſibili ꝓp̓o. diſcernendo ip̄m abalijs cadūt ſub eodeꝫ ſenſu. Sicut viſus diſcernit albū a nigro vel viridi. Sꝫ diſcernealbū a dulci. ſeu ſonitum ab odore pt̄. necviſus nec guſtus. nec aliꝰ ſenſus exterior. qꝛoportet inter aliqͣ diſcernit vtrūqꝫ cogͦſcat. Sꝫ ꝑtinet hoc ad ſenſū cōeꝫ. qui eſt aliapotētia a p̄dictis. ad quē r̄ferūt̉ ſicut ad terminū cōeꝫ. om̄es app̄henſiōes ſenſuū. a quoetiā ꝑcipiūt̉ intētiones ſenſuū. ſicut aliqͥs videt ſe videre. hoc em̄ pt̄ fieri ſenſūꝓpriū qꝛ non cognoſcit niſi foraꝫ ſenſibileꝫ aqua immutat̉. in immutatiōe ꝑficit̉ viſio Ad for̄aꝝ at̄ ſenſibiliū ( app̄hendūt̉ perſenſus exteriores) retētionē ſeu ꝯſeruatōeꝫ.ordinatur fantaſia ſeu imaginatio idē ſūt.Eſt em̄ fantaſia ſeu imaginatio qͣſi thezaurus quidaꝫ for̄aꝝ ſenſū acceptarū. Auicēna ponebat dr̄ſas potētias eſſe. appellāstaſiā qͣndā potētiā. ꝯponit diuidit for̄asimaginatas. vt ex forma imaginatatis et for̄a imaginata auri. ꝯponimꝰ vnā formaꝫ quā nūꝙͣ vidimus .ſ. mōteꝫ aureū. Sedad hoc opꝰ ſufficit virtus imaginatiua ī homine. in alijs at̄ aīalibꝰ reꝑit̉ hoc. Adapprehēdēdum v̓o intētōnes ſenſū accipiūt̉. ordinat̉ extimatiua. Et ad ꝯſeruādūeas. vis memoratiua. eſt thezaurꝰ quidamhmōi intētionū. Cuiꝰ ſignū eſt principiuꝫmemorādi ī aīalibꝰ fit ex aliqͣ hmōi intētōe:puta. eſt nociuū vel ꝯueniens. et ip̄ateriti quā attēdit memoria inter hꝰ. intētōnes ꝯputat̉. Cōſiderandū eſt aūt. ꝙͣtuꝫad formas ſenſibiles eſt dr̄a inter hoīemet alia anīalia. ſil̓iter em̄ mutātur a ſenſibꝰexterioribꝰ. Sed ꝙͣtū ad intētiones p̄dictaseſt differētia. alia aīalia ꝑcipiūt hꝰ. intētiones naturali qͦdaꝫ inſtinctu. homo aūtquādaꝫ collatōeꝫ. Et ideo ī alijs aīalibꝰ dr̄extimatiua. in hoīe dr̄ cogitatiua. collationem quādaꝫ hmōi intētōnes adinuenit.vnde dr̄ ꝑticularis. Cui medici aſſignātdeterminatū organū .ſ. mediā ꝑtem capitis.Ex ꝑte at̄ memorie nōſolū habet memoriaꝫhomo ſicut cetera aīalia ī ſubita recordatōep̄teritoꝝ: ſed etiaꝫ reminiſcētiā. qͣi ſilogiſtice

inquirēdo p̄teritoꝝ memoriā ẜm indiuiduaLL.les intentiones. De fantaſia. Capitulum ſextum.Equitur de potentiaapprehenſiua interiori dr̄ imaginatiua ſeu fantaſtica qd̓ idemeſt. Et fantaſia quidē nomen eſtgrecū. et in latino interp̄tat̉ apparitio. qꝛ inip̄a potētia fiūt reſeruāt̉ apparitōnes ſeuimagines ſenſibilium accepte a ſenſibꝰ. Queapparitōnes dicūtur imaginatōnes vel fantaſmata ſeu idola: quia rep̄ſentant res app̄henſas a ſenſibꝰ. Et de hac pōt intelligi illudpͣs. In imagine ꝑtranſit homo: ſꝫ et fruſtraꝯturbatur. Nōſolum em̄ intelligit̉ de imagine dei .ſ. creatoris eſt ī hoīe. in qua exn̄s .i.eam habēs ꝑtrāſit .i. cito tranſit. tanta nobilitate ad miſeriam pct̄i a qua vix recedit.Namētſi ꝯturbet̉ varijs flagellis vt ꝯuertatur. fruſtra videtur eſſe. qꝛ nec per illa nouitreuerti ad deū. Un̄ dīc ꝓph̓a. Fruſtra inſufflauit conflator malitie ſūt ꝯſūpte. Sedetiaꝫ pōt̄ intelligi de imagine fantaſie. Exautoritate tria poſſūt elici. Et primuꝫ eſthomo eſt diſcurrēs rōnē. ibi. ꝑtranſit.Scd̓m eſt eſt intelligēs imaginatōꝫ. ibi.in imagine. Terciū eſt ē iraſcens: ſed nonad fructificatōeꝫ. ibi. ſed fruſtra ꝯturbat̉.Ꝙtū ad pͥmū eſt ſciendum. iſta eſt differentia inter hoīeꝫ et angelū in cognoſcendo. qꝛ angelꝰ intelligit ſb̓ito abſqꝫ diſcurſu intellectus. ſed homo mortalis intelligere pt̄. niſi diſcurſum rōistrāſeūdo. ſeu procedēdo plura media de vnoin aliud. de noto ad ignotū. ſic pertranſithomo ī reꝝ cognitōe. Unde et diffinit̉ eſtanimal rationale. Angelus aūt d̓r intelligētia ſeu ſub̓a intellectualis. Et qd̓ Grego. dīcin omel̓. iudeis .ſ. paſtoribꝰ tāꝙͣ rōne vtētibꝰ debuit apparere rationale aīal .i. angelꝰad manifeſtādaꝫ xp̄i natiuitatem. ſumit̉ ibiimproprie rationale intellectuali creat̉a.ſic igitur pertrāſit homo Ꝙͣtū ad ſecūdum ſci­ .§. ij.endum eſt. in tali trāſitū ſiue diſcurſu.pt̄ homo intelligere niſi in imagine .i. intaſmate. repreſentato intellectui. Un̄ ph̓usdicit. neceſſe eſt quēcūqꝫ intelligētem fantaſmata ſpeculari. Sicut res ſenſibilisvidet̉ multiplicat ſpēm ſuā .i. ſil̓itudinē uſqꝫad potētiā viſiuā. mediāte ſil̓itudine ocl̓svidet. et ſil̓itudo illa exinde defert̉ potētie ſēſus cōis. vbi diſcernit̉ vnū ſenſibile ab altero. et exinde defert̉ potētie imaginatiue ſeufantaſtice talis ſil̓itudo magis aſſubtiliata.et ibi reſeruat̉. Sic ip̄a potētia fātaſtica rep̄ſentat tales ſil̓itudines que dicunt̉ fanta-