Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De improbatione opinionū antiquorū

talia habeāt vitalem caliditatē vel ad minus habeant aliquod proportionabile huic. ſed iſtud apparet. ergo ⁊c̄Secundam vero rationē ad idem ſubiūgēdo dicit calidū nutriat̉ a ſpiritu ſeu aere īſpirato ficticiū eſt. Quiaficticiū ē qd̓ ꝯcordat apparētibꝰ. ꝯcordat aūt apparētibꝰ calidū nutriat̉ a ſpiritu inſpirato. ſed ex nutrimēto magis Ex alimento em̄ generatur humidum quod ēſubiectum calidi et ideo oportet ſuſcipere alimentum etemittere ſuperfluum Alimentum enim in principio contrariū ē. oꝫ ip̄m alterari trāſmutari donec ſeꝑatō īpuri nutrimētū fiat ſimile. hoc em̄ non videmus fierinec fieri poteſt a ſpiritu inſpiratoDicit aūt et de reſpiratōe Em pedocles.tn̄ cuius gratia neqꝫ de omnibꝰ aīalibus nihilfacit manifeſtū. ſiue reſpirant ſiue non Et de eaque per nares reſpiratiōe dicēs putat et de pͥncipali dicere reſpiratiōe Eſt aūt per arteriam expectore reſpiratō et per nares. ipſis aūt naribus ſine illa eſt reſpirare. et ea quideꝫ quenares facta reſpiratiōe. priuata aīalia nihil patiuntur. ea āt que ẜm arteriā moriūtur. Utiturem̄ natura ex abūdanti ea que nares reſpiration ad odoratū quibuſdā aīalium Propter qd̓quidē odoratu fere participāt omnia animaliaEſt aūt omnibꝰ idem organū ſenſus Dictūeſt aūt de ipſis inalijs planius.Poſtqͣꝫ. p. improbauit opinionē platonis de reſpirandi ꝯnr̄ improbat opinionē Empedoclis Et duo facit. primo improbat opinionē empedoclis de inſufficiētia. ſcd̓o de falſitate Ibi Fieri aūt. Quantū ad primū on̄topinionē empedoclis inſufficientem ex tribꝰ. primo qꝛoſtendit gratia cuius fiat reſpiratō. ſcd̓o quia moduꝫ reſpirandi declarat in omnibꝰ animalibꝰ. tercio qꝛ poſuitreſpiratōem ſolum fieri per nares. Dicit ergo ſicut aliinſufficiēter dixerunt de reſpiratiōe ita empedocles Etprimo. quia cum loqueretur de reſpiratōe fecit mentionem gratia cuius fit reſpiratō. qd̓ tn̄ fieri congruebatet ideo inſufficienter dixit. Scd̓o quia. ſcꝫ non declarauitvtrū omnia animalia reſpirēt vl̓. qd̓ oportebat Et ſi q̄ꝫdam ſic. quedam non. quomodo per quem modum fitinfrigidatio in iſtis que non reſpirant declarauit Tercio qꝛ empedocles loquens de reſpiratione que fit per naͣres credebat ſufficienter determinare de reſpiratione ſedhoc non eſt verum. Eſt em̄ quedam reſpiratio per naresalia per vocalem arteriam Et inter eas. illa que eſt per vocalē arteriā ē principalis. qꝛ illa que fit per nares non eſtſine alia. aer em̄ qui inſpiratur per nares tranſit per vocalem arteriā. Illa vero que eſt per vocalem arteriā poteſteſſe ſine illa que eſt per nares Et hoc patet Quia priuatailla que eſt per arteriam moriuntur animalia. non autempriuata illa que eſt per nares. Unde ſicut natura linguavtit̉ ad duo ſcilicet ad guſtū et ad loquelā. ita naribꝰ adduo vtitur ſcilicet ad reſpirationem et olfactum hoc inquibuſdam animalibus. Sūt em̄ quedam animalia queporum reſpirationis habent opertum quadam caruncūla ideo reſpirant talia niſi amoueatur talis caruncūla quod fit per inſpirationem et expirationem. Quedamautem ſunt animalia que habent pͥorum reſpiratiōis diſ

coopertum et talia ſtatim ad preſentiam odorabilis odorant ſicut animalia que non habent aliquod velamen ſuioculos ſicut palpebras ſtatim vident. ita talia animaliapreſente odorabili ſtatim percipiunt odorem Et in talibus natura tantum vtitur naribus ad olfactum. In primis autem animalibus vtitur naribus ad olfactū et reſpirationem. Quia melius et citius fit infrigidatio pernares et per arteriam qͣꝫ per arteriam ſolū. et hoc innuebat philoſophus cum dixit quedam animalium Ex quibus infert corollarium dicens cum dictum eſt naturavtatur ex abundanti naribus propter oīfactum et reſpiratōnē et in qͥbuſdā ita in qͥbuſdā ē tātū propt̓ reſpirationem propter hoc em̄ fere omnia animalia odoratuparticipant. tamen organum oīfactus eſt eodem modo diſpoſitum in omnibus animalibus. Nam quedamhabent organum olfactus quadam pellicula coopertumquedam vero non ſicut dictuꝫ eſt alibi ſcilicet in libro deſenſu et ſenſato. Dicit autem philoſophus fere propteranimalia imperfecta que vel ſolū tactū habēt vel cuꝫ hocguſtū ẜm eſt quidam tactusFieri autem ait reſpirationem et expirationem propter venas eſſe quaſdaꝫ in quibus ineſt quidem ſanguis. tamen plene ſunt ſanguine. Habent autem pͥoros in extra aerēpartibus quidem corporis minores. his autēque aeris maiores. propter quod ſanguinē ſuūmoueri ſurſum et deorſum. deorſum quideꝫ lato influere aerem. et fieri reſpirationem. Surſum autem procedente excidere extra et fieri expirationem. aſſimilans quod accidit clepſedrisSic autem reſpirant omnia et expirant omnibus deficientes ſanguine carnium canales invltimis ẜm corpus tenduntur et ipſis oribꝰ ſpiſſis ſimul perforate ſunt canalibus narium vltime ſummitates per totum. vt exundans quidem occultetur. etheri autem facile iter duplicivia pateat Quapropter cum redierit tenet ſanguis ether calens deſcēdat tumore magno.autem exiliat iterum expirat quemadmodum puella de clepſedra ludēs perbene malleatūes. cum quidē fiſtule aperturam obſtruēs formoſa manu in aqua clara tīxerit. Et delectabile corpus neqꝫ in vas aqua ingreditur ſed prohibet aeris moles interius vadens ad foramina ſpiſſa donec reuelauerit crebrum fluxū. Deinde vere ſpiritu deficiēte ingreditur aquada Eodem autem modo cum aquam quidemhabeat ẜm profunda aeris. canali autē obſtructo humana manu et poro. aere autem deforisintus anguſtiatus aquam prohibꝫ circa portas canalis maleſonans extrema obtinens qͣꝫdiu manu obſtruatur. Tunc autem iterumaut prius ſpiritu incidente effluit aqua munda