Libri de ſomno et vigilia Tractatus tercius

nec pater fuiſſent de noticia Alberti. Quintus gradꝰ qͦnō ſolū afficit̉ phātaſia dormientis ſꝫ videt̉ aliqͥs aſſiſtereexplanās qd̓ ſub ꝓpria ſil̓itudine exp̄ſſe ⁊ clare nō videtinſed in ꝟbis et figuris et hͦ ſit ꝑ illucentē ītelligētie radiūlicꝫ nō a phātaſmatū ꝑmixtōe depuratū ſicut frequētiſſime fere oībus accidit hoībus. et ideo de hͦ gradu nō eſtopꝰ exēpla adducere inquit Albertus. Sextꝰ gradꝰ eſtqn̄ fit hmōi explanatio exp̄ſſe ꝑ modū docētis viſiōis ſignificatōeꝫ. ⁊ h̓ gradus accidit ſoluꝫ tūc qn̄ ꝓ certo intelligētia ſoluta eſt ſimpl̓r. et ẜm quid ſolū ligata. Ita videlicꝫ ꝙ lucē ſui luminis accipit tāqͣꝫ a qͦdā alio docēte et hͦvocauerūt ph̓i ſplēdorē intelligētie deſuꝑ deſcēdētis ⁊ inradiātis in aīas ſōniātiū attribuētes figurā ſimulacroꝝceleſtibꝰ corꝑibꝰ et ſplēdorē intellectꝰ ip̄i intelligētie mouēti qd̓ Albertꝰ loquēs ẜm opīonē peripateticoꝝ nō approbat ſi dicat̉ ꝙ lumē intellectus intelligentie īmediateveniat in aīam ſomniātis ſine aliquo vehiculo corꝑali ſeei ingerēdo. licet ẜm peripateticos admitti poſſit venirelumē intelligētie ad intellectū noſtrū mediāte forma celeſtis corꝑis. Cuiꝰ ſimile ē de forma pulſus in hoīe Spēseī pulſus tāgit qͥdem corpus ⁊ tn̄ ab anima ſapiētis ꝑcipit̉ in ea diſpoſitio aīe eius cuiꝰ eſt pulſus ⁊ motꝰ ſue vite. Sic gͦ etiā in forma mouēte in ſonijs vel alijs viſiōibꝰē forma coꝑis celeſtis. ⁊ hec tāgit corpꝰ ſomniātis ⁊ tn̄in ea ē vis ⁊ lumē intellectꝰ agentis ex quo etiā illuſtrat ⁊afficit mentem intelligentis et diffundit ipſam mentemintelligentis ſuper ſignificationē ſimulacrorum. Septimus gradꝰ qͦ in ſomno ſōniāti vere et exp̄ſſe apparēt intelligētie ſine ſimulacris. et tale videt̉ fuiſſe ſōniū Scipionis de colētibꝰ iuſticias ꝙ ſcꝫ ad ethereas ſedes recipiātur. Et huius ſomnij cauſa ē fulgor intellectꝰ agentis etſplēdor qͥ ſua irradiatiōe totā ad ſe trahit aīaꝫ et auertitab imaginū motu. intentio āt aīe qn̄ tota ad intellectū etexcellēter ē in ipſo tūc diſtrahitur a cōſideratione ſenſibilium in vigilia et a perceptione imaginuꝫ in ſomno ita vtinueniat optimas demonſtratōnes et apprehenſiones intellectuales quas in vigilia inuenire non poteſt dum exterioribus ſenſibilibus vel imiginibus detinebatur. Etper hec genera ſomniorum a ph̓is nam deorum eſſe probatur et precipue a ſtoicis et epicuris. Quia omnia huiuſmodi ſomniorum genera ſcilicet quintum. ſextum. etſeptimum. per numna in ſomnijs hominibus aſſiſtentiafieri arbitrabantur. In hoc tamen gradu inquit Albertus venit forma mouens a corpore ſed potentior intellectus anime (qualem diximus ſuperius eſſe ſapientis animam) luce nimia intellectiua ex forma concipit veras intelligentias et hoc eſt quod dicit Areſtoteles ꝙ in ſomno ſunt aliquando vere intelligentie. Et hucuſqꝫ et nonvltra procedit viſio ſomnialis. Octauus gradus ē quoforma celeſtis adeo fortis eſt ꝙ etiam in vigilia aliqueꝫauerſum tamen a ſenſibilibus et retrahentem ſenſus intra ſe. mouet et afficit in ſimulacris obſcuris Et iſte gradus correſpondet ſecundo ſuperius dicto ſed in hoc omnes pͥores excellit ꝙ mouꝫ ī vigilia Hoc eī ē fortiꝰ mouere eo ꝙ in vigilia ſenſꝰ ſtꝭ minꝰ ligati qͣꝫ ī ſōno. licꝫ ſint etiam ad intra retracti. et iō nō p̄ualeret tūc motꝰ forme celeſtis exterioribꝰ motibꝰ ſenſuū niſi eēt in mouēdo fortiorẜm hūc gradū qͣꝫ ẜm alios p̄cedētes Et hͦ mō forma celeſtꝭ mouꝫ corꝑa aīaliū vigilātiū. ita ꝙ in motibꝰ eoꝝ p̄ſignāt aliqd̓ futuꝝ qd̓ ſtudēt augures ſcire ⁊ ꝯiectare Sine tn̄ rōe inqͥt Alb̓. fūdata ē diuinatō auguꝝ. Nonꝰ gradus reſpōdēs 3º eſt. qͦ vigilās a ſenſibilibꝰ auerſus affici

tur a forma celeſti ꝑ ſil̓itudinē exp̄ſſaꝫ rei future vl̓ occulte. que ſil̓itudo facile adaptabilis ē et hmōi ſunt viſa melācholicoꝝ et eoꝝ qͥ amētias patiunt̉ qn̄ auertūtur a ſenſibꝰ. Etiā frequēter occurrit modꝰ huiꝰ gradꝰ infirmisEt hic gradꝰ precedētibꝰ fortior eſt qꝛ ꝯuenit vigilantibus qͥ adeo faciliter nō mouentur ſicut dormientes. Decimus gradus ſūptus iuxta quītū eſt qͦ vigilans afficit̉ aforma celeſtis ordinis imaginibꝰ expreſſis cū intermixtion aliquali ipſiꝰ luīs intellectualis ꝑ modū inſtruentiset docētis cuiuſmodi ſunt illi qͥ loquūtur ſibi. quaſi hoībus aſtātibꝰ ſibi. quafi audirent verba inſtruētia ſignificatōes eoꝝ q̄ vident. Undecimꝰ gradus ſumptus iuxtaſextū eſt quo a forma celeſtꝭ ordinis afficit̉ vigilās ꝓprijsimaginibꝰ cū illuſtratione etiā intellectus iā ſoluti verasintelligentias futurorū vel aliorū occultorū accipientis.Hoc ſiquidē accidit ex nimio ſplēdore intellectꝰ agentisſuꝑ ſil̓itudine aūt imagine ꝓpria in imagine exiſtētis ſeuſuꝑ optima imaginū cōpoſitione q̄ ſunt ex forma celeſtisordinis Duodecimꝰ gradus qͥ ſumit̉ iuxta quartū exn̄spͥmus gradus ꝓphetie de quo ph̓i locuti ſunt eſt. qͦ fiuntinexp̄ſſe imagines rerum futurarum aut occultarū ſicuteueniūt ipſis vigilātibꝰ. retractis tn̄ et̄ auerſis aliqualit̓a ſenſibus exterioribus. licet non adeo perfecte ſicut ẜmprecedētes gradus. Et hunc gradū habens iuxta dictūhermetis dicitur ſpiritum dei habere. Et ſocrates dicithanc occultorum ſcientiam ẜm hunc gradum eſſe omnino diuinam. Decimus tercius gradus qui eſt cōplemētum ꝓphetie naturalis eſt. quo homo occulta ſic concipitꝙ veram intelligentiam de ipſis habet etiam abſqꝫ magna auerſione a ſenſibus ⁊ hic eſt gradus ſummꝰ animehumane. Et dicit Albertus hos gradus a peripateticisdiuerſis notatos. nos abſqꝫ dubio exꝑimur. Inter hosautem gradus ſeptem ſunt ſomniales. ⁊ ſequentes quattuor ſunt viſiōis. et duo vltimi prophetiedGecimunonū dupiumQuare ſimulacra ſomnialia ſepe mutātur de forma ī formam ſicut videtur alicui ꝙ videat homines qͥ ſtatim ſibi mutātur in canes vel equos Solutio Alberti Huius ſunt due cauſe. Prima eſt humiditas complexionisfortiter mota ſicut in pueris et in iuuenibus Secūda eſtvapor nimis motus ex vehemētia caloris. tunc em̄ vnaꝑs motus conſequēs aliam. frangit figuras eius ⁊ ideoreſultant frequēter imperfecta ſimulacra Et ꝓpterra hecduo genera hoīm incertiſſima hn̄t ſomnia.Riceſimum dubium eſtUtrum melancholici quoruꝫ natura loquax eſt ſint fortunati eo ꝙ ſtudioſi ſunt et ꝓpter multitudinē phantaſmatum cōmunicēt ad futura cū tn̄ alias ſint infeliciſſimiex ꝯplexione Et videt̉ ꝙ nō qꝛ frigidi ſunt et ſicci. frigidū āt et ſiccū nō euaporāt vel ſaltē nō euaporāt multū. ⁊iō nō videt̉ multū ī eis phātaſmata mouere Sol̓o Sicvt dictū ē in textu Quia vapor multis et fortis plus īpedit viſiōes et ſomnia qͣꝫ ꝓmoueat. Cuiꝰ ſignū eſt ꝙ īmediate poſt cenā dormientes paꝝ vel nihil ſōniamus Calidū ergo paucū qd̓ eſt in melācholicis eleuat vaporē ⁊ ſpiritū debilem qui conſumeretur ſi fortis eſſet Et qꝛ calordebilis nō conſumit ſpiritum ſed potius cōſeruat. Ideobene tenent imagines in ſpiritu Sil̓r cum ſiccū melācholici complexionale cū debili calore euaporet vapore bere