Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De cauſa et modo reſpiratōis in reſpirātibus

materia. per ꝯn̄s ceſſat motus apoſtematis Alioº ceſſat ſi humidū ſit groſſū viſcoſuꝫ potēs reſolui qn̄ ſcꝫhumidū ꝯuerſuꝫ eſt in ſaniē. motꝰ āt bullitiōis ceſſat qn̄humidū ē eleuatū vſqꝫ ad orificiū vaſisIn corde aūt ſemper accidētis humidi ex alimento per caliditatem tumefactio facit pulſum eleuata ad vltimam tunicā cordis. et hocſemper fit continue. Affluit em̄ ſemper humidum ex quo fit ſanguinis natura Primo em̄ incorde fit. palam aūt in generatione a principio em̄ diſtīctis venis videt̉ habēs ſanguinē.Hic ꝯn̄r p. adaptat ſimile ad ꝓpoſitū Et pͥº facit hoc aſſignat cauſas ꝓprietatū ꝯſequētiū motū cordis. ibi.Et ꝓpter Quātū ad pͥmū aduertendū in corde ē calor naturalis. vt ſupra ꝓbatū eſt. Eſt etiā ſupponendūqncc̄ariū eſt aīal reciꝑe alimentū ꝯtinue ꝓpter ꝯtinuā acto calidi in humidū ſubtiliando ip̄m. quendā tumoreꝫinducēdo Dicit ergo. p. calidū cordis ꝯtinue agens inadueniēs alimētū rarefacit ip̄m etiā reſoluit. alimentūaūt rarefactū purificatū tumefactōnē inducit Et huncmotū facit pulſus in corde Huīdū em̄ tumēfactu eleuaivſqꝫ vltimā tunicā cordis. inducit motū dilatationis p̄t aūt vlterius ꝓgredi. ſꝫ redit ad interius. facta tn̄ aliqua reſolutōe. fit motꝰ ꝯſtrictōnis. hoc fit ꝯtinuetotā vitā aīalis. qꝛ alimentū ex ſit ſanguinis natura pͥncipalit̉ in ipſo corde ꝯtinue aduenit Qd̓ p̄t manifeſtūꝯſideranti gn̄ationē fit a principio em̄ ſunt venediſtincte nec mēbra formata. apparet ſanguis in eo. cali naturale ꝯtinue agit in ip̄m rarefaciēdo. rarefactio ātſanguinis ē motus pulſus. ideo cōtinue fit totamvitam animalisEt propter hoc pulſat magis iunioribusqͣꝫ ſenioribus. fit enim exhalatio amplior iunioribus.Hic ꝯn̄r. p. aſſignat cauſas quarūdā actōnū Et qꝛ reddit cām duarū. ẜm diuidit̉ in duas ꝑticulas In pͥmareddit cām primi. in2ª ſcd̓i. ibi. Et pulſant. In pͥª d̓t. Itadcm̄ eſt. calidū ſubtilians alimētu ē motꝰ pulſus taꝫiuniorū qͣꝫ ſeniorū Cuiꝰ ē qꝛ in iunioribꝰ calidū magieſt qͣꝫ ſenibꝰ Et qꝛ calidū maius ē plus eleuat̉ eius ꝟtute de ſpū ſeu de exhalatōe ē motus cordis fortior ē motus pulſꝰ in iuuenibꝰ qͣꝫ mſenibꝰ. medici beneiudicāt pulſum de calido de diſpoſitōibꝰ cordisEt pulſant et vene omnes et ſimul inuicempropter ortas eſſe omnes a corde. mouent aūtſemper. quare et ille ſemper et ſimul inuicemquando mouetur.Hic reddit cāꝫ dicēs qꝛ motꝰ cordis fit in eo ꝓpterreſolutōem ſpūs ex alimēto moto vſqꝫ ad tunicā exteriorem accidit omnes venas moueri. quia omnes vene ortum habēt ex corde. mouetur auteꝫ ꝑs ſuperior cordis exqua vene ortuꝫ habēt. quare vene mouētur ſimul quādoilla ꝑs mouet̉. vn̄ pulſus ē humidi nutrimētalis purificatio hoc ē materialis pulſus diffinitōReſaltatio quidem igitur eſt facta obuiatioad frigidi conſtrictionem. pulſatio aūt humidicalefacti ſpirituificatio

Hic ꝯn̄r ponit ph̓us quādā recapitulatōnē dicensmanifeſtū ē motus ſaltus ſit obuiatio calidi fit ꝓptercōſtrictōem factā a frigido. motus aūt pulſus fit qꝛ generat̉ ſpūs ex huīdo calefacto motus ad exteriorē tunicācordis cauſat motūReſpiratio aūt fit augmētato calido in quoprincipiū nutritiuū. quemadmodum em̄ et alia indigēt alimento et illud et alijs magis Etenim alijs illud alimenti cauſa eſt. neceſſe itaqꝫamplius factū eleuare organum: Oportet aūtexiſtimare cōſiſtentiam organi ſimilem eſſe foltibꝰ qui in erarijs. Non longe em̄ neqꝫ pulmoneqꝫ cor ad ſuſcipere figurā talem. duplum autem eſſe quod eſſe quod tale Oportet em̄ in medio eſſe nutritiuū naturalis virtutis.Hic ꝯn̄r in hoc tercio capi. aſſignat modū reſpirationis. pͥmo in reſpirātibꝰ. in non reſpirantibꝰ. ẜm hocdiuiditur capi. in duas partes. ſcd̓a ibi Eodē aūt Prima rurſus ſubdiuidit̉ in duas. In pͥª dat modū reſpirandi in abſolute reſpirātibꝰ facit idem in hn̄tibꝰ pulmoneꝫ multū ſanguinē habētem ibi Et maxime ē habētibusPrima iterū ſubdiuidit̉ in duas in pͥma aſſignat mo motꝰ reſpiratōis In modū expiratōnis ibi Quemadmodū. Prima ꝑs ſubdiuidit̉ in tres ꝑticulas In pͥªon̄t modū ẜm quē ncc̄ariū ē moueri pulmonē In ſcd̓a on̄tquō illo eleuato dilatato neceſſariuꝫ eſt moueri pectusibi Eleuato aūt In tercia on̄t quō pectore eleuato attrahit̉ aer ibi. Eleuato em̄. In pͥma d̓t motus reſpiratōisfit ꝓpter augmētatōnē calidi ex humido in illa ꝑte in quaē pͥmū pͥncipiū nutritiue ꝑtis aīe Sicut em̄ alie ꝑtes indigēt nutrimēto ita cor magis. qꝛ cor ē alimēti alijstibꝰ. ergo ip̄m nutritur magis. ſed calidū augmētatumeleuat organū reſpiratōis. calidū augmentatū fuerit mouet̉ cor dilatationē. pulmo colligantiā hꝫ adcor augmentato calido eleuat̉ pulmo Exiſtimādū aūtē pulmonē ſimilē follibꝰ nec multū diſtat figura ip̄ius afigura folliuꝫ niſi in pulmone apparet figura follis duplicata ꝓpter duas ꝑtes ip̄iꝰ Eleuat̉ ergo pulmo amplior maior factus natura calidi quod neceſſe ē eſſe pͥºprincipio nutritiuo qd̓ exiſtit in medio ip̄ius aīalisEleuato qͥdem igitur neceſſariū eleuari. etcontinētem ipſam particulam Quod qͥdem videntur facere reſpirantes. eleuant em̄ pectuspropter principium exiſtens in ipſo huius particule idem hoc facere.Hic on̄t quō pulmone eleuato dilatato neceſſariū ēmoueri pectus dicēs pulmo fuerit eleuatꝰ oꝫ illaꝑticula ip̄m ꝯtinet ſcꝫ pectus eleuet̉ Qd̓ apparet ī reſpirātibus. videmꝰ em̄ reſpirāt eleuāt pectꝰ. cuius ēcalidū mouens pulmonē. em̄ pulmo mouet̉ ꝯtingittes ꝓpinquas moueri. ideo pectus mouet̉. hmōi em̄ pͥncipiū ē intus ſub pectore.Eleuato em̄ quemadmodum in folles neceſſarium inferre aerem qui de foris et frigidum exiſtentē refrigerātē extīguere exceſſū ignisHic ꝯn̄r on̄t ph̓us quō pectore eleuato neceſſariū ſitintrare aerē dicēs. ſicut videmus in follibꝰ ſui eleua