Druckschrift 
1 (1478)
Entstehung
Seite
37
Einzelbild herunterladen
 

SecundumCapitulum

Reſpōdet. b Tho. accn̄s ſe pt̄ eſſe ſb̓iectū accidētis. ſꝫ vnū accidēs pͥus recipit̉in ſub̓a ꝙͣ aliud. ſicut priꝰ qͣntitas ꝙͣ qͣlitas.Et hoc modo dr̄ accn̄s vnū eſſe ſubiectū alterius. vbi ſuꝑficies coloris inqͣtū ſb̓a. vnoaccidente mediāte recipit aliud et ſil̓iter depotētijs aīe. De his at̄ quinqꝫ generibuspotētiaꝝ. ꝙͣuis oēs habeāt pͥncipiū ab aīa.tn̄ quēdaꝫ ſūt ſolū ſūt ī anīa vt ī ſubiectovt intellectꝰ et volūtas. Et has neceſſe ē remanere etiaꝫ deſtructo corꝑe. ſubiectumeaꝝ .i. aīa remaneat immortalis. Quedā ſt̄in cōiūcto vt ī ſubiecto ſicut oēs potētie nutritiue. ſēſitiue. motiue. Et qꝛ deſtructo ſb̓iecto pt̄ accidēs remanere. ideo corruptoꝯiūcto .i. hoīe remanēt ille potētie actu.ſed tm̄ virtute. ſicut ī principio vel radice.Etſi obijtiat̉ in li. de ſpū et aīa dr̄. anīarecedit a corꝑe trahens ſecū ſenſū. et imaginatōeꝫ. ratōnē et intellectū. iraſcibilitateꝫconcupiſcibilitatem. Rn̄det. b Tho. liberille habet autoritatē. Un̄ qd̓ ibi ſcriptumeſt. ea facilitate ꝯtemnit̉ qͣꝓbat̉. Uel pt̄ dici. aīa trahat ſecū has potētias actu:ſed virtute. Si etiam obijtiat̉. qꝛ Luc. xvj.fuit dictū diuiti. Recordare qꝛ recepiſti ⁊cͣ.Aemoria at̄ eſt potentia ſenſitiua. Rn̄dit.b Tho. memoria ibi accipit̉ eo modo quoAug. ponit memoriā in mēte. ꝓut .ſ. eſt ꝑsintellectiue ꝓut eſt potētia ꝑtis ſēſitiue.Ca. ſcd̓m de potētia vegetatiua ſēſitiua.Egetatiua diſtinguitur in tres ꝑtes ſiue potētias .ſ.nutritiuū. augmētatiuū. et generatiuū. Un̄ in ſcd̓o de aīa dīoph̓s. oꝑa hui aīe ſunt generare. alimentovti. et augere. Pro huiꝰ declaratōe dīc bt̄usTho. ī pͥma ꝑte. q. lxxviij. arti. ij. vegetatiuū ht̄ obiecto corpꝰ ip̄m viuens aīaꝫ.Ad qd̓ triplex oꝑatio aīe eſt nccͣia. Unaquā eſſe acquirat. ad hoc ordinat̉ potentia generatiua. Alia quā corpꝰ viuēs acqͥrat debitam ꝙͣtitateꝫ. et ad hoc ordinat̉ visaugmētatiua. Alia quā corpꝰ viuētis ſaluatur. et in eſſe et ī debita qͣntitate. ad hocordinat̉ vis nutritiua. Eſt tn̄ q̄dam dr̄a attendēda inter has potētias. Naꝫ nutritiuaet augmētatiua habēt ſuū effectū in eo inſūt: qꝛ ip̄m corpꝰ vnitū aīe auget̉ et ꝯſeruatur vim augmētatiuā et nutritiuā ī eadēaīa exiſtēteꝫ. Sed vis generatiua ht̄ effectūſuū ī eodē corꝑe ſꝫ ī alio. qͥa nil eſt generatiuū ſuip̄iꝰ et vis generatiua appropinquat quodaꝫ modo ad dignitatē aīe ſenſitiue. que habꝫ oꝑatōeꝫ ī res exteriores. Et ſicin his ꝑfectōr eſt generatiua. Eſt em̄ rei ꝑfecte face̓ alteraꝫ qͣlis eſt ip̄a. Ei at̄ deſeruiūtnutritiua augmētatiua. Augmētatiue v̓onutritiua. Dicit̉ aūt nutritiua deſeruire

generatiue potentie ẜm. b Tho. pͥma ꝑte. q.vltima. qꝛ illud qd̓ eſt ꝯuerſū virtutē nutritiuam ex alimēto. anteꝙͣ ꝯuertat̉ ī ſub̓aꝫmēbroꝝ accipit̉ a virtute generatiua: vt ſemen. Et huiꝰ ſignū ponit ph̓s qꝛ aīalia magni corꝑis indigēt multo nutrimēto. ſuntpauci ſemīs ẜm ꝙͣtitateꝫ corꝑis ſui. et pauce generatōis vt ptꝫ ī elephāte. Sil̓it̓ hoīespingues ſūt pauci ſemīs ꝓpter eādeꝫ cauſā.Et ꝓpter hāc cauſā ī pueris eſt ſemen qͥaſuꝑfluū nutrimēti in augmētū cōuertit̉. etideo pn̄t generare. et ſic ſuꝑfluū alimētieſt ſemen ẜm ph̓m ī li. de generatōe aīaliū.Sciendū etiaꝫ ẜm. bTho. vbi ſupͣ. alimentū ex cibo et potu vere ꝯuertit̉ in ſpēꝫhūane nature. inꝙͣtū vere accipit ſpēꝫ carnis et oſſis hmōi ꝑtiū. Et hoc qd̓ ph̓s dīcin. ij. de aīa. alimētū nutrit inqͣtū eſt potētia. Qd̓ at̄ dn̄s dicit Math̓. xv. Om̄e qd̓ ītrat in os in vētrē vadit et in ſeceſſū emittitur. ſic intelligēduꝫ eſt. om̄e .i. totū qd̓intrat in os emittat̉ ſeceſſū: ſed qꝛ de om̄icibo aliqͥd impuꝝ per ſeceſſū emittit̉. Etqꝛ virtꝰ oīs in corꝑe paſſibili ꝯtinua actionem debilitat̉ qꝛ hmōi agētia etiaꝫ patiūtur. Ideo virtꝰ cōuerſiua alimēti ī naturaꝫcorꝑis anīalis. in principio qͥdeꝫ eſt fortis. vt poſſit ꝯuertere noſolū qd̓ ſufficit adreſtauratōeꝫ deperditi. ſed etiaꝫ ad augmētum. Poſtea v̓o pt̄ cōuertere niſi quātūſufficit ad reſtauratōeꝫ deꝑditi. et tūc ceſſataugmētū. Demū nec hoc pt̄. et tūc fit diminutio. Deinde deficiente hac v̓tute totaliterdeficit aīal. Sicut virtꝰ vini ꝯuertētis aquāmixtā. paulatim admixtionē aq̄ debilitatur. vt tādeꝫ totū fiat aqͦſum. vt ph̓s exemplificat. at̄ aliqͥ dicūt. alimētuꝫuertit̉ in veritate humane nat̉e. ſꝫ accipit̉alimētū vt qd̓daꝫ fomētū .ſ. vt reſiſtat actōicaloris naturalis. ne ꝯſumat humidū naturale. ſicut plūbum vel ſtannū adiūgit̉ argēto ne cōſumat̉ ignē. Sed illa materia īpͥmo hoīe forme humane fuit ſub̓a in ſeip̄amultiplicat̉. Et hoc multitudo hūanoꝝcorpoꝝ a corꝑe primi hoīs deriuat̉. Totumhoc reprobat. bTho. ibi multas rōnesbās vere ꝯuertit̉ alimētū ī naturā hoīs.De potentia ſenſitiua §. j.hec eſt duplex videlicet exterior et interior.Exterior d̓r ht̄ organa ī qͥbꝰ ē affixa exterius viſibilia. Ita at̄ ſubdiſtīguit̉ ī qͥnqꝫ ſēſus exte̓iores .ſ. viſū. auditū. odoratū. guſtū.et tactū. vt pōit ph̓s ī. ij. de anīa. Pro cꝰ declaratōe dīc. bTho. ī. j. ꝑte. q. lxxviij. art. iij nūeri diſtinctōis exterioꝝ ſenſuū accipiēda eſt ẜm id qd̓ ꝓpͥe et ſe ad ſenſū ꝑtinet. Eſt at̄ ſenſus potētia paſſiua. nata ēimmucari ab exteriori ſenſibili. exteriusimmutatiuum eſt: qd̓ ꝓpͥe ſe a ſenſu ꝑci-