Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Tiber Iuuentute et lenectute

Scd̓m ratōnē aūt qꝛ naturā videmꝰ in omnibꝰ ex poſſibilibꝰ faciētē optimū. In medioaūt ſubſtātie exn̄te prīcipio vtroqꝫ. maximeficit vtraqꝫ particularū ꝓprium opus. operāsſcꝫ vltimū alimētū. et ſuſcipiēs. penes vtrūqꝫenim ipſoꝝ ſic erit Etenim eſt talis medij regioprīcipātis Adhuc vtens quo vtit̉ oꝑtet differre quēadmodū fiſtule et mouēs fiſtulas manus Siquidē ergo aīal determinatū eſt per habere ſenſitiuā animā. ſanguinē quidē habētibꝰneceſſariū in corde hoc habere principiū. exanguibꝰ aūt in ꝓportionali ꝑticulaCōſequenter ph̓us probat idem tres rationesmunes dialeticas. Quarū prima ſic format̉ quia videmus qd̓ natura ex omnibꝰ poſſibilibꝰ facit optimum eſtPrincipio aūt nutritiuo ſenſitiuo in medio exiſtēte oꝑationē ꝓpriā perficit. maxime vtraqꝫ ꝑticula tam nutritiua qͣꝫ ſenſitiua em̄ virtꝰ nutritiua ponat̉ in medio optime fit nutritio dirigēdo nutrimētū ad ip̄a mēbra. Sicergo ꝟtus nutritiua in medio magis pōt equalit̓ nutrireet nutrimētū ſuſcipere. Sil̓iter a ſenſitiuo pͥncipio fiūt alteratōes ad ꝑticulares ſenſus ab ip̄o deriuat̉ virtus inſenſus ꝑticulares hoc aūt fit meliꝰ ſi primū ſenſitiuū ſitin medio. Scd̓a. Principalis ꝟtutis debet eſſe regioprincipalis ſeu principalis locꝰ. eo locꝰ ſequit̉ naturamquaꝓpter pͥncipali virtuti debetur locus principalis. Inter ꝟtutes aūt ſenſitiuas pͥncipalis virtus eſt ſenſusmunis Locus aūt pͥncipalis ē locus mediꝰ. ergo primūpͥncipiū ſenſitiuū eſt in medio. Sed in eodē eſt pͥncipiumnutritiuū in quo eſt ſenſitiuū. ergo manifeſtū eſt pͥmuꝫpͥncipiū nutritiuū ſit in medio. Tercia Illud qd̓ vtūet illd̓ quo vtit̉ differūt ſicut fiſtula manꝰ mouēt fiſtulas Illud em̄ qd̓ vtit̉ eſt principale Illud aūt quo. ē velutinſtrumētū. ſenſitiuū aūt cōmune vtitur ſenſibꝰ ꝑticularibus ſicut organis inſtrumētis. ergo ſenſitiuū cōmuneē pͥncipale magis Eius aūt qd̓ eſt principale debet eſſe locus pͥncipalis. Talis aūt ē locus medius. ergo pͥncipiuꝫſenſitiuū eſt in medio. in eodē loco ſit nutritiuū. ergoet nutritiuū pͥncipiū ē in medio. Si igit̉ aīal determina ſit per habere animā ſenſitiuā manifeſtū ē in habētibus ſanguinē neceſſariū ē eſſe pͥmū ſenfitiuū in corde. Innon habetibus autem ſanguinem neceſſarium eſt eſſe primum principium ſenſitiuum nutritiuum in parte ꝓportionabili cordiOmnes aūt particule totum corpus animalium habent quādam caliditatem naturalemꝓpter quod viuentia quidem videntur calida.morientia autem priuata viuere ꝯtrariūPoſtqͣꝫ ph̓us determinauit pͥncipium nutritiuumſit in medio ſuꝑioris inferioris in omnibꝰ viuētibꝰ Conſequēter declarat neceſſariū ē omnia viuētia habere caliditatem. diuiditur in tres partes In pͥma probat neceſſariū eſt in omnibꝰ viuētibꝰ eſſe aliquā caliditateꝫ. ſcd̓o pͥmum pͥncipiū illius caliditatis ſit in medio. ibi. Neceſſariū eſt aūt. tercio neceſſariū ē illam caliditatem ſaluari ſi debeat eſſe animal. Ibi Neceſſe igit̉ Dicit ergo inpͥma ꝑte omnes ꝑtes corporis totū corpus aīalium

neceſſarium ē habere caliditatem naturalem propterviuentia calida ſunt. morientia autem frigida. ſimiliterque ſunt mortuaNeceſſariū aūt caliditatis eſſe huius principium. in corde ſanguinē habentibꝰ. exanguibꝰaūt in proportionaliOꝑantur em̄ digerūt naturali calido alimēto omnia. maxime aūt quodprincipaliſſimū. propter qd̓ alijs quidē partibꝰinfrigidatis remanet viuere. eo autē qui in hoccorrūpitur omnino qꝛ hinc oritur principiū caliditatis anime tanqͣꝫ ignitis. in his quidē ꝑticulis exanguinum portionali quidē In corde aūt ſanguinē habentiūIn hac ſcd̓a parte oſtēdit primū pͥncipium caliditatis ſit in corde Et pͥmo ꝓponit intentū ſuū dicēs neceſſariū ſit omnia viuētia habere caliditatem neceſſariumeſt principiū huiuſmodi caliditatis in habētibꝰ ſanguineꝫeſſe in corde In ꝓportionabili vero cordi eſt in habētibus ſanguine Qd̓ probat ph̓us dupliciter pͥmo ratione.ſcd̓o ſigno. Ratōe ſic. Oīa viuētia īdigēt nutrimēto. nutrimētū āt ī pͥncipio ē ꝯͣriū ī fine āt ſil̓e. ꝯͣriū āt fit ſimile niſi alterationem. viuetia aūt corꝑa agunt in ip̄m nutrimētum digerūt naturali caliditate. ſꝫ maxime in ip̄ꝫalimētum agūt ꝑtem pͥncipaliſſimā. vnūqd̓qꝫ em̄ agēsagit illud qd̓ pͥncipale eſt. hoc aūt eſt cor vel ꝓportionabile ei ergo neceſſe eſt maxime principiū caliditatis eſſe ineo. Signo aūt ſic ꝓbat dicēs pͥmum pͥncipium caliditatis in corde ſit manifeſtuꝫ eſt qꝛ ꝓpter hoc videmusalijs ꝑtibꝰ infrigidatis remanet adhuc vitā in corde. corde aūt in frigidato corrūpitur animal Cuius ratio eſt. qꝛin corde eſt primū pͥncipiuꝫ caliditatis virtutis animeita partes animalis que ſunt circa cor ſint quaſi igniteꝓpter vehementē caliditatem cordis. pͥncipiū ergo caliditatis in habētibꝰ ſanguinē ē ī ꝓportionabili cordi ſicutin hoībus eſt in cordeNeceſſe igitur ſimul viuere exiſtere et calidihuius ſaluationem et vocatam mortem. et huius corruptionem.In hac tercia ꝑte oſtēdit neceſſe ſit illud calidū ſaluari ſi debeat aīal ſaluum remanere. Et circa duo facit pͥmo oſtēdit qd̓ dictum eſt. ſcd̓o aſſignat modū cauſam corruptionis calidi Quātum ad pͥmum dicit cuꝫoīa viuētia caliditatē habeāt. neceſſe ē iſta duo ſimul exiſtere ſcꝫ vitā calidi ſaluationē. em̄ viuit aīal ſine calido. nec calidū ē in viuētibꝰ ſine vita ideo neceſſariuꝫ eſtiſta duo ſimul ꝯſiſtere vitā ſ. calidū. ſimiliter neceſſe eſtſimul ꝯſiſtere mortē que ē vite pͥuatio corruptionemhuius calidi. ſic ergo manifeſtū ē neceſſariū ē ſaluari calidū ſi debeat ſaluari viuēs.Sed adhuc ignis qͥdē duas videmus corruptiones ſcꝫ marcedinem et extinctionem. vocamus aūt eam quidem que a ſeipſo marcedinem. eam a contrarijs extinctionē. hanc qͥdēſenectutē. hanc aūt violentiamHic ꝯn̄r aſſignat.. modos quibꝰ corrūpitur hoc cali. Et pͥmo facit. ſcd̓o aſſignat cauſā haꝝ corruptōnūibi Accidit aūt. Quātū ad pͥmū d̓t vt videmus ignis