Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Omne viuēs neceſſario habꝫ caliditatē naturalē ī

entis. hec aūt ſuſcipiētis alimētū. hec aūt alio et horū amborū Aſſimilātur em̄ talia aīaliūmultis animalibꝰ ſimul iunctis. Optime auteꝫconſtituta hoc patiūtur aīalium propternaturā ipſorū. et cōtingit maxime vnam. propter quod et paruū ſenſum quedā faciūt diuiſeticularū qꝛ habēt aliquā animalē paſſionē. ſeꝑatis enim viſceribus faciūt ſenſum vt cornicecorde ablato.Poſtqͣꝫ ph̓us ꝓbauit pͥncipiū partis aīe nutritiuein medio anterioris poſterioris ſuꝑioris īferioris. habitudinē nutritiue ad ꝑtē aīe ſenſitiuā. hic ꝓbat idē alias ratiōes. duo facit. primo ꝓbat ratiōes naturales ꝓprias. ſcd̓o facit. rationes cōes et logicasScd̓ꝫ ibi. Scd̓ꝫ ratiōeꝫ āt Quātū ad pͥmū tria facit ẜm adducit qͦdaꝫ ordine tres ratiōes naturales. ex ꝓprijsꝓpoſitū ꝓbātes. Scd̓a rato tāgit̉ ibi Adhuc āt in plātisTercia ibi Sed adhuc. Quātū igit̉ ad pͥmū ponit ph̓sin effectu hāc cōcluſiōem Principiū ꝑtis aīe nutritiuein medio triū ꝑticularū videt̉ ratōnes naturales queſcꝫ ſumūtur ex ſenſu ratōnem cōmunē dialecticamQuaꝝ pͥma ex ſigno ſumpta ſic formari poteſt. Quia videmꝰ multoꝝ aīaliū (deſciſa vl̓ p̄ſciſa vtraqꝫ ꝑticula .ſ.inferiori ꝑte. capite tanqͣꝫ ſuꝑiori eſt ꝑs ſuſceptiua alimēti) ꝑā media viuit. quecūqͣꝫ ꝑticulaꝝ extremarū illa medi fuerit ſil̓iter viuit. hoc aūt eſſet poſſibile niſipͥmū pͥacipiū nutritiuū eēt in dicta ꝑte ⁊c̄Maiorē probādo dicit hoc palā eſſe in aīalibus entonijs inſciſis quehabēt vētrem ad vnā partē. caput ad aliā partē colligatos aliquo gracili et tenui. ſicut ſunt veſpe. apes multaem̄ taliū vidētur viuere diuiſa quēadmodū etiā ſic viuere pn̄t. hoc aūt accidit ꝓpter pͥncipium nutritiuū qd̓ eſt inꝑtibꝰ Nec hoc cōuenit illis aīalibus ſolū ſed pluribꝰ alijs entonijs ſicut in lūbricis terre ſimilibꝰ ꝓpter eādēcauſam. huiuſmodi autē particula in qua inuenit̉ pͥmumpͥncipium partis aīe nutritiue in predictis anīalibꝰ actuqudi ē vna ſed ꝟtute eſt plures Et quātū ad hoc ſuntſtituta a natura ſil̓iter ipſis plātis Uidemꝰ em̄ quedāplāte deciſe viuūt fiūt multe ex vna. cuiꝰ cauſa eſt quiaaīa in plantis vna quidē eſt ẜm actum. plures aūt ẜm virtutē ꝑficit ipſa aīa totam plantā actu. ꝑtes aūt in potetia. Sicut ꝑtes actu ſunt vna. plures ꝟo virtute fiuntactu plures diuiſionē. Et ꝓpter nūc dictam cauſam heplāte deciſe pn̄t viuere vt dictum eſt Quedā vero habēt ſe ſic ſed aliter ſcꝫ facta diuiſione vna ꝑte viuēte trātplātata alia viuere poterit. de quo habꝫ videri ſꝫde hoc ſermonē fieri oportet ſicut in libro de plātis. ſufficit auteꝫ ad pn̄s ſimiliter ſe habeant plāte qͣꝫtū ad hocqd̓ dictum eſt genus entonioꝝ. Pro cuius ampliori declaratōne ſubdit ph̓us cōꝑatōnem aīalium ad plātas penes cōueniētiā differētiam. cōueniūt plāte aīaliadifferūt Cōueniūt. neceſſe ē in habētibꝰ ꝑtē nutritiuaꝫaīe ipſam animā nutritiuam actu eſſe vnā ſed ꝟtute plures Similiter prīcipium ſenſitiuū eſt vnū actu. plura ꝟtute. vedētur em̄ quedā aīalia deciſa habere ſenſum qd̓ noncōtingeret ſi pͥncipium ſenſitiuum non eſſet ꝟtute pluraDifferūt aūt Quia qͣꝫuis ita ſit pͥncipium nutritiuuꝫin habētibus ipſum ſit actu vnū ꝟtute plura. ſil̓iter et

pͥncipiū ſenſitiuum In hoc tn̄ diuerſitas eſt inter plātaset aīalia qꝛ plāte diu poſſunt viuere eo paucam exigātorganorū diuerſitatē ad oꝑatōnes vite que eſt virture inpluribꝰ ꝑtibus poteſt eſſe actu poſt deciſionē Animaliaautem poſſunt ſic deciſa diu viuere quia indigent adoperatōnes per quas ſaluātur multa diuerſitate organo. Indigent em̄ ad minus organo quo ab extra ſtati ſuſcipiant vel ſuſcipere valeant nutrimētum conueniens. ſicut ore. hoc aliquo ſuſcipiente intra digerente egētet aliquo inſtrumento quo expellatur ſuꝑfluum alijs ſimilibus. Et quāto perfectiora fuerīt aīalia tāto pluribꝰīdigēt ſicut apparꝫ ī ꝓgreſſiuis aīalibꝰ Un̄ talia aīalia aſſimilātur multis animalibus imperfectis ſimul iunctis.Animalia autē que maxime ſunt perfecta ſicut homo talem diuiſionem non ſuſtinēt. Cuius cauſa eſt Quia taliaanimalia maxime vnitatem habent ideo partes taliumanimalium diuiſe paruum faciūt ſenſum. faciunt autē ſenſum aliquem propter motum ſiue paſſionem determinatam in illis partibus. In viuentibus enim eſt vna pars aquā mittitur virtus ad ſingulas partes Et ideo cum abſcinditur vna pars remanet virtus aliqua in parte. virtus illa videtur facere ſenſum aliquem motum. nonhoc proueniat a ſubſtantia anime ibi ẜm actum exiſtenteſed a virtute per modum paſſionis ibi exiſtente. Et hocvidetur philoſophus intendere per illa verba ſcilicethabent aliquam animalem paſſionem. Ꝙautem partestales deciſe faciāt ſenſū aliquē declarat dicēs ſeparatisviſceribus faciunt ſenſum vt cornice ablato corde mouēt̉Adhuc aūt in plātis palā aīalibꝰ que exſpermatibꝰ generationē conſideratibꝰ inciſiones et abſplantatōes Que em̄ ex ſꝑmatibus generatio accidit omnibꝰ ex medio. Dithiron em̄exiſtētibus omnibꝰ ẜm nata ſūt. mediū enimvtriuſqꝫ eſt ꝑticulaꝝ. hinc ramuſculꝰ oritur etradix naſcētium. Prīcipiū aūt mediū horū eſtin inciſionibꝰ que et abſplantationibꝰ hoc maxime accidit circa oros. oros eſt em̄ prīcipiū qͦddam oros rami ſimiliter aūt medium. Quareaūt hoc auferūt. aut in hoc oros inſerūt vt rami et radices ex hoc generētur tāqͣꝫ exiſtēte pͥncipio germinis ex medio et radicis At aīaliumſanguinē habētiū cor fit pͥmo Hoc aūt palā exquibꝰ in ꝯtingētibꝰ adhuc factis videre cōtemplati ſumus Quare in exanguibꝰ neceſſariumanalogū cordi fieri primo. Cor aūt quod eſt venarū principiū in his que circa ꝑtes aīalium dictum eſt prius. et ſanguīs ſanguinē habentibus eſt vltimum alimētum ex quo fiunt particule Manifeſtum ergo vnā quādam oꝑatōnem oris virtus exercet. alteraꝫ aūt que vētriscirca alimētum. Cor autē gratia huius operisanime eſt. oꝑtꝫ em̄ principale ad id cuiꝰ eſt gratia ꝑficere. ſed in his que huiꝰ gratia vt medicus ad ſanitatē