Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De refrigerādi aīaliū habētiū ſanguinē

aīalia reſpirātia diu poſſunt viuere ſine reſpiratione.hoc ergo manifeſtādo dicit. q̄dā animalia ſanguineꝫpulmonē habētia. pulmonē inqͣꝫ pauci ſanguinis poroſuꝫ cōcauum. diu poſſunt ſine reſpiratiōe viuere Cuiꝰ eſt qꝛ talia animalia paucā habet caliditateꝫ qꝛ paucūhabēt ſanguinē. qꝛ paucā hn̄t caliditatē modica īdigētreſpiratiōe vnde pulmo in talibꝰ poroſus eſt cōcauita habet multam. ideo multū recipere poteſt de aere infrigidante calidū diu retinere Et qꝛ talia modicā habentcaliditatē pulmonem poroſum in quo multus aer recipitur. ideo talis ſic receptus eis ſufficit vt multo tēporeſine reſpiratione viuere poſſint. qꝛ tamen finalit̓ talis aeinfrigidare poteſt. ideo ſi reſpirēt aliū aerem ſuffocant̉. ſicut dictū fuit pͥus Illa aūt corruptio que fit ex defectu infrigidatiōis d̓r marcor vocat̉ ſuffocatio. em̄animalia moriunt̉ ꝓpter defectū īfrigidatōis. tūc dicimea ſuffocari Scd̓m autem manifeſtāduꝫ eſt ſcꝫ entoniaaīalia reſpirant. hoc ergo manifeſtādo d̓t animaliaentonia reſpirent manifeſtum eſt in muſcis apibꝰ. poſſunt em̄ iſta aīalia diu viuere in humido qd̓ non eſſet niſiinfrigidarent̉ ab humido. ſi aūt viuūt in humido infrigidant̉ ab ipſo manifeſtū eſt reſpirāt dico viuūtin humido calido vel frigido. ſi humidū non fuerit valdecalidum vl̓ valde frigidū. quāuis em̄ talia aīalia modicāhabeant caliditatē tamen ſi reſpirarent frequētius citius reſpirarēt qͣꝫ poſſunt in humido. Sed qꝛ forſan aliqͥsdicerꝫ corrūpunt̉ in humido qd̓ accideret ſi reſprarēt. ideo dicit̉ non vident̉ ideo eſſe mortua ꝓpter defectum reſpiratiōis ſed qꝛ aqua ſubintrat ad īteriꝰ humectat pelliculā quam fit infrigidatio. cumqꝫ per hochebetet̉ calidū. ideo apparent mortua ſed non eſt ita. qm̄ſi ponantur in cineribꝰ reſurgunt viuunt. hoc autē noneſſet ſi fuiſſent mortua. Incidens autē quod adijcit eſtquecūqꝫ animalia que viuūt in aqua ſanguinē non habent. plus poſſunt viuere in aere qͣꝫ animalia que habitātin aqua que ſanguinē habent ſicut ſunt piſces. Quia em̄talia animalia modicū calidum habent ſufficit eis aer adrefrigerādū multo tempore ſicut ſunt animalia que dicūtur malocuſtrata polipedes. finaliter tamen ſufficitinfrigidatio facta per aerē vt poſſint cōtinuo viuere. immo finaliter ſuffocantur Quia em̄ ſunt pauci caloris. modica indigent refrigeratione que fit per aerē Qꝭ autē ſintaliquā talia manifeſtū ē. Quoniam inueniūtur multi piſces qui habitant ſub terra ibi latēt a fodiētibus inueniunt̉. Uniuerſaliter em̄ que habēt pulmoneꝫ aūt quehabēt ſine ſanguine minus indigēt reſpiratione Recapitulando autem poſt hec omnia dicit de animalibꝰ nonhabētibus ſanguinem dictū eſt quibuſdaꝫ ſufficiēs fiainfrigidatō aereꝫ. qͥbuſdā vero aquā fit hoc modoauxilium ad vitam.Sanguinē aūt habētibus et habētibus corquecūqꝫ quidem ipſoꝝ habent pulmonem omnia ſuſcipiūt aerem et refrigeratōnē faciūt perreſpirare et expirare Habēt em̄ pulmonē animalificantia in ipſis et de foris ſolū. Selachea aūt animalificant quidem ſed in ipſiset ouificātium pennata vtputa aues et ſolidota puta tortuce et lacerte et ſerpētes Illa qͥdemigitur euemen ſanguinē habentem Horuꝫ aūt

plurima et pulmonem habēt inanem. propterquod reſpiratione vtūtur rarius. quēadmodum dictū eſt prius Utūtur aūt omnia quecunqꝫ morātur et faciunt vitam in aquis. putahydrorū genus et hirudinis ranarū et cocodrillorum et tortuce et marine et terreſtres boues mariniOmnia enim hec et talia pariunt inſicco aut in humido extollentia caput propterreſpirationemPoſtqͣꝫ ph̓us determinauit de refrigeratōne modorefrigerandi in aīalibꝰ non habētibus ſanguinem. In ꝑteiſta tractat de refrigeratione et refrigerādi modo in animalibus ſanguinē habētibus Et duo facit Primo oſtendit que aīalia reſpirāt et. de organis refrigeratōis reſpiratōis ſcꝫ ſtꝭ organa Scd̓o determinat de ip̄a refrigeratōe. ibi De refrigeratiōe aūt Quātū ad pͥmū ite duo facit. nam primo facit qd̓ dictū eſt. ſecundo ſoluitquādam dubitationem. ibi Circa cōcodea. Quātum adprimum rurſus duo facit. primo oſtendit que ſunt reſpirātia ſupponendo organa Secūdo cum organa in reſpirādo ſunt ſicut pulmo brancie oſtendit nullum animal habet ſimul illa duo. ibi Simul autē pulmonē Quoad pͥmum iterum duo facit Nam primo oſtendit que refrigerātur per aerem Scd̓o que refrigerant̉ per aquā. ibiQuecunqꝫ autē brancias Quantum ad pͥmum dicitquecunqꝫ animalia habēt ſanguinem cor pulmonemſuſcipiūt aerem ad ſui refrigeratōnem per expiratōneꝫinſpiratōnem. Pulmonē autē habent animalia animalificantia in ſeipſis de foris. ſicut animalia quedam dicta ſelachea que ſolum exterius animalificāt. primo ouificātia in ſeipſis ſicut dicit ph̓us in capitulo de hiſtorijsanimalium. Similiter animalia ouificātia que pennataſunt exterius habēt pulmonē ſicut aues ſolidota tortuce. lacerte. ſerpētes Et horum quidē ſcilicꝫ pulmonēhabētium talis eſt differētia. qꝛ illa habēt pulmonem ple ſanguine Plurima aūt aliorū aīaliū pulmonē habēt inaneꝫ ꝓpterea talia animalia rarius indigēt reſpiratōneſicut priꝰ dictum eſt Et ſubdit ph̓us multa ſunt animalia que vtuntur aere ad refrigeratōnem que habitātin aquis viuūt ibi. ſicut genus hydrorum Hydrus em̄eſt ſerpens qui cōuerſatur in aquis tamē reſpirat.daꝫ alia animalia que dicunt̉ armides raue cōcodruli tortuce marine ſimiliter tortuce que in terra habitāt boues marini Oīa iſta quāuis nutriant̉ in aquis tamen pariunt in terra. In humido autē exiſtentia omniaiſta extollunt caput extra ip̄m quādo iudigēt reſpiratiōeQuecūqꝫ autē brancias habent omnia refrigerātur ſuſcipientia aquam Habent autē brācias genus vocatorum ſelacheorū et aliorumque ſine pedibus Sine pedibꝰ autē piſces omnes Etenim que habēt ẜm ſimilitudinem alia habēt. Pedes auteꝫ habētium vnuꝫ habetbrāciam viſorum vocatus cordilos Similiterautem pulmonē brancias nullū viſum vnqͣꝫhabens Cauſa aūt qꝛ pulmo quidē gratia refrigerationis a ſpiritu eſt. Uidetur autē nomen